Stikstof, fosfor in Nederland, 1986-2013


De tabel bestaat uit drie delen. De laatste actualisatie was op 23 oktober 2014.

Het deel ‘Totaalbalans van mineralen’ werd elke vijf jaar geactualiseerd. De aan- en afvoerstromen hierin worden gedomineerd door de internationale handel van allerlei stikstof en fosfor bevattende producten (zoals levensmiddelen, veevoer, kunstmest en ammoniak). Voor alleen stikstof spelen de binding en emissie bij allerlei industriële processen nog een belangrijke rol.

Het deel ‘Mineralenbalans bodem en grondwater’ werd jaarlijks geactualiseerd. De belangrijkste aanvoerstroom hierin is de toediening van dierlijke mest en kunstmest op landbouwgrond. De belangrijkste afvoerstroom is de oogst van gewassen. In deze balans wordt onderscheid gemaakt in landbouwgronden en overige gronden.

Het deel ‘Mineralenbalans zoet oppervlaktewater’ werd jaarlijks geactualiseerd. Naast de doorstroom van stikstof en fosfor via de grote rivieren, vanuit het buitenland richting de zee, gaat het hier vooral om de uit- en afspoeling vanuit de landbouwgronden en overige gronden en de lozingen door industrie, huishoudens en landbouw.

De drie delen tezamen geven informatie over de hoeveelheden stikstof en fosfor die in het milieu terecht komen. Dit kan o.a. leiden tot verzuring en vermesting (eutrofiëring).


Gegevens beschikbaar: 1986, 1990, 1995, 1997-2013

Status van de cijfers: definitief

Wijzigingen per 13 maart 2018:
Geen, deze tabel is stopgezet.
Er zijn elders relevantere cijfers beschikbaar (zie paragraaf 3).

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Niet meer van toepassing, deze tabel wordt stopgezet.

Stikstof, fosfor in Nederland, 1986-2013

Mineralen Perioden Totaalbalans van mineralenAanvoerTotaal aanvoer (mln kg) AanvoerInvoerVeevoeders (mln kg) AanvoerInvoerLevensmiddelen (mln kg) AanvoerInvoer(An)Organische verbindingen (mln kg) Totaalbalans van mineralenAanvoerGrensoverschrijdende rivieren (mln kg) Totaalbalans van mineralenAanvoerAanvoer via lucht (mln kg) Totaalbalans van mineralenAanvoerLuchtstikstofbinding (mln kg) Totaalbalans van mineralenAfvoerTotaal afvoer (mln kg) AfvoerUitvoerMengvoeders en mest (mln kg) AfvoerUitvoerLevensmiddelen (incl. reststoffen) (mln kg) AfvoerUitvoer(An)Organische verbindingen (mln kg) Totaalbalans van mineralenAfvoerAfvoer rivierwater en lozingen naar zee (mln kg) Totaalbalans van mineralenAfvoerAfvoer via lucht (mln kg) Totaalbalans van mineralenAccumulatieTotaal accumulatie (mln kg) Totaalbalans van mineralenAccumulatieLandbouwgrond en grondwater (mln kg) Totaalbalans van mineralenAccumulatieOverige gronden en grondwater (mln kg) Totaalbalans van mineralenAccumulatieZoet oppervlaktewater en waterbodem (mln kg) Totaalbalans van mineralenAccumulatieGerede producten (mln kg) Mineralenbalans bodem en grondwaterAanvoerTotaal aanvoer (mln kg) AanvoerLandbouwgrondenTotaal landbouwgronden (mln kg) AanvoerLandbouwgrondenDierlijke mest (mln kg) AanvoerLandbouwgrondenKunstmest (mln kg) AanvoerLandbouwgrondenAndere organische meststoffen (mln kg) AanvoerLandbouwgrondenDepositie (neerslag) (mln kg) AanvoerLandbouwgrondenOverige aanvoer (mln kg) AanvoerOverige grondenTotaal overige gronden (mln kg) Overige grondenLokale stortingenZuiveringsslib (mln kg) Overige grondenLokale stortingenBaggerspecie (mln kg) Overige grondenLokale stortingenOverig afval (mln kg) Overige grondenDiffuse aanvoerDepositie (neerslag) (mln kg) Overige grondenDiffuse aanvoerOverige diffuse aanvoer (mln kg) Mineralenbalans bodem en grondwaterAfvoerTotaal afvoer (mln kg) AfvoerLandbouwgrondenTotaal landbouwgronden (mln kg) AfvoerLandbouwgrondenAfvoer met gewassen (mln kg) AfvoerLandbouwgrondenEmissie naar water (mln kg) AfvoerLandbouwgrondenUit- en afspoeling (mln kg) Mineralenbalans bodem en grondwaterAfvoerOverige gronden uit- en afspoeling (mln kg) Mineralenbalans bodem en grondwaterAccumulatieTotaal accumulatie (mln kg) Mineralenbalans bodem en grondwaterAccumulatieLandbouwgronden (mln kg) Mineralenbalans bodem en grondwaterAccumulatieOverige gronden (mln kg) Mineralenbalans zoet oppervlaktewaterAanvoerTotaal aanvoer (mln kg) Mineralenbalans zoet oppervlaktewaterAanvoerGrensoverschrijdende rivieren (mln kg) AanvoerLozingenIndustrie (mln kg) AanvoerLozingenHuishoudens (mln kg) AanvoerLozingenLandbouw (mln kg) Mineralenbalans zoet oppervlaktewaterAanvoerLandbouwgronden (mln kg) Mineralenbalans zoet oppervlaktewaterAanvoerOverige gronden (mln kg) Mineralenbalans zoet oppervlaktewaterAanvoerDepositie (neerslag) (mln kg) Mineralenbalans zoet oppervlaktewaterAfvoerTotaal afvoer (mln kg) Mineralenbalans zoet oppervlaktewaterAfvoerNaar zee (mln kg) Mineralenbalans zoet oppervlaktewaterAfvoerBaggerspecie (mln kg) Mineralenbalans zoet oppervlaktewaterAccumulatie (mln kg)
Stikstof (N) 1986 4.328 454 250 381 541 74 2.628 3.523 25 319 2.272 557 350 805 535 85 132 53 1.184 1.090 479 492 9 84 26 94 5 7 9 56 17 564 555 489 8 58 9 620 535 85 689 540 23 36 8 58 9 15 557 550 7 132
Stikstof (N) 1990 4.673 424 331 242 362 52 3.262 3.813 25 402 2.556 350 480 860 342 91 152 275 1.020 924 406 400 9 82 29 96 7 6 11 57 15 587 582 520 8 54 5 433 342 91 501 362 18 36 8 54 5 18 349 343 6 152
Stikstof (N) 1995 4.432 473 448 300 425 50 2.736 3.616 73 527 2.127 557 332 816 449 98 13 256 1.112 1.002 494 395 10 76 27 110 8 3 18 64 17 565 553 472 6 75 12 547 449 98 567 425 7 30 6 75 12 12 554 551 3 13
Stikstof (N) 1997 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.102 993 480 390 11 83 29 109 7 3 19 65 15 605 593 512 6 75 12 497 400 97 412 273 7 27 6 75 12 12 274 271 3 138
Stikstof (N) 1998 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.048 943 434 392 10 78 29 105 5 3 20 59 18 524 512 431 6 75 12 524 431 93 516 376 7 28 6 75 12 12 361 358 3 155
Stikstof (N) 1999 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.035 928 442 372 10 76 28 107 5 3 21 58 20 532 520 439 6 75 12 503 408 95 484 349 7 24 6 75 12 11 333 330 3 151
Stikstof (N) 2000 4.079 408 466 312 312 43 2.538 3.407 83 513 2.167 345 299 672 327 88 106 151 940 842 407 329 11 67 28 98 3 3 22 50 20 525 515 429 4 82 10 415 327 88 448 312 6 23 4 82 10 11 342 339 3 106
Stikstof (N) 2001 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 891 791 401 289 12 63 26 100 3 3 22 49 23 513 503 417 4 82 10 378 288 90 490 354 6 23 4 82 10 11 363 360 3 127
Stikstof (N) 2002 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 844 747 368 281 11 59 28 97 2 3 22 45 25 508 498 434 4 60 10 336 249 87 484 372 6 21 4 60 10 11 411 408 3 73
Stikstof (N) 2003 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 825 733 358 279 12 57 27 92 1 3 21 45 22 392 387 353 4 30 5 433 346 87 316 242 6 19 4 30 5 10 205 202 3 111
Stikstof (N) 2004 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 822 729 343 288 12 57 29 93 1 3 22 45 22 458 452 393 4 55 6 364 277 87 359 260 5 19 4 55 6 10 265 262 3 94
Stikstof (N) 2005 3.991 385 484 413 252 39 2.418 3.339 77 523 2.215 239 285 652 290 88 101 173 812 719 355 268 11 56 29 93 1 3 22 45 22 434 429 380 4 45 5 378 290 88 337 252 4 18 3 45 5 10 236 233 3 101
Stikstof (N) 2006 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 810 711 343 276 7 58 27 99 0 3 22 48 26 445 441 394 4 43 4 365 270 95 347 267 4 15 3 43 4 11 243 240 3 104
Stikstof (N) 2007 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 772 676 336 248 7 57 28 96 0 3 22 47 24 482 473 391 4 78 9 290 203 87 399 281 4 14 3 78 9 10 297 294 3 102
Stikstof (N) 2008 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 763 668 346 230 7 57 28 95 0 3 22 47 23 458 451 397 4 50 7 305 217 88 335 248 4 13 3 50 7 10 249 246 3 86
Stikstof (N) 2009 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 720 636 333 218 8 48 29 84 0 3 22 37 22 425 421 385 3 33 4 295 215 80 283 220 4 12 3 33 4 7 226 223 3 57
Stikstof (N) 2010 4.442 420 801 562 249 34 2.376 3.871 128 806 2.396 281 260 571 191 82 50 248 717 629 333 212 7 48 29 88 0 3 23 37 25 444 438 385 3 50 6 273 191 82 332 249 4 13 3 50 6 7 282 279 3 50
Stikstof (N) 2011 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 713 616 323 205 7 52 29 97 0 3 24 45 25 438 432 379 3 50 6 275 184 91 308 225 4 12 3 50 6 8 232 229 3 76
Stikstof (N) 2012 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 684 592 308 202 8 45 29 92 0 3 23 41 25 420 414 361 3 50 6 264 178 86 344 263 3 12 3 50 6 7 253 250 3 91
Stikstof (N) 2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 693 605 325 202 8 40 30 88 0 3 22 38 25 446 440 387 3 50 6 247 165 82 . . . . . . . . . . . .
Fosfor (P) 1986 538 80 9 402 47 . 379 . 32 308 46 . 159 87 17 30 25 175 157 113 36 5 2 1 18 2 6 7 1 3 71 70 65 1 4 1 104 87 17 78 46 15 11 1 4 1 0 48 42 6 30
Fosfor (P) 1990 576 72 46 438 20 . 460 5 66 364 25 . 116 71 17 17 12 157 140 99 33 6 1 1 17 3 5 6 1 2 70 69 65 1 3 1 87 71 17 45 20 16 4 1 3 1 0 28 23 5 17
Fosfor (P) 1995 595 84 70 419 22 . 489 16 88 352 33 . 106 59 16 -1 31 138 121 89 27 4 0 1 17 4 3 5 0 5 62 62 57 1 4 1 76 59 16 34 22 4 3 1 4 1 0 35 32 3 -1
Fosfor (P) 1997 . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 115 83 28 3 0 1 17 4 3 5 0 5 67 67 62 1 4 1 65 48 16 27 15 4 2 1 4 1 0 19 16 3 8
Fosfor (P) 1998 . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 113 78 31 3 0 1 19 3 3 5 0 8 61 61 56 1 4 1 71 52 18 34 22 4 2 1 4 1 0 21 18 3 13
Fosfor (P) 1999 . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 116 84 28 3 0 1 16 2 3 5 0 6 64 64 59 1 4 1 68 52 15 34 23 4 2 1 4 1 0 21 18 3 13
Fosfor (P) 2000 513 72 75 349 17 . 420 19 80 303 18 . 93 43 16 6 28 125 108 76 27 4 0 1 17 1 3 5 0 8 66 65 60 1 5 1 59 43 16 27 17 2 2 1 5 1 0 21 18 3 6
Fosfor (P) 2001 . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 100 73 23 3 0 1 16 1 2 5 0 8 63 62 57 1 5 1 53 38 15 21 12 1 2 1 5 1 0 15 13 2 6
Fosfor (P) 2002 . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 92 67 21 3 0 1 18 1 2 5 0 10 67 67 61 1 5 1 43 25 17 36 26 1 2 1 5 1 0 30 28 2 6
Fosfor (P) 2003 . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 95 67 23 4 0 1 17 0 2 5 0 10 53 52 49 1 2 0 59 43 17 24 17 1 2 1 3 0 0 13 11 2 11
Fosfor (P) 2004 . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 87 64 18 4 0 1 17 0 2 5 0 10 60 59 55 1 3 1 44 28 17 23 16 1 2 1 4 1 0 18 16 2 5
Fosfor (P) 2005 473 62 74 327 10 . 393 19 81 283 10 . 80 34 17 5 24 110 93 67 21 4 0 1 17 0 2 5 0 10 59 59 55 1 3 1 51 34 17 17 10 1 2 1 3 1 0 12 10 2 5
Fosfor (P) 2006 . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 90 66 21 3 0 0 18 0 2 5 0 11 57 57 53 1 3 1 51 33 18 17 10 1 2 1 3 1 0 12 10 2 5
Fosfor (P) 2007 . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 80 61 16 2 0 1 16 0 2 5 0 9 62 61 56 1 5 1 34 19 15 20 11 1 2 1 5 1 0 16 14 2 4
Fosfor (P) 2008 . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 77 62 12 2 0 1 19 0 2 5 0 12 63 62 58 0 4 1 33 15 18 20 13 1 2 0 4 1 0 15 13 2 5
Fosfor (P) 2009 . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 66 59 4 2 0 1 18 0 2 5 0 11 58 57 54 1 3 0 26 9 18 15 9 1 2 1 3 0 0 17 15 2 -2
Fosfor (P) 2010 462 68 109 274 11 . 319 30 110 167 12 . 143 20 20 5 98 99 78 62 13 2 0 1 21 0 2 6 0 13 59 58 54 1 4 1 40 20 20 18 11 1 2 0 4 1 0 13 11 2 5
Fosfor (P) 2011 . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 69 58 7 3 0 1 20 0 2 6 0 12 59 58 54 1 4 1 30 11 19 14 7 1 1 0 4 1 0 9 7 2 5
Fosfor (P) 2012 . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 62 53 5 3 0 1 20 0 2 6 0 12 59 58 54 1 4 1 23 4 19 16 9 1 1 0 4 1 0 11 9 2 5
Fosfor (P) 2013 . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 64 55 5 3 0 1 17 0 2 3 0 12 59 58 54 1 4 1 22 6 16 . . . . . . . . . . . .
Bron: CBS
Verklaring van tekens