4. Arbeidsmarkt

In dit hoofdstuk wordt de ontwikkeling op de arbeidsmarkt per regio besproken. Daarbij komen de werkgelegenheid, de werkloosheid en de spanning op de arbeidsmarkt aan bod. Daarnaast wordt ingegaan op de arbeidsparticipatie per gemeente. Voor werkgelegenheid zijn de meest recente cijfers over 2024. Voor de overige indicatoren is dat 2025.

Groei werkgelegenheid vlakt sinds 2022 af

Sinds 2022 lijkt de stijging van de werkgelegenheid over de jaren steeds af te vlakken. De werkgelegenheid steeg in 2024 met 0,9 procent. Dat is een toename van 78 duizend arbeidsjaren. In 2023 was deze stijging iets groter, namelijk 1,9 procent, gelijk aan een toename van 158 duizend arbeidsjaren. Het jaar daarvoor, in 2022, was deze stijging bijna dubbel zo groot, namelijk 3,5 procent, gelijk aan een toename van 275 duizend arbeidsjaren.

Relatief kenden Utrecht, met 2,4 procent, en Drenthe, met 1,6 procent, de sterkste groei in arbeidsjaren ofwel werkgelegenheid. Middelgrote provincies als Drenthe en Groningen laten een relatief sterke procentuele groei zien (meer dan 1,0 procent), terwijl de groei in grote provincies als Noord- en Zuid-Holland relatief beperkt blijft (minder dan 1,0 procent). In Limburg en Fryslân is de werkgelegenheid in 2024 onveranderd gebleven ten opzichte van 2023.

Werkgelegenheid kan ook worden weergegeven in het aantal werkzame personen. Ook hier vlakt de stijging de laatste jaren steeds meer af. In totaal waren in 2024 ruim 10,3 miljoen mensen aan het werk in Nederland. Dat zijn er ruim 100 duizend meer dan een jaar eerder, een toename van 1,0 procent. In 2023 groeide het aantal werkzame personen met bijna 166 duizend, een toename van 1,7 procent.

Zuid-Holland kende in absolute zin de grootste stijging van het aantal werkzame personen, met ruim 19 duizend. Noord-Brabant volgde met bijna 14 duizend en Gelderland met ruim 12 duizend. Relatief steeg het aantal werkzame personen het sterkst in Groningen en Zeeland, in beide provincies met 1,9 procent. In Noord-Holland was de groei het laagst van alle provincies, namelijk 0,5 procent. In 2023 was de groei daar nog het hoogst, namelijk 2,0 procent.

Meer zelfstandigen in 2024

In 2024 bleef het aantal zelfstandigen in Nederland nog stijgen. Ruim 17 procent van de werkzame personen in Nederland waren toen zelfstandig, daartegenover werkten bijna 83 procent in loondienst. In Fryslân, Zeeland en Flevoland zijn relatief veel zelfstandigen: het aandeel is meer dan 20 procent. In Utrecht en Overijssel werken daarentegen relatief veel mensen in loondienst. De groei van het aantal zelfstandigen was in 2024 met 2,3 procent hoger dan de groei van het totaal aantal werkzame personen, dat met 0,7 procent steeg. In Noord-Holland was de groei van het aantal zelfstandigen het grootst met bijna 8 duizend. In Zuid-Holland was de groei van het aantal mensen in loondienst het grootst met zo’n 16 duizend. In 2025 nam het aantal zelfstandigen in Nederland voor het eerst in lange tijd af.

Gemiddeld genomen is het aandeel zelfstandigen in alle provincies het hoogst in de landbouw, bosbouw en visserij, namelijk zo’n 54 procent. In Fryslân is het aandeel zelfstandigen in deze bedrijfstak 72 procent, lager dan in 2022 en 2023. In Noord- en Zuid-Holland is bouwnijverheid een bedrijfstak met een relatief groot aandeel zelfstandigen. Het aantal zelfstandigen is binnen de zakelijke dienstverlening en bouwnijverheid de afgelopen jaren sterk toegenomen.

Werknemersbanen vaak in de handel en de zorg

In 148 van de 342 gemeenten (43 procent) is de handel de bedrijfstak met de meeste banen voor werknemers, gemeten per december 2024. Op de tweede plaats staat de zorg, die in 119 gemeenten de grootste werkgever is (35 procent). De industrie is in 37 gemeenten het grootst (11 procent). De zorg is vooral belangrijk in Noord-Nederland: in 7 van de 10 gemeenten die liggen in de provincie Groningen en 8 van de 12 gemeenten in Drenthe is de zorg de grootste bedrijfstak. In de provincies Flevoland, Overijssel, Zuid-Holland en Noord-Brabant is de handel het sterkst vertegenwoordigd. Maar Noord-Brabant telt ook de meeste gemeenten met veel industrie. De horeca scoort het hoogst op de Waddeneilanden, maar ook in enkele gemeenten in Zeeland en Limburg.

In de landelijke cijfers over banen van werknemers neemt niet de handel het grootste aandeel in (16,3 procent), maar de zorg (17,2 procent).

In meeste Nederlandse provincies hogere werkloosheid in 2025

Het werkloosheidspercentage, het aantal werklozen als percentage van de beroepsbevolking van 15 tot 75 jaar, was in tien van de twaalf Nederlandse provincies in 2025 hoger dan in 2024. In Utrecht en Limburg bleef het gelijk. In Zuid-Holland was de werkloosheid het hoogst (4,5 procent). In deze provincie steeg de werkloosheid ook het sterkst. In Zeeland was de werkloosheid het laagst (3,2 procent). Het werkloosheidspercentage steeg in 2025 ook in de vier grootste gemeenten, het meest in Rotterdam (van 5,4 procent naar 6,4 procent).

Minder spanning op de arbeidsmarkt in 2025

In 2025 was de spanning op de Nederlandse arbeidsmarkt lager dan in 2024; er waren meer werklozen dan vacatures. Het aantal openstaande vacatures daalde van 108 naar 98 per 100 werklozen. In alle provincies nam de spanning in 2025 af. Ze was het hoogst in Zeeland en Utrecht, met 122 vacatures per 100 werklozen. De spanning was relatief laag in de provincies Groningen en Flevoland met respectievelijk 77 en 76 vacatures per 100 werklozen in 2025.

Lagere arbeidsparticipatie in uiterste zuiden en noordoosten

In 2025 hadden ruim 7 op de 10 Nederlanders van 15 tot 75 jaar betaald werk. De zogenoemde nettoarbeidsparticipatie³⁾ was in 2025 met 73,2 procent gelijk aan die van 2024. Ze was het hoogst in de provincie Utrecht (76,0 procent) en het laagst in Limburg (69,5 procent). De arbeidsparticipatie steeg in 2025 in zeven van de twaalf provincies en nam af in vijf provincies.

In 181 van de 342 Nederlandse gemeenten was de nettoarbeidsparticipatie hoger dan in 2024. Ze was gelijk in 30 gemeenten en lager in 131 gemeenten. De arbeidsparticipatie was in 2025 het laagst in gemeenten in het uiterste zuiden en noordoosten van Nederland. Hierbij speelt mee dat dit gemeenten zijn met relatief veel ouderen, die gemiddeld minder vaak betaald werk hebben. In vijf gemeenten was de arbeidsparticipatie lager dan 67,0 procent: Brunssum, Landgraaf, Kerkrade, Heerlen en Vaals. De hoogste arbeidsparticipatie kenden Urk, Renswoude, Aalsmeer en Staphorst. In deze gemeenten was de arbeidsdeelname hoger dan 78,5 procent.