Saldo en schuld; overheidssectoren


Deze tabel toont de ontwikkeling van het saldo en de schuld van de overheid (ook wel EMU-saldo respectievelijk EMU-schuld genoemd) in Nederland. EMU staat voor Economische en Monetaire Unie. In deze tabel worden jaar- en kwartaalramingen gegeven van de overheid, opgesplitst naar de bijdrage per subsector van de overheid.

In deze tabel wordt daarnaast de aansluiting tussen het saldo en de veranderingen in de faciale schuld getoond.

Het saldo en de schuld van de sector overheid zijn binnen de Europese Unie de belangrijkste indicatoren voor de gezondheid van de overheidsfinanciën. In het Verdrag van Maastricht en het daaruit voortvloeiende Stabiliteits- en Groeipact is bepaald dat een tekort niet meer dan 3 procent van het bruto binnenlands product (bbp) mag bedragen en de schuld niet meer dan 60 procent van het bbp. Indien de normen overschreden worden en hier geen bijzondere omstandigheden aan ten grondslag liggen, kan de Europese Commissie sancties opleggen.

De cijfers sluiten aan bij het stelsel van de Nationale Rekeningen. Er kunnen tijdelijke verschillen met de publicaties van de Nationale rekeningen optreden doordat de gepubliceerde cijfers van de overheidsrekeningen soms actueler zijn. Door het verschil in waarderingsgrondslag is de som van de schuldtitels van de overheidsschuld (faciale waarde) niet gelijk aan de som van de schuldtitels in de nationale rekeningen (marktwaarde). De schuld bestaat uit de titels: deposito's, kortlopende schuldbewijzen, langlopende schuldbewijzen, kortlopende leningen en langlopende leningen.

Gegevens beschikbaar vanaf:
Jaargegevens vanaf 1995, kwartaalgegevens vanaf 1999.

Status van de cijfers:
De cijfers in deze tabel hebben voor de periode 1995-2016 de status definitief. De kwartalen van 2017 hebben de status voorlopig. De jaarcijfers van 2017 hebben de status definitief. De cijfers van 2018 en 2019 hebben de status voorlopig.

Wijzigingen per 25 maart 2020:
Cijfers over het vierde kwartaal van 2019 en het jaar 2019 zijn beschikbaar. Daarnaast zijn cijfers over 2018 en de eerste drie kwartalen van 2019 geactualiseerd. De actualisaties zijn nog niet volledig verwerkt in de Nationale rekeningen. Hierdoor sluiten de gegevens tijdelijk niet volledig aan bij de publicaties van de Nationale rekeningen. De cijfers van de overheidsfinanciën en de Nationale rekeningen sluiten weer volledig aan bij het eerstvolgende publicatiemoment, per 24 juni 2020.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
De eerste cijfers van het meest recente kwartaal worden drie maanden na afloop van een kwartaal gepubliceerd. Vervolgens kunnen in september het eerste kwartaal, in december het tweede kwartaal en in maart de eerste drie kwartalen worden bijgesteld. De eerste jaarcijfers worden drie maanden na afloop van het verslagjaar gepubliceerd. Vervolgens worden de jaarcijfers twee maal bijgesteld: zes en achttien maanden na afloop van het verslagjaar. Hiernaast kunnen er tussentijdse actualisaties plaatsvinden om eind maart en eind september de meest actuele gegevens over de overheid aan de Europese Commissie te verstrekken. De gegevens over de kwartalen worden aangesloten op de bijgestelde jaarcijfers. De bijgestelde jaar- en kwartaalcijfers worden elk jaar eind juni gepubliceerd. Informatie over het revisiebeleid van Nationale rekeningen is te vinden onder paragraaf 3 'relevante artikelen'.

Saldo en schuld; overheidssectoren

Institutionele sectoren Perioden Saldo en schuld in mln euroOpbouw saldoSaldo (mln euro) Saldo en schuld in mln euroOpbouw saldoInkomsten (mln euro) Saldo en schuld in mln euroOpbouw saldoUitgaven (-) (mln euro) Saldo en schuld in mln euroSchuld (EMU) (mln euro) Saldo en schuld in mln euroOpbouw mutatie schuld (EMU)Mutatie schuld (EMU) (mln euro) Saldo en schuld in mln euroOpbouw mutatie schuld (EMU)Tekort (EMU) (mln euro) Saldo en schuld in mln euroOpbouw mutatie schuld (EMU)Transacties in financiële activa (mln euro) Saldo en schuld in mln euroOpbouw mutatie schuld (EMU)Transacties in passiva, niet EMU-schuld (mln euro) Saldo en schuld in mln euroOpbouw mutatie schuld (EMU)Waarderingsverschillen (mln euro) Saldo en schuld in mln euroOpbouw mutatie schuld (EMU)Statistisch verschil (mln euro) Saldo en schuld in mln euroAandeel overheidsschuld (mln euro) Saldo en schuld in % bbpSaldo (in % van bbp) Saldo en schuld in % bbpSchuld (EMU) (in % van bbp) Saldo en schuld in % bbpAandeel overheidsschuld (in % van bbp)
Overheid 2018 4e kwartaal* -487 84.056 -84.543 405.504 835 487 -139 94 -2.121 2.514 405.504 1,4 52,4 52,4
Overheid 2018* 10.559 337.442 -326.883 405.504 -14.552 -10.559 -2.967 -479 -341 -206 405.504 1,4 52,4 52,4
Overheid 2019 1e kwartaal* 10.730 94.622 -83.892 398.039 -7.465 -10.730 3.232 -1.723 2.144 -388 398.039 1,5 50,8 50,8
Overheid 2019 2e kwartaal* 727 88.479 -87.752 403.558 5.519 -727 7.646 966 -1.410 -956 403.558 1,5 50,9 50,9
Overheid 2019 3e kwartaal* -499 81.610 -82.109 394.876 -8.682 499 -11.447 711 1.375 180 394.876 1,3 49,2 49,2
Overheid 2019 4e kwartaal* 3.079 89.568 -86.489 394.630 -246 -3.079 1.417 1.961 -2.199 1.654 394.630 1,7 48,6 48,6
Overheid 2019* 14.037 354.279 -340.242 394.630 -10.874 -14.037 848 1.915 -90 490 394.630 1,7 48,6 48,6
Centrale overheid 2018 4e kwartaal* -2.253 49.909 -52.162 383.116 -8.236 2.253 -10.421 -490 -2.123 2.545 352.257 0,8 49,5 45,5
Centrale overheid 2018* 5.849 202.615 -196.766 383.116 -11.633 -5.849 -4.492 -675 -401 -216 352.257 0,8 49,5 45,5
Centrale overheid 2019 1e kwartaal* 10.716 63.542 -52.826 375.729 -7.387 -10.716 6.727 -5.142 2.141 -397 342.358 1,1 48,0 43,7
Centrale overheid 2019 2e kwartaal* -2.232 50.158 -52.390 396.971 21.242 2.232 15.068 6.304 -1.399 -963 366.152 0,9 50,0 46,1
Centrale overheid 2019 3e kwartaal* -2.926 48.726 -51.652 387.073 -9.898 2.926 -13.227 -1.138 1.380 161 356.773 0,4 48,2 44,4
Centrale overheid 2019 4e kwartaal* 3.225 55.914 -52.689 376.726 -10.347 -3.225 -7.550 940 -2.194 1.682 348.838 1,1 46,4 43,0
Centrale overheid 2019* 8.783 218.340 -209.557 376.726 -6.390 -8.783 1.018 964 -72 483 348.838 1,1 46,4 43,0
Rijksoverheid 2018 4e kwartaal* -2.144 47.664 -49.808 387.358 -8.028 2.144 -9.931 -668 -2.126 2.553 353.868 0,7 50,0 45,7
Rijksoverheid 2018* 5.719 194.102 -188.383 387.358 -11.355 -5.719 -3.870 -1.146 -404 -216 353.868 0,7 50,0 45,7
Rijksoverheid 2019 1e kwartaal* 10.411 61.385 -50.974 379.895 -7.463 -10.411 6.316 -5.112 2.141 -397 343.802 1,1 48,5 43,9
Rijksoverheid 2019 2e kwartaal* -2.751 47.894 -50.645 401.770 21.875 2.751 15.204 6.282 -1.399 -963 368.156 0,9 50,6 46,4
Rijksoverheid 2019 3e kwartaal* -2.591 46.632 -49.223 391.873 -9.897 2.591 -12.903 -1.126 1.380 161 358.825 0,4 48,8 44,7
Rijksoverheid 2019 4e kwartaal* 3.477 53.758 -50.281 381.310 -10.563 -3.477 -7.570 996 -2.194 1.682 350.819 1,1 47,0 43,2
Rijksoverheid 2019* 8.546 209.669 -201.123 381.310 -6.048 -8.546 1.047 1.040 -72 483 350.819 1,1 47,0 43,2
Overige centrale overheid 2018 4e kwartaal* -109 6.688 -6.797 4.465 -223 109 -458 136 -2 -8 -1.611 0,0 0,6 -0,2
Overige centrale overheid 2018* 130 26.175 -26.045 4.465 -18 -130 -296 410 -2 0 -1.611 0,0 0,6 -0,2
Overige centrale overheid 2019 1e kwartaal* 305 6.746 -6.441 4.556 91 -305 456 -60 0 0 -1.444 0,0 0,6 -0,2
Overige centrale overheid 2019 2e kwartaal* 519 7.572 -7.053 4.629 73 -519 600 -8 0 0 -2.004 0,1 0,6 -0,3
Overige centrale overheid 2019 3e kwartaal* -335 6.300 -6.635 4.582 -47 335 -353 -29 0 0 -2.052 0,0 0,6 -0,3
Overige centrale overheid 2019 4e kwartaal* -252 7.008 -7.260 4.437 -145 252 -289 -108 0 0 -1.981 0,0 0,5 -0,2
Overige centrale overheid 2019* 237 27.626 -27.389 4.437 -28 -237 414 -205 0 0 -1.981 0,0 0,5 -0,2
Lokale overheid 2018 4e kwartaal* -1.852 24.851 -26.703 56.192 1.212 1.852 -95 -467 4 -82 44.784 -0,2 7,3 5,8
Lokale overheid 2018* -1.411 99.812 -101.223 56.192 596 1.411 -1.158 315 18 10 44.784 -0,2 7,3 5,8
Lokale overheid 2019 1e kwartaal* 285 25.316 -25.031 56.824 632 -285 2.015 -1.107 0 9 45.496 -0,3 7,3 5,8
Lokale overheid 2019 2e kwartaal* -85 27.085 -27.170 55.187 -1.637 85 -2.924 1.195 0 7 41.546 -0,3 7,0 5,2
Lokale overheid 2019 3e kwartaal* 559 25.682 -25.123 55.316 129 -559 -672 1.341 0 19 40.411 -0,1 6,9 5,0
Lokale overheid 2019 4e kwartaal* -2.380 24.784 -27.164 57.586 2.270 2.380 107 -189 0 -28 44.343 -0,2 7,1 5,5
Lokale overheid 2019* -1.621 102.867 -104.488 57.586 1.394 1.621 -1.474 1.240 0 7 44.343 -0,2 7,1 5,5
Gemeenten 2018 4e kwartaal* -547 13.930 -14.477 43.100 1.587 547 2.017 -970 0 -7 39.386 -0,2 5,6 5,1
Gemeenten 2018* -1.316 55.950 -57.266 43.100 1.204 1.316 -662 540 0 10 39.386 -0,2 5,6 5,1
Gemeenten 2019 1e kwartaal* -697 13.950 -14.647 43.692 592 697 239 -351 0 7 40.237 -0,2 5,6 5,1
Gemeenten 2019 2e kwartaal* -374 14.733 -15.107 42.178 -1.514 374 -2.568 675 0 5 37.413 -0,1 5,3 4,7
Gemeenten 2019 3e kwartaal* 978 15.548 -14.570 42.148 -30 -978 -352 1.283 0 17 37.519 -0,1 5,2 4,7
Gemeenten 2019 4e kwartaal* -873 14.251 -15.124 44.042 1.894 873 1.126 -76 0 -29 40.114 -0,1 5,4 4,9
Gemeenten 2019* -966 58.482 -59.448 44.042 942 966 -1.555 1.531 0 0 40.114 -0,1 5,4 4,9
Gemeenschappelijke regelingen 2018 4e kwartaal* -13 3.060 -3.073 2.832 -18 13 -682 668 0 -17 206 0,0 0,4 0,0
Gemeenschappelijke regelingen 2018* 67 11.274 -11.207 2.832 -6 -67 -158 219 0 0 206 0,0 0,4 0,0
Gemeenschappelijke regelingen 2019 1e kwartaal* 44 2.667 -2.623 2.803 -29 -44 635 -622 0 2 -168 0,0 0,4 0,0
Gemeenschappelijke regelingen 2019 2e kwartaal* -65 2.886 -2.951 2.904 101 65 -390 424 0 2 -262 0,0 0,4 0,0
Gemeenschappelijke regelingen 2019 3e kwartaal* 77 2.668 -2.591 2.877 -27 -77 64 -16 0 2 -445 0,0 0,4 -0,1
Gemeenschappelijke regelingen 2019 4e kwartaal* -54 2.919 -2.973 2.937 60 54 -50 55 0 1 250 0,0 0,4 0,0
Gemeenschappelijke regelingen 2019* 2 11.140 -11.138 2.937 105 -2 259 -159 0 7 250 0,0 0,4 0,0
Provincies 2018 4e kwartaal* -129 1.678 -1.807 548 -102 129 -8 -219 0 -4 -7.619 -0,1 0,1 -1,0
Provincies 2018* -512 5.921 -6.433 548 -87 512 -361 -238 0 0 -7.619 -0,1 0,1 -1,0
Provincies 2019 1e kwartaal* -222 1.328 -1.550 560 12 222 -132 -78 0 0 -7.353 -0,1 0,1 -0,9
Provincies 2019 2e kwartaal* -21 1.500 -1.521 538 -22 21 -412 369 0 0 -7.863 -0,1 0,1 -1,0
Provincies 2019 3e kwartaal* -164 1.396 -1.560 616 78 164 -171 85 0 0 -8.739 -0,1 0,1 -1,1
Provincies 2019 4e kwartaal* -326 1.516 -1.842 707 91 326 -97 -138 0 0 -8.522 -0,1 0,1 -1,0
Provincies 2019* -733 5.740 -6.473 707 159 733 -812 238 0 0 -8.522 -0,1 0,1 -1,0
Waterschappen 2018 4e kwartaal* 134 1.058 -924 7.587 -173 -134 -100 56 4 1 7.374 0,0 1,0 1,0
Waterschappen 2018* -59 3.458 -3.517 7.587 -259 59 -287 -49 18 0 7.374 0,0 1,0 1,0
Waterschappen 2019 1e kwartaal* -71 825 -896 7.667 80 71 145 -136 0 0 7.545 0,0 1,0 1,0
Waterschappen 2019 2e kwartaal* -106 863 -969 7.512 -155 106 -203 -58 0 0 7.366 0,0 0,9 0,9
Waterschappen 2019 3e kwartaal* 4 853 -849 7.555 43 -4 -104 151 0 0 7.346 0,0 0,9 0,9
Waterschappen 2019 4e kwartaal* 53 900 -847 7.568 13 -53 56 10 0 0 7.417 0,0 0,9 0,9
Waterschappen 2019* -120 3.441 -3.561 7.568 -19 120 -106 -33 0 0 7.417 0,0 0,9 0,9
Overige lokale overheden 2018 4e kwartaal* -1.297 8.513 -9.810 7.568 52 1.297 -1.216 26 0 -55 5.437 0,1 1,0 0,7
Overige lokale overheden 2018* 409 36.030 -35.621 7.568 195 -409 706 -102 0 0 5.437 0,1 1,0 0,7
Overige lokale overheden 2019 1e kwartaal* 1.231 9.666 -8.435 7.578 10 -1.231 1.252 -11 0 0 5.235 0,0 1,0 0,7
Overige lokale overheden 2019 2e kwartaal* 481 10.220 -9.739 7.586 8 -481 467 22 0 0 4.892 0,0 1,0 0,6
Overige lokale overheden 2019 3e kwartaal* -336 8.371 -8.707 7.597 11 336 -269 -56 0 0 4.730 0,0 0,9 0,6
Overige lokale overheden 2019 4e kwartaal* -1.180 8.646 -9.826 7.713 116 1.180 -1.088 24 0 0 5.084 0,0 0,9 0,6
Overige lokale overheden 2019* 196 36.903 -36.707 7.713 145 -196 362 -21 0 0 5.084 0,0 0,9 0,6
Socialezekerheidsfondsen 2018 4e kwartaal* 3.618 33.850 -30.232 29.102 -1.325 -3.618 -3.816 6.058 0 51 8.463 0,8 3,8 1,1
Socialezekerheidsfondsen 2018* 6.121 129.602 -123.481 29.102 -2.708 -6.121 3.629 -216 0 0 8.463 0,8 3,8 1,1
Socialezekerheidsfondsen 2019 1e kwartaal* -271 30.945 -31.216 31.607 2.505 271 2.426 -192 0 0 10.185 0,7 4,0 1,3
Socialezekerheidsfondsen 2019 2e kwartaal* 3.044 37.915 -34.871 29.047 -2.560 -3.044 8.732 -8.248 0 0 -4.140 0,8 3,7 -0,5
Socialezekerheidsfondsen 2019 3e kwartaal* 1.868 33.380 -31.512 28.516 -531 -1.868 -2.766 4.103 0 0 -2.308 1,0 3,6 -0,3
Socialezekerheidsfondsen 2019 4e kwartaal* 2.234 33.675 -31.441 25.987 -2.529 -2.234 -4.009 3.714 0 0 1.449 0,8 3,2 0,2
Socialezekerheidsfondsen 2019* 6.875 135.915 -129.040 25.987 -3.115 -6.875 4.383 -623 0 0 1.449 0,8 3,2 0,2
Bron: CBS.
Verklaring van tekens