1. Inleiding
De Minimum European Health Module (MEHM) is een korte vragenlijst module die ontwikkeld is voor het gebruik in persoonsenquêtes over sociale onderwerpen. De module meet drie verschillende aspecten van gezondheid: ervaren gezondheid, chronische morbiditeit en beperkingen. In het geval van ervaren gezondheid wordt de vraag gesteld ‘Hoe is het over het algemeen met uw gezondheid?’ Bij chronische morbiditeit gaat het over het hebben van een langdurige ziekte of aandoening, en bij beperkingen over het ondervinden van langdurige beperkingen door gezondheidsproblemen bij activiteiten die mensen gewoonlijk doen. Hierbij wordt onder langdurig zes maanden of meer verstaan. In deze publicatie worden de uitkomsten van deze Minimum European Health Module vergeleken tussen twee onderzoeken die door het CBS worden uitgevoerd onder de bevolking van Nederland. Het gaat om de jaarlijkse Gezondheidsenquête en de European Union Statistics on Income and Living Conditions (EU-SILC).
De jaarlijkse Gezondheidsenquête (GEZO) van het CBS heeft als doel een zo volledig mogelijk overzicht te geven van (ontwikkelingen in) gezondheid, medische contacten en leefstijl van de bevolking van 0 jaar of ouder in Nederland. De Gezondheidsenquête levert jaarlijks cijfers voor de Staat van Volksgezondheid en Zorg, ter ondersteuning van beleid. Iedere zes jaar wordt in het kader van een EU-verordening de Europese Gezondheidsenquête (EHIS, European Health Interview Survey) gehouden onder personen van 15 jaar of ouder in de lidstaten. Om een zo goed mogelijke vergelijkbaarheid tussen de lidstaten te realiseren zijn de vragen in de enquête geharmoniseerd. Het doel van dit onderzoek is statistische gegevens te verzamelen die bijdragen aan het Europese gezondheidsbeleid. Hierbij gaat het om sociale insluiting en bescherming, ongelijkheid op gezondheidsgebied, een gezonde levensstijl en gezond ouder worden. Voor de Europese statistieken wordt de EHIS gebruikt om prevalentiecijfers te maken over gezondheid, zorggebruik en leefstijl, maar ook om verbanden tussen deze indicatoren te onderzoeken. In Nederland wordt de EHIS iedere zes jaar geïntegreerd in de Gezondheidsenquête van het CBS.
EU-SILC is een jaarlijks onderzoek onder personen van 16 jaar of ouder dat eveneens op basis van een verordening wordt uitgevoerd in de lidstaten van de Europese Unie. Het doel van EU-SILC is om veranderingen in de sociaaleconomische situatie van huishoudens te volgen en om internationaal vergelijkbare gegevens over inkomens en de omvang en structuur van armoede en sociale uitsluiting te genereren. Onderwerpen die in het onderzoek aan bod komen, betreffen onder andere de woonsituatie, kinderopvang, bezit, ‘rond’ kunnen komen, inkomensbestanddelen, gezondheid en arbeid. Het onderzoek vormt de referentiebron voor vergelijkende statistieken in alle EU-lidstaten op dit gebied. Daarnaast wordt in EU-SILC iedere 3 jaar een module over gezondheid opgenomen. Deze module bevat ook vragen over leefstijl en zorggebruik. Deze vragen worden gebruikt om trends in gezondheid te monitoren. In Nederland wordt EU-SILC vooral gebruikt om cijfers over subjectieve armoede te publiceren.
Door verschillen in het onderzoeksdesign en de context van de enquêtevragen kunnen de uitkomsten voor de MEHM in deze twee onderzoeken van elkaar verschillen. In hoofdstuk 2 wordt eerst ingegaan op het onderzoeksdesign van de Gezondheidsenquête en EU-SILC. Vervolgens worden in hoofdstuk 3 eerst de uitkomsten van de MEHM voor de totale bevolking van 16 jaar of ouder vergeleken voor de jaren 2014 tot en met 2024. Voor deze leeftijdsgrens is gekozen, omdat de onderzoekspopulatie van de MEHM in EU-SILC wordt gevormd door personen van 16 jaar of ouder . Aansluitend wordt dieper ingegaan op de uitkomsten van 2024. Hierbij wordt eerst naar de achtergrondkenmerken in de steekproeven gekeken en daarna naar de uitsplitsing van de MEHM naar achtergrondkenmerken. De publicatie sluit af met conclusies in hoofdstuk 4.