Regionale indelingen

Nederland kent verschillende regionale indelingen voor bestuurlijke, statistische en thematische doeleinden. Deze worden ook wel gebiedsindelingen genoemd. Provincies en gemeenten zijn de bekendste voorbeelden. Het CBS houdt de belangrijkste regionale indelingen bij en stelt deze beschikbaar, zodat gegevens voor verschillende gebieden kunnen worden gepubliceerd en vergeleken.

Actuele regionale indelingen

Bekijk de actuele regionale indelingen:

Opbouw van regionale indelingen

Gemeenten vormen de bouwstenen voor veel regionale indelingen boven het gemeentelijke niveau. Deze indelingen bestaan meestal uit groepen van gemeenten. De grenzen ervan volgen vaak ook de provinciegrenzen.

Bij het vormen of wijzigen van regionale indelingen kan worden uitgegaan van verschillende principes. Twee belangrijke principes zijn:

Bij een zonale indeling worden gebieden afgebakend op basis van overeenkomsten in een bepaald kenmerk. De indeling in landbouwgebieden is hiervan een voorbeeld.
Bij een nodale indeling wordt gekeken naar het gebied dat door een bepaalde voorziening wordt bediend. Deze methode is bijvoorbeeld toegepast bij de gebiedsindeling van de Kamers van Koophandel.

Soorten regionale indelingen

Standaard regionale indelingen zijn niet aan één specifiek onderwerp gebonden. Voorbeelden zijn de indelingen naar provincie, COROP-gebied en gemeente. Deze worden ook wel niet-thematische regionale indelingen genoemd.

Thematische regionale indelingen zijn gericht op een bepaald onderwerp. Niet alle statistieken worden daarom voor iedere regionale indeling samengesteld. Zo worden statistieken over toerisme wel per toeristengebied gepubliceerd, maar niet per politieregio.

Los van dit onderscheid zijn er gebieden die niet of niet volledig uit gemeenten zijn opgebouwd. Voorbeelden zijn waterschapsgebieden, bevolkingskernen, Caribisch Nederland en de Extra-regio.
In StatLine worden gemeenten niet alleen ingedeeld naar het gebied waartoe zij behoren, maar ook geclassificeerd naar gemeentegrootte en stedelijkheid. Bij zulke classificaties worden gemeenten gegroepeerd op basis van een kenmerk en niet op basis van aaneengesloten grondgebied.

Wijzigingen in regionale indelingen

Doordat veel regionale indelingen uit gemeenten zijn opgebouwd, kunnen gemeentelijke herindelingen ook gevolgen hebben voor andere regionale niveaus. Daarnaast kunnen grenswijzigingen en andere gebiedswijzigingen de omvang, vorm of samenstelling van gebieden veranderen. Gebieden kunnen bijvoorbeeld worden samengevoegd of op basis van gewijzigde criteria opnieuw worden ingedeeld.

Hierdoor kan een gebied in verschillende jaren niet precies hetzelfde grondgebied omvatten. Cijfers zijn dan niet altijd direct vergelijkbaar door de tijd. Bij het vergelijken van verschillende verslagjaren moet daarom rekening worden gehouden met de regionale indeling die in elk verslagjaar gold. Voor het samenstellen van regionale tijdreeksen stelt het CBS hulpmiddelen beschikbaar.