Geldstromen in de zorg; uiteindelijke financiering

Geldstromen in de zorg; uiteindelijke financiering

Financieringsregelingen zorg Perioden Totaal financieringsbronnen (mln euro) Overheid (mln euro) Private financiers Totaal (mln euro) Private financiers Vennootschappen, werkgevers (mln euro) Private financiers Huishoudens (mln euro) Buitenland (mln euro) Saldi Fondsen (mln euro) Overige verschillen (mln euro)
Totaal alle financieringsregelingen 2019** 107.429 31.116 76.173 18.378 57.795 109 861 -830
Totaal alle financieringsregelingen 2020** 115.985 40.749 75.884 18.363 57.522 87 1.914 -2.648
HF1: Overheid en soc. verzekering 2019** 89.497 31.116 58.324 16.340 41.984 -120 861 -684
HF1: Overheid en soc. verzekering 2020** 99.131 40.749 58.643 16.267 42.376 -138 1.914 -2.037
HF11: Overheid 2019** 21.082 21.082
HF11: Overheid 2020** 26.826 26.826
HF121a: AWBZ, Wlz 2019** 21.758 5.660 15.302 15.302 3 979 -186
HF121a: AWBZ, Wlz 2020** 23.978 9.567 14.817 14.817 6 -91 -320
HF121b: Ziekenfonds 2019**
HF121b: Ziekenfonds 2020**
HF122: Verplichte premiegebonden verz. 2019** 46.657 4.374 43.022 16.340 26.682 -123 -118 -498
HF122: Verplichte premiegebonden verz. 2020** 48.328 4.356 43.827 16.267 27.560 -143 2.005 -1.717
HF2+HF3: Vrijwil. regelingen, eigen bet. 2019** 17.702 17.849 2.038 15.811 -146
HF2+HF3: Vrijwil. regelingen, eigen bet. 2020** 16.630 17.241 2.096 15.146 -611
HF211: Particuliere verzekeringen 2019**
HF211: Particuliere verzekeringen 2020**
HF212: Aanvullende verzekering 2019** 4.356 4.503 4.503 -146
HF212: Aanvullende verzekering 2020** 3.846 4.458 4.458 -611
HF23: Regelingen door ondernemingen 2019** 2.038 2.038 2.038
HF23: Regelingen door ondernemingen 2020** 2.096 2.096 2.096
HF3: Eigen betalingen 2019** 11.308 11.308 11.308
HF3: Eigen betalingen 2020** 10.688 10.688 10.688
Buitenland; uitvoer 2019** 229 229
Buitenland; uitvoer 2020** 224 224
Bron: CBS.
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


Deze tabel omschrijft waar het geld vandaan komt dat wordt uitgegeven aan de zorg. De geldstroom loopt vanaf de 'financieringsbronnen' via de 'financieringsregelingen' naar de aanbieders van gezondheids- en welzijnszorg en de instellingen voor beleid en beheer op het terrein van de gezondheids- en welzijnszorg. In deze tabel worden de geldstromen in lopende prijzen zoveel mogelijk herleid naar de uiteindelijke herkomst: huishoudens (waaronder zelfstandigen), de overheid als herverdeler, vennootschappen/werkgevers (inclusief de overheid als werkgever) en het buitenland.

Gegevens beschikbaar vanaf: 1998

Status van de cijfers:
De in de tabel opgenomen cijfers over 2019 en 2020 zijn nader voorlopig. De cijfers over de jaren daarvoor zijn definitief. De totale uitgaven volgens de financieringsregelingen zijn gelijk aan de totale zorguitgaven zoals vastgesteld in de Zorgrekeningen.

Wijzigingen per 15 juli 2022:
De nader voorlopige cijfers over 2019 en 2020 en de definitieve cijfers over 2018 zijn gepubliceerd.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
- In het eerste kwartaal van 2023 worden de voorlopige cijfers over 2021 gepubliceerd.
- In het tweede kwartaal van 2023 worden de definitieve cijfers over 2019 en de bijgestelde cijfers over 2020 en 2021 gepubliceerd.

Toelichting onderwerpen

Totaal financieringsbronnen
De bronnen waaruit de financieringsregelingen worden betaald. Deze financieringsbronnen worden als uiteindelijke financiers van zorg gezien in deze tabel.
Overheid
Omvat rijk, provincies en gemeenten.
Deze sector omvat niet de bijdragen door overheid als werkgever voor premies sociale verzekeringen. Deze vallen onder Vennootschappen, werkgevers.
De sector Overheid omvat verder wel alle overige bijdragen door overheid als werkgever (betaling aan financieringsregeling Overheid voor bijvoorbeeld bedrijfsgezondheidszorg) en de bijdragen door de overheid als herverdeler.


Private financiers
Omvat Vennootschappen (inclusief instellingen zonder winstoogmerk) en huishoudens (inclusief zelfstandigen).
Totaal
Vennootschappen, werkgevers
Institutionele eenheden met eigen rechtspersoonlijkheid die marktproducent zijn en van wie de hoofdactiviteit bestaat in de productie van goederen en diensten.
Hieronder zijn ook opgenomen de bijdragen door de overheid als werkgever voor premies sociale verzekeringen.

Onder deze financieringsbron vallen verder:
- alle vennootschappen (nv's, bv's, cv's, vof's) en coöperatieve verenigingen die niet tot zorgverzekeringsmaatschappijen worden gerekend. Ook grote zelfstandig opererende ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid worden tot de vennootschappen gerekend. Voorbeelden van deze zogenoemde quasi-vennootschappen zijn grote familiebedrijven;
- alle instellingen zonder winstoogmerk (stichtingen en verenigingen) die voor de markt produceren en niet tot de zorgverzekeringsmaatschappijen worden gerekend. Voorbeelden zijn verzorgingshuizen, ziekenhuizen en woningcorporaties. Minimaal 50 procent van de kosten dient door de levering van zorg- en welzijnsdiensten gedekt te worden anders wordt de betreffende instelling gerekend tot de sector overheid of de sector instellingen zonder winstoogmerk ten behoeve van huishoudens;
- overheidsbedrijven (vennootschappen die geheel of gedeeltelijk eigendom zijn van de overheid) zoals de Nederlandse Spoorwegen.
Huishoudens
Tot deze groep behoren alle personen die langer dan een jaar in Nederland verblijven, ongeacht hun nationaliteit. Omgekeerd worden Nederlanders die langer dan een jaar in het buitenland verblijven niet tot de Nederlandse huishoudens gerekend. Huishoudens omvatten niet alleen op zichzelf of in gezinsverband wonende personen, maar ook personen in verpleeginrichtingen, bejaardentehuizen, gevangenissen en internaten.
Indien de tot de huishoudens gerekende personen een eigen bedrijf hebben, wordt dit bedrijf ook tot de huishoudens gerekend. Dit is het geval bij de zelfstandigen (eenmanszaken). Grote, zelfstandig opererende ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid (quasi-vennootschappen) behoren echter tot de vennootschappen.
Buitenland
Saldo van betalingen door buitenlandse ziektekostenverzekeraars en betalingen aan buitenlandse ziektekostenverzekeraars die via de fondsen lopen en het totaal van de financieringsregeling buitenland.
Saldi Fondsen
Het saldo van baten en lasten van het Algemeen Fonds Bijzondere Ziektekosten (AFBZ) (tot 2015), het fonds Langdurige Zorg (vanaf 2015), de Algemene Kas Ziekenfondswet (tot 2006) en Zorgverzekeringsfonds (Zvf) vanaf 2006.
Overige verschillen
Het verschil tussen de cijfers van de Zorgrekeningen en de cijfers uit andere bronnen.

Verschillen ontstaan doordat bepaalde cijfers (zoals bijvoorbeeld opbrengsten beleggingen en interest uit de overzichten baten/lasten van zorgverzekeraars en fondsen) niet worden opgenomen in de Zorgrekeningen. In het verschil is ook per definitie het resultaat van de verzekeraars op de zorgverzekering opgenomen. Daarnaast rekenen de Zorgrekeningen de uitgaven voor een activiteit toe aan het jaar waarin de activiteit plaatsvindt. Daarentegen zijn bedragen in de baten/lasten overzichten opgenomen die een verrekening zijn met eerdere jaren.

Zo speelt in 2005 de invoering van de bekostiging- en financieringssystematiek voor ziekenhuiszorg, de Diagnosebehandelcombinaties (DBC's). Deze invoering heeft grote gevolgen voor de verantwoordingen van ziekenhuizen en zorgverzekeraars. Als gevolg hiervan moeten ziekenfondsen de lasten van DBC’s eerder verantwoorden, namelijk bij opening van een DBC. Een gedeelte van de lasten die normaal gesproken in 2006 verantwoord zouden worden, komt nu in het financieel fondsverslag ten laste van 2005. In de Zorgrekeningen is echter voor 2005 alleen het deel dat betrekking heeft op verleende zorg in 2005 meegenomen. Volgens het Financieel Jaarverslag fondsen 2005 van het Zorginstituut bedraagt de omvang van deze lastenverschuiving van 2006 naar 2005 circa 1,9 miljard euro.

Eveneens is bij de overgang van de geneeskundige geestelijke gezondheidszorg (GGZ) naar de Zorgverzekeringswet in 2008 besloten om de eerste twee jaren de kosten daarvan volledig te compenseren, waarna de verzekeraars vanaf 2010 risico gingen lopen over de kosten van volwassenen. In 2010 zijn bijvoorbeeld de zorglasten opwaarts met 542 miljoen euro bijgesteld over budgetjaar 2008 met name door de extra lasten voor de GGZ. Dit bedrag is verrekend in 2010.

Belangrijkste externe bronnen voor deze tabel zijn het Financieel Jaarverslag Fondsen (Zorginstituut) voor de overzichten baten/lasten van de fondsen (Ziekenfonds, Zorgverzekeringsfonds (Zvf), Algemeen Fonds Bijzondere Ziektekosten (AFBZ) en Fonds langdurige zorg), Begroting en Jaarverslag van het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS), Jaarcijfers van Vektis met overzicht baten/lasten van Zorgverzekeraars, Beheersverslagen van de Belastingdienst.