Mineralenbalans landbouw

Mineralenbalans landbouw

Mineralen Perioden Balans veehouderij Aanvoer naar veehouderij Totaal aanvoer naar veehouderij (mln kg) Balans veehouderij Aanvoer naar veehouderij Krachtvoer Totaal krachtvoer (mln kg) Balans veehouderij Aanvoer naar veehouderij Krachtvoer Rundvee (mln kg) Balans veehouderij Aanvoer naar veehouderij Krachtvoer Varkens (mln kg) Balans veehouderij Aanvoer naar veehouderij Krachtvoer Pluimvee (mln kg) Balans veehouderij Aanvoer naar veehouderij Krachtvoer Overige dieren (mln kg) Balans veehouderij Aanvoer naar veehouderij Ruwvoer Totaal ruwvoer (mln kg) Balans veehouderij Aanvoer naar veehouderij Ruwvoer Rundvee (mln kg) Balans veehouderij Aanvoer naar veehouderij Ruwvoer Varkens (mln kg) Balans veehouderij Aanvoer naar veehouderij Ruwvoer Pluimvee (mln kg) Balans veehouderij Aanvoer naar veehouderij Ruwvoer Overige dieren (mln kg) Balans veehouderij Afvoer van veehouderij Totaal afvoer van veehouderij (mln kg) Balans veehouderij Afvoer van veehouderij Vastlegging in dierlijke productie Totaal vastlegging (mln kg) Balans veehouderij Afvoer van veehouderij Vastlegging in dierlijke productie Rundvee (mln kg) Balans veehouderij Afvoer van veehouderij Vastlegging in dierlijke productie Varkens (mln kg) Balans veehouderij Afvoer van veehouderij Vastlegging in dierlijke productie Pluimvee (mln kg) Balans veehouderij Afvoer van veehouderij Vastlegging in dierlijke productie Overige dieren (mln kg) Balans veehouderij Afvoer van veehouderij Uitscheiding veestapel Totaal uitscheiding veestapel (mln kg) Balans veehouderij Afvoer van veehouderij Uitscheiding veestapel Rundvee (mln kg) Balans veehouderij Afvoer van veehouderij Uitscheiding veestapel Varkens (mln kg) Balans veehouderij Afvoer van veehouderij Uitscheiding veestapel Pluimvee (mln kg) Balans veehouderij Afvoer van veehouderij Uitscheiding veestapel Overige dieren (mln kg) Balans sector landbouw Aanvoer naar sector landbouw Totaal aanvoer naar sector landbouw (mln kg) Balans sector landbouw Aanvoer naar sector landbouw Krachtvoer (mln kg) Balans sector landbouw Aanvoer naar sector landbouw Kunstmest (mln kg) Balans sector landbouw Aanvoer naar sector landbouw Luchtdepositie, herkomst niet-landbouw (mln kg) Balans sector landbouw Aanvoer naar sector landbouw Overige aanvoer (mln kg) Balans sector landbouw Afvoer van sector landbouw Totaal afvoer van sector landbouw (mln kg) Balans sector landbouw Afvoer van sector landbouw Mestafzet buiten de landbouw (mln kg) Balans sector landbouw Afvoer van sector landbouw Vastlegging in dierlijke productie (mln kg) Balans sector landbouw Afvoer van sector landbouw Afzet plantaardige producten (mln kg) Balans sector landbouw Afvoer van sector landbouw Voorraadmutatie ruwvoer (mln kg) Balans sector landbouw Afvoer van sector landbouw Verlies naar lucht en bodem Totaal verlies (mln kg) Balans sector landbouw Afvoer van sector landbouw Verlies naar lucht en bodem Verlies naar de bodem (mln kg) Balans sector landbouw Afvoer van sector landbouw Verlies naar lucht en bodem Verlies naar lucht Totaal verlies naar lucht (mln kg) Balans sector landbouw Afvoer van sector landbouw Verlies naar lucht en bodem Verlies naar lucht Stikstofvervluchtiging stal en opslag (mln kg) Balans sector landbouw Afvoer van sector landbouw Verlies naar lucht en bodem Verlies naar lucht Stikstofvervluchtiging wei en toediening (mln kg) Balans sector landbouw Afvoer van sector landbouw Verlies naar lucht en bodem Verlies naar lucht Stikstofvervluchtiging gewassen (mln kg) Balans sector landbouw Afvoer van sector landbouw Verlies naar lucht en bodem Verlies naar lucht Luchtdepositie herkomst landbouw (-) (mln kg) Balans sector landbouw Benutting mineralen landbouw (%)
Stikstof (N) 1990 881 465 149 211 99 6 416 392 0 0 25 881 187 88 61 34 3 694 452 150 65 28 912 465 395 34 18 912 19 187 88 -6 624 375 249 93 187 10 41 31
Stikstof (N) 2000 742 428 130 186 106 7 314 291 0 0 23 742 193 82 65 43 3 549 339 121 63 27 798 428 322 32 16 798 29 193 94 2 480 363 118 73 64 9 27 37
Stikstof (N) 2010 685 410 129 168 107 7 274 257 0 0 17 685 195 88 62 42 3 490 299 106 65 21 658 410 205 27 15 658 71 195 86 0 307 213 93 64 38 8 17 48
Stikstof (N) 2015 706 423 144 162 108 9 283 268 0 0 15 706 208 96 63 46 3 497 316 99 62 21 707 423 245 23 16 707 85 208 84 -6 336 245 91 58 41 9 16 47
Stikstof (N) 2016 719 438 161 159 109 8 281 269 0 0 12 719 215 103 62 47 3 504 327 97 62 18 707 438 230 23 17 707 88 215 79 -4 330 239 91 58 41 9 16 47
Stikstof (N) 2017 726 434 160 160 105 9 292 279 0 0 13 726 214 102 62 46 3 512 337 97 59 19 703 434 230 23 16 703 81 214 87 15 306 212 94 59 42 10 17 48
Stikstof (N) 2018 711 420 153 159 98 10 291 274 0 0 17 711 207 100 63 41 4 504 327 97 57 23 664 420 206 23 15 664 76 207 78 -27 330 241 89 57 42 9 19 48
Fosfor (P) 1990 138 91 26 43 20 1 47 44 0 0 3 138 37 18 13 5 1 101 53 30 14 4 128 91 32 5 128 4 37 18 0 69 69 44
Fosfor (P) 2000 119 79 23 34 20 1 41 38 0 0 3 119 36 16 13 6 0 83 45 21 14 4 108 79 26 4 108 7 36 18 2 45 45 53
Fosfor (P) 2010 115 76 23 33 19 2 39 37 0 0 3 115 37 17 13 6 1 78 42 20 13 4 91 76 13 3 91 16 37 16 0 22 22 71
Fosfor (P) 2015 118 73 21 31 19 2 45 43 0 0 2 118 40 19 13 7 1 79 45 17 12 3 80 73 4 3 80 20 40 15 -2 8 8 90
Fosfor (P) 2016 117 75 23 30 19 2 42 40 0 0 2 117 41 20 13 7 1 76 44 17 13 3 84 75 6 3 84 21 41 14 -1 9 9 86
Fosfor (P) 2017 115 73 23 30 18 2 42 40 0 0 2 115 41 21 13 6 1 74 42 16 12 3 81 73 5 3 81 19 41 15 0 5 5 92
Fosfor (P) 2018 110 71 22 30 17 2 39 37 0 0 2 110 40 20 13 6 1 71 40 16 11 3 80 71 6 4 80 18 40 14 -5 14 14 86
Bron: CBS.
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


Deze tabel bevat gegevens over de bodembalans van de mineralen stikstof en fosfor. Het gaat om cijfers over de aanvoer naar landbouwgrond (dierlijke mest, kunstmest, luchtdepositie en overige aanvoer) en de afvoer van landbouwgrond (stikstofvervluchtiging mesttoediening en afvoer via gewassen). Het verlies naar de bodem is gelijk aan het verschil tussen aanvoer en afvoer. De tabel geeft voor stikstof ook de cijfers over het verlies naar lucht.

Gegevens beschikbaar vanaf: 1990.

Status van de cijfers:
Cijfers tot en met 2018 zijn definitief.
Om een samenhangende en consistente tijdreeks te verkrijgen wordt ieder jaar de complete tijdreeks (her)berekend, zodat de laatste inzichten, met name ten aanzien van de emissiefactoren, in de berekeningen kunnen worden meegenomen.

Wijzigingen per 6 februari 2020:
Cijfers over 2018 zijn toegevoegd.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Definitieve cijfers voor de reeks 1990-2019 worden in februari 2021 gepubliceerd.

Toelichting onderwerpen

Balans veehouderij
Aanvoer naar veehouderij
Aanvoer van mineralen naar de veehouderij via krachtvoer en ruwvoer.
Totaal aanvoer naar veehouderij
Krachtvoer
Diervoeders met een geconcentreerde voedingswaarde. Ze worden onderscheiden in enkelvoudige krachtvoeders, zoals granen en peulvruchten, en mengvoeders.
Krachtvoer wordt gebruikt in de varkenshouderij, de pluimveehouderij en daarnaast als bijvoedering in de rundveehouderij, bij paarden en schapen.
Totaal krachtvoer
Rundvee
Varkens
Pluimvee
Overige dieren
Schapen, geiten, paarden, konijnen en pelsdieren.
Ruwvoer
Houdbare producten die speciaal voor veevoerdoeleinden geteeld zijn en die geen of enkele eenvoudige bewerkingen hebben ondergaan.
Ruwvoer heeft per gewichtseenheid een relatief lage voedingswaarde. Het wordt ingezet bij runderen, paarden en schapen.
Totaal ruwvoer
Rundvee
Varkens
Pluimvee
Overige dieren
Schapen, geiten, paarden, konijnen en pelsdieren.
Afvoer van veehouderij
Afvoer van mineralen van de veehouderij door vastlegging in dierlijke producten en via uitscheiding.
Totaal afvoer van veehouderij
Vastlegging in dierlijke productie
De hoeveelheid mineralen die met vlees, melk en eieren uit de landbouw wordt afgevoerd.
Totaal vastlegging
Rundvee
Varkens
Pluimvee
Overige dieren
Schapen, geiten, paarden, konijnen en pelsdieren.
Uitscheiding veestapel
De door de veestapel uitgescheiden hoeveelheid mest in de stal (inclusief voerresten, schoonmaakwater en vermorst drinkwater) en in de wei. Dit is nog inclusief de stikstof die vervluchtigt in de vorm van ammoniak (NH3), lachgas (N2O), stikstofoxide (NO) en stikstofgas (N2).
Totaal uitscheiding veestapel
Rundvee
Varkens
Pluimvee
Overige dieren
Schapen, geiten, paarden, konijnen en pelsdieren.
Balans sector landbouw
Aanvoer naar sector landbouw
Aanvoer van mineralen naar de landbouw via krachtvoer naar de veehouderij en via kunstmest, depositie en overige meststoffen naar cultuurgrond.
Totaal aanvoer naar sector landbouw
Krachtvoer
Diervoeders met een geconcentreerde voedingswaarde. Ze worden onderscheiden in enkelvoudige krachtvoeders, zoals granen en peulvruchten, en mengvoeders.
Krachtvoer wordt gebruikt in de varkenshouderij, de pluimveehouderij en daarnaast als bijvoedering in de rundveehouderij, bij paarden en schapen.
Kunstmest
Kunstmatig in een fabriek geproduceerde mest, die toegediend wordt aan cultuurgrond.
Luchtdepositie, herkomst niet-landbouw
Het aandeel van de depositie op cultuurgrond veroorzaakt door bronnen buiten de landbouw, inclusief de bijdrage vanuit het buitenland.
Overige aanvoer
Aanvoer van mineralen naar cultuurgrond, die niet uit dierlijke mest, kunstmest of depositie afkomstig zijn.
Afvoer van sector landbouw
Afvoer van mineralen van de sector landbouw via mestafzet buiten de landbouw, vastlegging in dierlijke productie en afzet van plantaardige producten.
Om de balans compleet te maken is hier de voorraadmutatie ruwvoer en als restpost het mineralenverlies naar lucht en bodem bijgeteld.
Totaal afvoer van sector landbouw
Mestafzet buiten de landbouw
Afvoer mest naar hobbybedrijven, natuurterreinen, particulieren en mestverwerking en de export naar het buitenland minus de import.
In vergelijking met de export is de import zeer gering en deze bestaat hoofdzakelijk uit paardenmest die in Nederland wordt verwerkt tot substraat voor de champignonteelt.
Vastlegging in dierlijke productie
De hoeveelheid mineralen die met vlees, melk en eieren uit de landbouw wordt afgevoerd.
Afzet plantaardige producten
De hoeveelheid mineralen die via de productie van gewassen, de landbouw verlaat. Dit is dus exclusief de hoeveelheid ruwvoer, die via retourstroom rechtstreeks weer wordt teruggeleverd aan de veehouderij.
Voorraadmutatie ruwvoer
De voorraadmutatie ruwvoer is de afvoer van ruwvoer in balans cultuurgrond minus de aanvoer van ruwvoer in balans veehouderij.
Verlies naar lucht en bodem
De hoeveelheid mineralen die zich ophoopt in de bodem of verloren gaat naar de lucht (bij stikstof).
Totaal verlies
Verlies naar de bodem
De hoeveelheid mineralen die zich ophoopt in de cultuurgrond. Dit is het verschil tussen de totale aangevoerde hoeveelheid mineralen en de hoeveelheid, die via gewassen afgevoerd is of door vervluchtiging in de lucht terecht gekomen is. Dit verlies naar de bodem is inclusief het deel dat in het grond- of oppervlaktewater terecht komt door meemesten van sloten, lozingen in het spui- en drainagewater uit de glastuinbouw, erfafspoeling of later via uit- en afspoeling uit de cultuurgrond.
Verlies naar lucht
De hoeveelheid stikstof die verloren gaat naar de lucht als gevolg van landbouwactiviteiten. Dit is de totale vervluchtiging bij stal, opslag, beweiding, toediening, conserveringsverlies en gewasresten echter minus de stikstof, die weer via depositie terugkeert op het land.
Totaal verlies naar lucht
Stikstofvervluchtiging stal en opslag
Stikstof uit dierlijk mest, die vanuit stal of opslag vervluchtigt en in de lucht terechtkomt.
Stikstofvervluchtiging wei en toediening
Stikstof uit dierlijke mest of kunstmest, dat bij beweiding of toediening op cultuurgrond als ammoniak (NH3) vervluchtigt en in de lucht terechtkomt.
Stikstofvervluchtiging gewassen
Stikstof die vervluchtigt tijdens bewaring en conservering van ruwvoer of bij het achterblijven van (resten van) gewassen op het land.
Luchtdepositie herkomst landbouw (-)
Het aandeel van de depositie op cultuurgrond veroorzaakt door bronnen afkomstig uit de landbouw.
Benutting mineralen landbouw
De benutting mineralen landbouw is gedefinieerd als het percentage vastlegging in dierlijke productie plus afzet plantaardige producten t.o.v. de totale aanvoer van mineralen naar sector landbouw minus mestafzet buiten de landbouw.