Energiebalans; aanbod en verbruik, sector

Energiebalans; aanbod en verbruik, sector

Energiedragers Sectoren Perioden Opbouw vanuit aanbod Totaal aanbod (PJ) Opbouw vanuit aanbod Winning (PJ) Opbouw vanuit aanbod Energie-aanvoer (PJ) Opbouw vanuit aanbod Energie-aflevering (-) (PJ) Opbouw vanuit aanbod Voorraadmutatie (PJ) Opbouw vanuit aanbod Statistische verschillen (PJ) Opbouw vanuit verbruik Totaal verbruik (PJ) Opbouw vanuit verbruik Energieomzetting Saldo inzet-productie energie (PJ) Opbouw vanuit verbruik Energieomzetting Saldo elektriciteit/WKK-omzetting (PJ) Opbouw vanuit verbruik Energieomzetting Saldo andere omzetting (PJ) Opbouw vanuit verbruik Energieomzetting Totaal inzet energie voor omzetting (PJ) Opbouw vanuit verbruik Energieomzetting Inzet elektriciteit/WKK-omzetting (PJ) Opbouw vanuit verbruik Energieomzetting Inzet andere omzetting (PJ) Opbouw vanuit verbruik Energieomzetting Totaal productie energie uit omzetting - (PJ) Opbouw vanuit verbruik Energieomzetting Productie elektriciteit/WKK-omzetting (PJ) Opbouw vanuit verbruik Energieomzetting Productie andere omzetting (PJ) Opbouw vanuit verbruik Eigen verbruik energiesector (PJ) Opbouw vanuit verbruik Verliezen bij distributie (PJ) Opbouw vanuit verbruik Finaal energieverbruik (PJ) Opbouw vanuit verbruik Niet-energetisch gebruik (PJ)
Totaal energiedragers Totaal energiesector en eindgebruikers 2019** 3.037,7 1.403,5 19.999,0 18.268,8 -86,9 -9,0 3.046,7 482,7 367,4 115,3 5.462,4 977,4 4.485,0 4.979,7 610,0 4.369,7 187,2 26,3 1.854,9 495,6
Totaal energiedragers Totaal energiesector 2019** 535,6 1.146,3 8.737,7 9.328,5 -20,0 535,6 322,1 290,3 31,7 3.464,9 692,9 2.772,0 3.142,9 402,6 2.740,3 187,2 26,3
Totaal energiedragers Nijverheid (geen energiesector) 2019** 1.114,0 97,1 1.397,9 380,1 -1,0 1.114,0 68,4 11,7 56,7 342,2 72,7 269,5 273,8 61,0 212,8 554,4 491,2
Totaal energiedragers Totaal binnenlands vervoer 2019** 460,6 460,6 0,0 460,6 457,8 2,8
Totaal energiedragers Overige afnemers, totaal 2019** 936,6 160,0 9.402,8 8.560,3 -65,9 936,6 92,3 65,4 26,9 1.655,3 211,9 1.443,4 1.563,0 146,5 1.416,5 842,7 1,6
Totaal energiedragers Sector tbv statistisch verschil 2019** -9,0 -9,0
Totaal kool en koolproducten Totaal energiesector en eindgebruikers 2019** 268,8 372,9 98,4 -5,8 268,8 238,2 171,7 66,5 347,4 171,7 175,6 109,2 109,2 7,7 20,4 2,4
Totaal kool en koolproducten Totaal energiesector 2019** 180,8 256,5 69,4 -6,3 180,8 173,1 169,1 4,0 248,2 169,1 79,1 75,1 75,1 7,7
Totaal kool en koolproducten Nijverheid (geen energiesector) 2019** 87,8 116,2 28,9 0,6 87,8 65,1 2,7 62,5 99,2 2,7 96,5 34,1 34,1 20,2 2,4
Totaal kool en koolproducten Totaal binnenlands vervoer 2019**
Totaal kool en koolproducten Overige afnemers, totaal 2019** 0,2 0,2 0,2 0,2
Totaal kool en koolproducten Sector tbv statistisch verschil 2019**
Totaal aardoliegrondstoffen en producten Totaal energiesector en eindgebruikers 2019** 1.105,8 61,5 13.399,7 12.270,2 -74,2 -11,1 1.116,9 21,2 18,1 3,2 4.249,5 18,1 4.231,5 4.228,3 4.228,3 99,4 613,4 382,9
Totaal aardoliegrondstoffen en producten Totaal energiesector 2019** 123,7 37,7 4.257,5 4.162,1 -9,5 123,7 24,3 16,1 8,2 2.672,2 16,1 2.656,1 2.647,9 2.647,9 99,4
Totaal aardoliegrondstoffen en producten Nijverheid (geen energiesector) 2019** 503,0 23,8 722,1 241,1 -1,9 503,0 -3,0 1,8 -4,7 164,6 1,8 162,8 167,6 167,6 127,5 378,5
Totaal aardoliegrondstoffen en producten Totaal binnenlands vervoer 2019** 449,4 449,4 449,4 446,6 2,8
Totaal aardoliegrondstoffen en producten Overige afnemers, totaal 2019** 40,8 7.970,6 7.867,0 -62,8 40,8 -0,1 0,2 -0,4 1.412,8 0,2 1.412,5 1.412,9 1.412,9 39,3 1,6
Totaal aardoliegrondstoffen en producten Sector tbv statistisch verschil 2019** -11,1 -11,1
Aardgas Totaal energiesector en eindgebruikers 2019** 1.341,6 1.002,4 4.978,4 4.640,9 -7,1 8,8 1.332,7 568,6 548,8 19,7 574,5 548,8 25,6 5,9 5,9 45,6 608,2 110,3
Aardgas Totaal energiesector 2019** 458,4 1.000,6 3.774,9 4.313,1 -4,1 458,3 412,7 389,9 22,8 414,8 389,9 24,9 2,1 2,1 45,6
Aardgas Nijverheid (geen energiesector) 2019** 348,7 353,8 5,1 348,7 61,4 62,0 -0,6 62,3 62,0 0,3 0,8 0,8 176,9 110,3
Aardgas Totaal binnenlands vervoer 2019** 2,7 2,7 2,7 2,7
Aardgas Overige afnemers, totaal 2019** 523,1 1,8 847,0 322,8 -3,0 523,1 94,4 96,9 -2,5 97,4 96,9 0,5 2,9 2,9 428,6
Aardgas Sector tbv statistisch verschil 2019** 8,8 8,8
Totaal hernieuwbare energie Totaal energiesector en eindgebruikers 2019** 233,7 260,4 362,7 389,3 0,1 -0,3 234,0 188,3 146,2 42,1 188,3 146,2 42,1 45,7
Totaal hernieuwbare energie Totaal energiesector 2019** 77,8 69,5 23,7 15,4 0,0 77,8 77,8 65,9 11,9 77,8 65,9 11,9
Totaal hernieuwbare energie Nijverheid (geen energiesector) 2019** 9,2 62,1 14,6 67,8 0,3 9,2 4,5 3,6 0,8 4,5 3,6 0,8 4,7
Totaal hernieuwbare energie Totaal binnenlands vervoer 2019**
Totaal hernieuwbare energie Overige afnemers, totaal 2019** 147,0 128,7 324,5 306,1 -0,1 147,0 106,0 76,6 29,4 106,0 76,6 29,4 41,0
Totaal hernieuwbare energie Sector tbv statistisch verschil 2019** -0,3 -0,3
Kernenergie Totaal energiesector en eindgebruikers 2019** 38,1 38,1 38,1 38,1 38,1 38,1 38,1
Kernenergie Totaal energiesector 2019** 38,1 38,1 38,1 38,1 38,1 38,1 38,1
Kernenergie Nijverheid (geen energiesector) 2019**
Kernenergie Totaal binnenlands vervoer 2019**
Kernenergie Overige afnemers, totaal 2019**
Kernenergie Sector tbv statistisch verschil 2019**
Afval en andere energiebronnen Totaal energiesector en eindgebruikers 2019** 46,7 41,1 7,1 1,5 46,7 46,1 36,0 10,1 46,1 36,0 10,1 0,7
Afval en andere energiebronnen Totaal energiesector 2019** 0,4 0,4 0,4 0,4 0,3 0,1 0,4 0,3 0,1
Afval en andere energiebronnen Nijverheid (geen energiesector) 2019** 11,2 11,2 11,2 10,6 1,5 9,0 10,6 1,5 9,0 0,7
Afval en andere energiebronnen Totaal binnenlands vervoer 2019**
Afval en andere energiebronnen Overige afnemers, totaal 2019** 35,1 29,5 7,1 1,5 35,1 35,1 34,1 1,0 35,1 34,1 1,0
Afval en andere energiebronnen Sector tbv statistisch verschil 2019**
Elektriciteit Totaal energiesector en eindgebruikers 2019** 3,1 744,9 735,4 -6,4 9,5 -423,3 -423,3 12,6 12,6 435,8 435,8 20,2 18,2 394,4
Elektriciteit Totaal energiesector 2019** -292,4 385,5 677,9 -292,4 -330,8 -330,8 7,9 7,9 338,6 338,6 20,2 18,2
Elektriciteit Nijverheid (geen energiesector) 2019** 109,0 122,3 13,3 109,0 -19,6 -19,6 0,7 0,7 20,3 20,3 128,6
Elektriciteit Totaal binnenlands vervoer 2019** 8,5 8,5 0,0 8,5 8,5
Elektriciteit Overige afnemers, totaal 2019** 184,4 228,6 44,2 184,4 -72,9 -72,9 4,0 4,0 76,9 76,9 257,3
Elektriciteit Sector tbv statistisch verschil 2019** -6,4 -6,4
Warmte Totaal energiesector en eindgebruikers 2019** 133,2 133,2 -194,5 -168,2 -26,3 6,0 6,0 200,5 174,2 26,3 14,3 8,1 172,0
Warmte Totaal energiesector 2019** -51,1 39,5 90,6 -51,1 -73,5 -58,4 -15,2 5,6 5,6 79,1 64,0 15,2 14,3 8,1
Warmte Nijverheid (geen energiesector) 2019** 45,1 69,0 23,9 45,1 -50,7 -40,3 -10,4 0,4 0,4 51,1 40,7 10,4 95,7
Warmte Totaal binnenlands vervoer 2019**
Warmte Overige afnemers, totaal 2019** 6,0 24,7 18,7 6,0 -70,3 -69,5 -0,7 70,3 69,5 0,7 76,3
Warmte Sector tbv statistisch verschil 2019**
Bron: CBS.
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


Deze tabel bevat cijfers over het aanbod en verbruik van energie per sector en per energiedrager. Het aanbod van energie is gelijk aan de winning van energie plus de aanvoer minus de aflevering plus de voorraadmutatie. Het verbruik van energie is gelijk aan som van het eigen verbruik in de energiesector, de verliezen bij distributie, het finaal energieverbruik, het niet-energetisch gebruik en het saldo van inzet en productie van energie. Voor iedere sector is het aanbod van energie gelijk aan het verbruik van energie.

Voor sommige energiedragers is het totaal van de waargenomen binnenlandse afleveringen niet precies gelijk aan de som van de waargenomen binnenlands aanvoer. Voor deze energiedragers ontstaat dan een statistisch verschil wat niet aan een sector kan worden toegerekend.

De indeling in sectoren volgt op hoofdlijnen de indeling zoals gebruikelijk is in internationale energiestatistieken. Deze indeling is gebaseerd op functies van diverse sectoren in de energiehuishouding en op elementen uit de internationale standaard bedrijfsindeling. Er zijn twee hoofdsectoren: de energiesector (bedrijven met hoofdactiviteit het winnen of omzetten van energie) en energieafnemers (overige bedrijven en huishoudens). In overeenstemming met internationale afspraken komt eigen verbruik energiebedrijven alleen voor binnen de energiesector en finaal energieverbruik alleen bij energieafnemers.

Naast een uitsplitsing naar sectoren is er ook een uitsplitsing naar energiedrager, zoals kolen, diversie olieproducten, aardgas, hernieuwbare energie, elektriciteit en warmte.

De gebruikte definities in deze tabel sluiten precies aan op de definities in de tabel Energiebalans; aanbod, omzetting en verbruik. Die tabel bevat geen uitsplitsing naar sector (uitgezonderd finaal energieverbruik), maar geeft wel informatie over invoer, uitvoer en bunkers en geeft ook wat meer detail over de energiedragers.

Gegevens beschikbaar:
Vanaf 1990.

Status van de cijfers:
Alle cijfers tot en met verslagjaar 2018 zijn definitief. Cijfers over 2019 zijn nader voorlopig.

Wijzigingen per 16 december 2020:
De cijfers van 2018 en 2019 zijn bijgesteld en de cijfers voor 2015 tot en met 2017 zijn gereviseerd.
De belangrijkste punten van de revisie zijn het volgende:
- Door vergelijking met administratieve bronnen zijn cijfers over aardgasverbruik in de chemie en in de voedingsmiddelenindustrie verbeterd. In de voedingsmiddelenindustrie is het aardgasverbruik nu ongeveer 5 PJ lager in 2015 t/m 2017 en in de chemie is het finaal energieverbruik 10 PJ lager in 2015 en 1 a 2 PJ lager in 2016 en 2017.
- Voor de voorraadmutatie van aardgas is overgegaan op een nieuwe methode. Gegevens over voorraden van AGSI (Aggregated gas storage inventory) worden nu gebruikt. Ook worden de data van GTS (beheerder hoofdtransportnet) op een iets andere manier gebruikt. Voor 2017 leidt de nieuwe methode tot ongeveer 20 PJ minder winning van aardgas en 20 PJ extra onttrekking uit de voorraden.
- Nieuwe inzichten uit aanvullende studie over de stadsverwarming zijn verwerkt in de data, zie de link in paragraaf 4 naar de Warmtemonitor 2019. Het gaat dan om het opnemen van de hulpketels (1 a 2 PJ extra inzet van aardgas voor overige omzetting en productie van warmte uit overige omzetting), verbeterde data over warmtelevering aan stadsverwarmingsnetten en nieuwe inzichten over de distributieverliezen (4 a 5 PJ hoger). Echter, nog niet alle verbeterde inzichten zijn verwerkt en daardoor is een grote trendbreuk in het finaal energieverbruik verbruik bij de diensten voor 2015 en 2016 vermoedelijk nog een paar PJ te laag is.
- Omdat er steeds meer belangstelling is voor cijfers over stoom uit chemische processen is dit fenomeen nader bekeken bij enkele bedrijven. Per saldo is er nu ongeveer 3 PJ meer winning van stoom uit chemische processen.
- Bij olierestgassen is verbeterd inzicht ten aanzien van het omzettingsrendement voor de conversie naar aardgas meegenomen, waardoor de winning en inzet van olierestgas nu 3 a 4 PJ lager is.
- Bij enkele bedrijven is de indeling in bedrijfstak verbeterd waardoor er energieverbruik verschuift, onder andere van de energiebedrijven naar de papierindustrie.

Wijzigingen per 17 juni 2020:
Nader voorlopige cijfers over 2019 zijn toegevoegd.
Gegevens over stoom in industrie voor 2018 en 2019 zijn minder nauwkeurig en minder goed vergelijkbaar met eerdere jaren vanwege een aanpassing in de methode die nog niet is teruggelegd in de tijd, een technisch probleem en nog onduidelijkheden bij de data in sommige sectoren. De planning is om bij de volgende update van deze tabel (december 2020) deze problemen op te lossen.

Wijzigingen per 10 januari 2020:
De onderliggende coderingen van de in deze tabel gebruikte classificaties zijn aangepast. Deze sluiten nu aan bij de door het CBS vastgelegde standaardcoderingen.
De structuur en de gegevens van de tabel zijn niet aangepast.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Voorlopige cijfers: juni van het jaar volgend op het verslagjaar.
Nader voorlopige cijfers: juni/juli van het jaar volgend op het verslagjaar.
Definitieve cijfers: december van het tweede jaar volgend op het verslagjaar.

Toelichting onderwerpen

Opbouw vanuit aanbod
Opgebouwd vanuit aanbod is het energieverbruik de winning van energie plus de aanvoer van energie minus de aflevering van energie plus de voorraadmutatie plus het statistisch verschil.
Totaal aanbod
De hoeveelheid energie die primair beschikbaar komt voor verbruik in Nederland.
Winning
Het onttrekken van energie aan de natuur.

Fossiele energiedragers steenkool, aardolie en aardgas worden gewonnen uit de aarde. Hernieuwbare energiedragers zijn onder andere windenergie en biomassa. Andere energiedragers zijn bijvoorbeeld kernenergie en afval.
Energie-aanvoer
Energie die geïmporteerd of in Nederland gekocht of ontvangen wordt.
Energie-aflevering (-)
Energie die geëxporteerd of in Nederland verkocht of afgeleverd wordt.
Voorraadmutatie
De verandering van de omvang van de voorraad. Bij energiestatistieken is dit de beginvoorraad minus de eindvoorraad, conform de internationale richtlijnen voor energiestatistieken. Een positief getal betekent dus dat de voorraad is afgenomen en dat het aanbod in Nederland is toegenomen. Voor een negatief getal geldt het omgekeerde (toename van de voorraad en afname van het aanbod).
Statistische verschillen
Het verschil tussen het energieaanbod en het energieverbruik van een energiedrager.

Dit verschil ontstaat doordat de gegevens over aanbod en verbruik uit verschillende bronnen komen. Voor veel energiedragers wordt het verschil toegedeeld aan aanbod of verbruik. Daarmee wordt het statistisch verschil nihil.
Opbouw vanuit verbruik
Opgebouwd vanuit verbruik is het energieverbruik de som van het saldo van inzet en productie van energie, het eigen verbruik door de energiesector, de verliezen bij distributie, het finaal energieverbruik en het niet-energetisch gebruik.
Totaal verbruik
De hoeveelheid energie die is verbruikt door bedrijven, huishoudens en vervoer in Nederland. Energie kan zijn verbruikt:
- bij omzetting in andere energiedragers, dit is de inzet minus de productie van energie.
- als finaal verbruik.
Energieomzetting
Het veranderen van de ene energiedrager in de andere. Dit kan de omzetting zijn van een brandstof in elektriciteit of warmte. Het kan ook de omzetting zijn van een brandstof in een andere soort brandstof, zoals de omzetting van ruwe aardolie in benzine.
Saldo inzet-productie energie
Het verschil tussen de inzet voor en productie uit omzettingen.

Het totale saldo energieomzetting is de som van het saldo:
- bij elektriciteit/WKK-omzetting
- bij andere omzettingen

Voor de ingezette energiedragers, zoals aardgas en steenkool, is het saldo energieomzetting altijd positief. Voor de geproduceerde energiedragers, zoals elektriciteit of benzine, is het saldo altijd negatief. Bij de omzetting naar deze energiedragers wordt er immers meer van geproduceerd dan ingezet. Voor het totaal van alle energiedragers is het saldo de hoeveelheid energie die verloren is gegaan bij de omzetting van energiedragers.
Saldo elektriciteit/WKK-omzetting
De inzet minus de productie bij de omzetting van energiedragers in:
- alleen elektriciteit,
- elektriciteit en nuttig gebruikte warmte samen, ook bekend als warmtekrachtkoppeling (WKK). Warmte heeft de vorm van stoom of warm water.

Voor de ingezette energiedragers, zoals aardgas en steenkool, is het saldo energieomzetting altijd positief. Voor de geproduceerde energiedragers, zoals elektriciteit of benzine, is het saldo altijd negatief. Bij de omzetting naar deze energiedragers wordt er immers meer van geproduceerd dan ingezet. Voor het totaal van alle energiedragers is het saldo de hoeveelheid energie die verloren is gegaan bij de omzetting van energiedragers.
Saldo andere omzetting
De inzet minus de productie bij de omzetting van energiedragers in:
- een andere brandstof, zoals bij de productie van steenkool- en aardolieproducten.
- alleen warmte. Dit is het geval bij bedrijven die warmte afleveren aan een ander bedrijf. Dit is exclusief warmteproductie uit warmtekrachtkoppeling (WKK). Warmte heeft de vorm van stoom of warm water.

Voor de ingezette energiedragers, zoals aardgas en steenkool, is het saldo energieomzetting altijd positief. Voor de geproduceerde energiedragers, zoals elektriciteit of benzine, is het saldo altijd negatief. Bij de omzetting naar deze energiedragers wordt er immers meer van geproduceerd dan ingezet. Voor het totaal van alle energiedragers is het saldo de hoeveelheid energie die verloren is gegaan bij de omzetting van energiedragers.
Totaal inzet energie voor omzetting
De hoeveelheid energie die is gebruikt om andere energiedragers van te produceren. Het kan een omzetting zijn van een brandstof in warmte of elektriciteit. Het kan ook een fysieke bewerking van de ene in de andere brandstof zijn, zoals de omzetting van ruwe aardolie in benzine.

De totale inzet voor energieomzettingen is de som van:
- Inzet elektriciteit/WKK-omzetting
- Inzet andere omzetting
Inzet elektriciteit/WKK-omzetting
De hoeveelheid energie die is gebruikt voor de productie van
- alleen elektriciteit,
- elektriciteit en nuttig gebruikte warmte samen, ook bekend als warmtekrachtkoppeling (WKK). Warmte heeft de vorm van stoom of warm water.
Inzet andere omzetting
De hoeveelheid energie die is gebruikt voor de productie van
- de ene brandstof uit de andere, bijvoorbeeld het gebruik van ruwe aardolie als grondstof voor de productie van aardolieproducten, zoals benzine.
- alleen warmte. Dit is het geval bij bedrijven die warmte afleveren aan een ander bedrijf. Warmte heeft de vorm van stoom of warm water.
Totaal productie energie uit omzetting -
De hoeveelheid energie die is vervaardigd uit een andere energiedrager. Het kan een productie zijn van warmte of elektriciteit uit een brandstof. Het kan ook een productie van een brandstof zijn door fysieke bewerking van een andere, zoals de productie van benzine uit ruwe aardolie.

De totale productie uit energieomzettingen is de som van:
- Productie elektriciteit/WKK-omzetting
- Productie andere omzetting
Productie elektriciteit/WKK-omzetting
De hoeveelheid energie die wordt geproduceerd door elektriciteit- en WKK-omzetting.
Hieronder vallen de productie van:
- alleen elektriciteit
- elektriciteit en nuttig gebruikte warmte samen, ook bekend als warmtekrachtkoppeling (WKK). Warmte heeft de vorm van stoom of warm water.
Productie andere omzetting
De hoeveelheid energie die wordt geproduceerd door een andere omzetting.
Hieronder vallen:
- steenkool- en aardolieproducten die zijn gemaakt uit andere brandstoffen, bijvoorbeeld de productie van aardolieproducten, zoals benzine uit ruwe aardolie.
- warmte van bedrijven die warmte afleveren aan een ander bedrijf. Warmte heeft de vorm van stoom of warm water.
Dit is exclusief de warmte uit warmtekrachtkoppeling (WKK).
Eigen verbruik energiesector
De hoeveelheid energie die is verbruikt door de energiesector in Nederland.
Verliezen bij distributie
Elektriciteit en warmte die verloren gaat bij het transport.

Bij elektriciteit betreft dit de totale netverliezen, dus het fysieke verlies door het transport van elektriciteit en het administratieve verlies door fraude, meetfouten en onvolkomenheden in de administratie.
Finaal energieverbruik
Het door gebruik opmaken van energie. Hierna resteert geen nuttig bruikbare energiedrager.

Voorbeelden zijn het verbranden van aardgas in een warmteketel, het verbruik van elektriciteit door huishoudens en het verbruik van motorbrandstoffen voor vervoer.
Niet-energetisch gebruik
Het gebruiken van een energiedrager voor het maken van een product dat geen energiedrager is. Hierbij blijft de voor het productieproces gebruikte energie in het product aanwezig. Voorbeelden zijn het gebruik van olie als grondstof voor plastic of aardgas voor kunstmest.

Aardgas; niet-energetisch gebruik

Om de schommelingen in de vraag naar aardgas tussen zomer en winter op te vangen is er behoefte aan opslag van aardgas.

Een leeg gasveld kan geschikt gemaakt worden als ondergrondse opslag voor aardgas.
Hiervoor is het nodig dat er een bepaalde druk aanwezig is zodat het opgeslagen gas er ook weer snel uitgehaald kan worden.

Het aardgas dat in het lege veld gepompt wordt om de druk op peil te brengen wordt kussengas genoemd. Dit maakt geen deel uit van de aardgasvoorraad omdat het in principe tijdens de gehele levensduur van de ondergrondse opslag in het veld blijft.

De gebruikte hoeveelheid kussengas wordt in de energiebalans geboekt als 'Niet-energetisch gebruik'.