SDG 16.1 Veiligheid en vrede

Het eerste deel van SDG 16 gaat over het streven naar een veilige samenleving waarin iedereen toegang heeft tot het rechtssysteem. Het gaat daarbij om het verminderen van alle vormen van geweld, vooral tegen kinderen, en het terugdringen van corruptie, georganiseerde misdaad en illegale wapenhandel.

• De Nederlandse rechtsorde is relatief sterk en er is veel vertrouwen in de politie.
• Een steeds groter percentage van alle verdachten is minderjarig en dit percentage is hoog vergeleken met andere EU-landen.
• Steeds meer mensen voelen zich onveilig in de eigen buurt.

Het dashboard en de indicatoren

Uitleg dashboard, kleuren en noten

Het ervaren van onveiligheid - met de daarmee samengaande gevoelens van kwetsbaarheid en onzekerheid - kan een grote impact hebben op het persoonlijke leven. (On)veiligheid heeft daarom, zowel objectief als subjectief, invloed op de brede welvaart ‘hier en nu’. Het leger, de politie en justitie hebben de taak om de veiligheid te vergroten en te handhaven, preventief en via het rechtssysteem. Vertrouwen van burgers in deze instanties kan het gevoel van veiligheid vergroten.

Middelen en mogelijkheden betreffen middelen die worden ingezet om het functioneren van rechtspraak en justitie en de bescherming van de nationale veiligheid te garanderen. De uitgaven aan landsverdediging als percentage van het bbp nemen toe. In 2024 lagen deze uitgaven met 1,6 procent van het bbp nog onder het oude streefpercentage van de NAVO (2 procent van het bbp). Van 2023 op 2024 namen de uitgaven toe met 0,3 procent van het bbp. De operationele sterkte van de politie per 100 duizend inwoners daalt trendmatig. In het meest recente jaar is het aantal operationele agenten per 100 duizend inwoners wel met 0,7 procent toegenomen.

Gebruik gaat over de mensen die in aanraking komen met of een beroep doen op justitie. In 2023 zaten per 100 duizend inwoners 65 mensen in gevangenissen, penitentiaire en tuchtinstellingen. Dit was het op-een-na-laagste niveau van de EU. Alleen Finland heeft minder gedetineerden. Tegenover het lage aantal gedetineerden staat een relatief hoog percentage van verdachten die minderjarig zijn. In 2023 stond Nederland op de 21^e plaats in een ranglijst van 25 EU-landen. In 2025 ging het om 11,2 procent van alle verdachten en anders dan in voorgaande jaren stijgt dit percentage trendmatig.

Uitkomsten betreffen de misdrijven die worden gepleegd en de slachtoffers van die misdrijven. Een deel van de criminaliteit blijft buiten beeld van registraties. Zo wordt niet altijd aangifte of melding gedaan bij de politie. Van land tot land kan het ook verschillen welke delicten worden geregistreerd. Daarom wordt in slachtofferschapsenquêtes, zoals de Veiligheidsmonitor zelfgerapporteerd slachtofferschap gemeten. Dat geeft een indicatie van de mate waarin mensen voelen dat zij slachtoffer zijn geweest van een misdrijf, ook al hebben zij daarvan geen melding of aangifte gedaan.

In 2025 werden 45,2 misdrijven per duizend inwoners geregistreerd. Tussen 2010 en 2018 daalde het aantal geregistreerde misdrijven van 72,4 naar 45,8 misdrijven per duizend inwoners. Sindsdien is het aantal geregistreerde misdrijven min of meer stabiel. In 2025 gaf 20,0 procent van de bevolking van 15 jaar of ouder aan in de afgelopen twaalf maanden slachtoffer te zijn geweest van traditionele criminaliteit zoals geweld, inbraak, diefstal en vernieling. Tussen 2021 en 2023 was er nog sprake van een stijging. Daarvoor daalde dit tien jaar lang. Daarnaast gaf 16,8 procent aan slachtoffer te zijn geweest van online criminaliteit in de afgelopen twaalf maanden. Dit is iets gestegen ten opzichte van 2023, maar is vergelijkbaar met 2021. Het aantal meldingen van kindermishandeling stijgt echter. In 2025 ging het om 378 meldingen bij Veilig Thuis per 100 duizend inwoners.

In de afgelopen tien jaar is de score voor de rechtsorde voortdurend gedaald. Rechtsorde is een van de zes dimensies van deugdelijk bestuur die de Wereldbank meet door middel van de Worldwide Governance Indicators. De Nederlandse rechtsorde functioneert echter relatief goed. Met een score van 1,71, op een schaal van -2,5 (zwak) tot en met 2,5 (goed), stond Nederland in de EU-27 in 2024 op de vijfde plaats na Finland, Denemarken, Luxemburg en Zweden.

Rutgers en Soa Aids Nederland doen, in samenwerking met het RIVM, het CBS en de GGD’en, periodiek onderzoek naar de seksuele gezondheid van jongeren (van 13 tot 25 jaar). Het onderzoek uit 2023 liet zien dat 20 procent van de jonge vrouwen en 4 procent van de jonge mannen wel eens is gedwongen om seksuele handelingen te doen die zij niet wilden.

Beleving heeft betrekking op het vertrouwen in justitie en politie en het gevoel van veiligheid. Het aandeel van de bevolking van 15 jaar of ouder dat zich vaak onveilig voelt in hun eigen buurt neemt toe. Vanaf 2019 stijgt het aandeel van 1,8 procent tot 2,5 procent in 2025. In het algemeen voelen meer mensen zich weleens onveilig: in 2025 geeft 37,2 procent van de mensen dit aan. In 2019 was dat nog 33,0 procent. Jonge vrouwen voelen zich zelfs ruim twee keer zo vaak onveilig als jonge mannen.

Het vertrouwen in de politie is groot. In 2025 had 78,4 procent van de bevolking van 15 jaar of ouder (heel veel of tamelijk veel) vertrouwen in de politie. Vergeleken met 18 andere EU landen is het vertrouwen in de politie alleen hoger in Finland. Het vertrouwen in de politie neemt niet langer toe maar is stabiel. Het vertrouwen in het leger is van 2024 op 2025 afgenomen van 67,6 naar 66,0 procent van de bevolking van 15 jaar of ouder.