Mentale gezondheid in eerste helft 2021 op dieptepunt

Meisje zit alleen op een picknicktafel en kijkt somber voor zich uit
© Hollandse Hoogte / Stijn Rademaker
In de eerste twee kwartalen van 2021 was 15 procent van de bevolking van 12 jaar of ouder psychisch ongezond. Dit percentage is sinds 2001, het jaar waarin het CBS begon met de monitoring van de mentale gezondheid, niet zo hoog geweest. De mentale gezondheid is gemeten via een vragenlijst waarin wordt gevraagd naar vijf aspecten: somberheid, zenuwachtigheid, in de put zitten, rust en kalmte, en gelukkig zijn.

Jongvolwassenen waren het vaakst psychisch ongezond; het percentage dat zich neerslachtig en somber voelde lag bovendien hoger dan voorheen. Daarnaast gaven 4 op de 10 jongvolwassenen desgevraagd in retrospectief aan somberder te zijn dan voor de coronacrisis. Dit meldt het CBS op basis van nieuwe cijfers uit de Gezondheidsenquête, hieraan doen jaarlijks ongeveer 10 duizend respondenten mee. In de periode augustus – december 2020 zijn extra vragen opgenomen over hoe men zich tijdens de coronacrisis voelde, vergeleken met de periode daarvoor. In de publicatie Ervaren impact corona op mentale gezondheid en leefstijl zijn de gegevens uit deze enquêtes nader geanalyseerd.

Mentale gezondheid
jaarkwartaal% psychisch ongezond (% psychisch ongezond, 12 jaar en ouder)
2001110,3
2001211,5
200139,8
2001412,4
2002110,8
2002210,7
200239,4
200249,3
2003110,7
200328
200338,7
2003411
2004110,1
2004210,1
2004310,2
2004411
2005111,7
200529,6
200539,6
2005410,2
200619,8
2006210
200639,9
200648,6
200719,8
200729,5
200739,4
2007410,6
200817,6
200829,3
200838,7
200849,2
2009111,7
200929,6
200938
200949,7
2010110,5
2010212
2010310
2010410,2
2011111,8
201129,3
2011311,1
2011411,7
2012111
2012210,5
2012310,9
2012410,7
2013111,2
2013210,4
2013310,9
2013410,9
2014110,1
2014211,5
201439,9
2014411,5
2015110,6
2015211,1
201539,5
2015411,4
2016112,2
2016211,5
2016311,1
2016411,3
2017111,2
2017211,4
2017310,8
2017411,5
2018111,7
2018211,8
2018311
2018412
2019111,8
2019211,7
2019311,1
2019412
2020112
2020211,8
2020311,3
2020412,5
2021*115,2
2021*215,5
2021*
2021*
* voorlopige cijfers
 

In het vierde kwartaal van 2020 waren relatief meer mensen psychisch ongezond dan in hetzelfde kwartaal van 2019. Die toename zette zich in het eerste kwartaal van 2021 voort, waarna een stabilisatie volgde. Vooral het aandeel mensen dat zich somber en neerslachtig voelde en het aandeel dat zichzelf als minder gelukkig beschreef, namen in het laatste kwartaal van 2020 toe en dat bleef ook begin 2021 het geval. Daarnaast nam in het tweede kwartaal van 2021 het aandeel mensen dat zich kalm en rustig voelde af.

Is er een relatie tussen corona en mentale gezondheid?

Uit de tijdelijk extra toegevoegde vragen bleek dat respondenten zich tijdens de coronacrisis op een aantal aspecten minder goed voelden dan vóór de crisis. Aan hen is gevraagd of ze zich vaker of minder vaak eenzaam, angstig, somber en/of gestrest voelden dan voor de coronacrisis. Ruim een kwart van de mensen gaf in 2020 aan zich tijdens de coronacrisis vaker eenzaam te voelen dan daarvoor. Ook gevoelens van angst, somberheid en stress kwamen vaker voor tijdens de coronacrisis dan daarvoor. Of de afname in mentale gezondheid in het eerste halfjaar van 2021 wordt veroorzaakt door de coronacrisis is met de beschikbare gegevens niet eenduidig vast te stellen.

Jongvolwassenen vaker somber tijdens dan vóór corona

De mentale gezondheid van jongvolwassenen (18 tot 25 jaar) was het laagst. Een kwart van hen was psychisch ongezond in de eerste helft van 2021, dat is ongeveer 10 procentpunt hoger dan gemiddeld over 2020. Zij gaven vaker dan andere leeftijdsgroepen aan onrustig, somber en niet gelukkig te zijn.

Mentale gezondheid naar leeftijd
   12 tot 18 jaar (% psychisch ongezond)18 tot 25 jaar (% psychisch ongezond)25 to 40 jaar (% psychisch ongezond)40 tot 65 jaar (% psychisch ongezond)65 jaar of ouder (% psychisch ongezond)
2019110,212,610,810,812,8
201926,715,313,710,98,5
201935,211,912139,5
2019410,411,213,314,18,8
202016,111,615,212,59,8
202028,415,413,712,19,3
202033,815,314,510,89,7
2020410,312,914,712,810,2
2021*113,226,618,414,99,6
2021*213,323,813,216,712,6
* voorlopige cijfers
 

Bijna 4 op de 10 jongvolwassenen voelden zich in 2020 tijdens de coronacrisis vaker somber dan voorheen. Ook in andere leeftijdsgroepen voelden velen zich vaker somber, maar dit percentage (18 tot 28) lag lager dan bij de jongvolwassenen. 3 procent van de mensen voelde zich daarentegen minder vaak somber, minder vaak eenzaam en/of angstig dan voor de coronacrisis en 8 procent ervoer juist minder stress.

Somberheid tijdens corona, vergeleken met periode daarvoor, 2020
LeeftijdVaker (%)Even vaak (%)Minder vaak (%)
12 tot 18 jaar19,975,54,6
18 tot 25 jaar37,357,65,0
25 tot 40 jaar27,669,43,0
40 tot 65 jaar21,075,83,2
65 tot 80 jaar17,579,72,8
80 jaar of ouder19,774,75,6