Energiebalans; aanbod en verbruik, sector


Deze tabel bevat cijfers over het aanbod en verbruik van energie per sector en per energiedrager. Het aanbod van energie is gelijk aan de winning van energie plus de aanvoer minus de aflevering plus de voorraadmutatie. Het verbruik van energie is gelijk aan som van het eigen verbruik in de energiesector, de verliezen bij distributie, het finaal energieverbruik, het niet-energetisch gebruik en het saldo van inzet en productie van energie. Voor iedere sector is het aanbod van energie gelijk aan het verbruik van energie.

Voor sommige energiedragers is het totaal van de waargenomen binnenlandse afleveringen niet precies gelijk aan de som van de waargenomen binnenlands aanvoer. Voor deze energiedragers ontstaat dan een statistisch verschil wat niet aan een sector kan worden toegerekend.

De indeling in sectoren volgt op hoofdlijnen de indeling zoals gebruikelijk is in internationale energiestatistieken. Deze indeling is gebaseerd op functies van diverse sectoren in de energiehuishouding en op elementen uit de internationale standaard bedrijfsindeling. Er zijn twee hoofdsectoren: de energiesector (bedrijven met hoofdactiviteit het winnen of omzetten van energie) en energieafnemers (overige bedrijven en huishoudens). In overeenstemming met internationale afspraken komt eigen verbruik energiebedrijven alleen voor binnen de energiesector en finaal energieverbruik alleen bij energieafnemers.

Naast een uitsplitsing naar sectoren is er ook een uitsplitsing naar energiedrager, zoals kolen, diversie olieproducten, aardgas, hernieuwbare energie, elektriciteit en warmte.

De gebruikte definities in deze tabel sluiten precies aan op de definities in de tabel Energiebalans; aanbod, omzetting en verbruik. Die tabel bevat geen uitsplitsing naar sector (uitgezonderd finaal energieverbruik), maar geeft wel informatie over invoer, uitvoer en bunkers en geeft ook wat meer detail over de energiedragers.

Gegevens beschikbaar:
Vanaf 1990.

Status van de cijfers:
Alle cijfers tot en met verslagjaar 2017 zijn definitief. Cijfers over 2018 zijn nader voorlopig.

Wijzigingen per 10 januari 2020:
De onderliggende coderingen van de in deze tabel gebruikte classificaties zijn aangepast. Deze sluiten nu aan bij de door het CBS vastgelegde standaardcoderingen.
De structuur en de gegevens van de tabel zijn niet aangepast.

Wijzigingen per 13 december 2019:
In December 2019 is de Energiebalans gereviseerd, geactualiseerd en gecorrigeerd. Het gaat om de volgende punten:
De Energiebalans is vanaf 1990 gereviseerd. De revisie van ‘Finaal energieverbruik/overige afnemers/woningen’ betreft verbruik van biomassa door huishoudens, dit is voor 2014 tot en met 2016 ongeveer 2 PJ lager. Voor oudere jaren is de aanpassing minder dan 1 PJ. Deze aanpassing werkt ook door op de onderwerpen ‘winning’ en ‘totaal energieverbruik’ en op bovenliggende energiedragers en sectoren.

Reden voor de revisie is een nieuw kalibratie voor het model van TNO waarvan het CBS de uitkomsten gebruikt. Het model is opnieuw gekalibreerd, omdat resultaten uit nieuw steekproefonderzoek (WoON) naar houtverbruik bij huishoudens beschikbaar zijn gekomen.
Daarnaast is voor 2015 en 2016 een fout in de verwerking van de data van het finaal elektriciteitsverbruik in de chemische industrie hersteld. Daardoor is dit verbruik voor die jaren nu ongeveer 2 PJ lager. Ook dit werkt door in bovenliggende energiedragers en sectoren.

Tenslotte zijn definitieve cijfers over 2017 en nader voorlopige cijfers over 2018 toegevoegd.

Wijzigingen per 2 april 2019:
Meerdere balansposten van de Energiebalans voor restgassen, LPG, nafta en aardoliegrondstoffen zijn gecorrigeerd voor de jaren 2011 tot en met 2014 voor subsectoren binnen de chemische industrie, omdat een eerdere correctie met een verkeerde sectorcode was verwerkt. Deze correctie heeft geen effect op het aggregatieniveau van de chemische industrie en hoger.

Wijzigingen per 27 februari 2019:
Er zijn twee correcties doorgevoerd:
De eerste correctie gaat over cijfers voor de aanvoer van aardgas en elektriciteit in de dienstensectoren voor 2016. Daardoor is het finaal energieverbruik van aardgas nu 6 PJ hoger en van elektriciteit 1 PJ lager voor 2016. De correctie was nodig, omdat er iets was misgegaan bij het maken van het inputbestand voor de Energiebalansdatabase voor cijfers over de diensten. Deze correctie werkt door in bovenliggende aggregaten zoals totaal energieverbruik en totaal energiedragers.
De tweede correctie gaat over finaal energieverbruik in de periode 1990 tot en met 2014. Voor sommige energiedragers was het eigen verbruik van bedrijven in de energiesector per abuis ook weergegeven als finaal energieverbruik, terwijl finaal energieverbruik per definitie niet kan voorkomen voor de energiesector. Ook ontbraken sommige data voor het finaal energieverbruik. Deze correctie was nodig, omdat er iets was misgegaan bij de vertaalslag van de Energiebalansdatabase naar StatLine. Deze correctie heeft geen effect op de aggregaten op het hoogste niveau.
Tevens zijn de onderliggende coderingen van de in deze tabel gebruikte classificaties aangepast. Deze sluiten nu aan bij de door het CBS vastgelegde standaardcoderingen. De structuur van de tabel is niet aangepast.
Tenslotte is het gebruik van de symbolen '.' en 'Blanco' over de periode 1990 t/m 2017 aangepast.

Wijzigingen per 18 december 2018:

In december 2018 is de Energiebalans gereviseerd en gecorrigeerd. Het gaat om de volgende punten:

1. Het energieverbruik in de chemische industrie is gecorrigeerd voor de jaren 2012 tot en met 2017. Deze aanpassing is het gevolg van een correctie in de onderliggende data voor enkele grote chemische bedrijven. De opgave van deze bedrijven voor de energiestatistieken van het CBS bleek niet volledig door onduidelijkheid over de afbakening van deze bedrijven. Deze onvolledigheid is ontdekt door een vergelijking van de aan het CBS opgegeven data met de gegevens van deze bedrijven gerapporteerd voor het ETS-systeem en gegevens in de milieujaarverslagen. Een gevolg van deze correctie is dat het finaal verbruik van aardgas nu gemiddeld 22 PJ hoger is voor de jaren 2012 t/m 2017, het olierestgassenverbruik gemiddeld 12 PJ hoger en het elektriciteitsverbruik ongeveer 1 PJ hoger. Deze correcties hebben gevolgen voor berekende emissie van CO2, welke nu gemiddeld 1,3 Mton hoger uitkomen voor de jaren 2012 t/m 2017.
2. Het niet-energetisch gebruik in de chemie voor de jaren 1990 tot en met 2017 is naar beneden bijgesteld. Een grote niet plausibele stijging van het niet-energetisch gebruik van een groot chemisch bedrijf was aanleiding van nader onderzoek naar de data van dit bedrijf waarbij gekeken is naar de historische capaciteit, de benuttingsgraad, het rendement en de relatie met een naastgelegen bedrijf. Resultaat van dit onderzoek is vooral een verlaging van het niet-energetisch gebruik en de invoer van aardolie met gemiddeld ongeveer 50 PJ per jaar.
3. Voor de jaren 2015 tot en met 2017 waren de cijfers over bunkering van zware stookolie niet plausibel. Nader onderzoek heeft geleid tot verbetering van de onderliggende data en cijfers zijn ongeveer 20 PJ lager voor 2015 en 2016.
4. Bij steenkool is doorvoer van steenkool naar andere landen en de voorraadmutaties bij de handelaren uit de gepubliceerde cijfers gehaald. Aanleiding hiervoor is een verzoek van Eurostat waarbij de statistische verordening zo geïnterpreteerd wordt dat invoer van steenkool alleen betrekking heeft op steenkool voor binnenlands verbruik. Als gevolg daarvan is de uitvoer van steenkool nu nihil. Het verbruik van steenkool is niet aangepast.
5. In de energiebalans (aanbod, verbruik) worden bij steenkool nu drie soorten steenkool onderscheiden: antraciet, ketelkool en cokeskool. Dit was al zo vanaf 2015 en is nu voor de jaren 1990-2014 ook verwerkt. Dit is gedaan om aan te sluiten bij de indeling die Eurostat hanteert.
6. Voor zonnestroom is het CBS overgestapt op een nieuwe waarnemingsmethode door gebruik te maken van registerdata. Dat heeft tot gevolg dat de data voor de productie van zonnestroom vanaf 2012 iets aangepast zijn. Verder is er daardoor ook meer inzicht in welk deel van de opgewekte stroom zelf wordt verbruikt met als gevolg dat het finaal energieverbruik van elektriciteit wat hoger is geworden, vooral bij de diensten, oplopend tot ongeveer 1 PJ in 2017.
7. Bij hernieuwbare energie is een nieuwe energiedrager toegevoegd: omgevingsenergie. Dit is energie uit bodem, buitenlucht of oppervlakte water onttrokken door warmtepompen. Aanleiding voor het toevoegen van omgevingsenergie is dat Eurostat dat ook gaat doen, als gevolg van een aanpassing van de Europese verordening voor energiestatistieken De hoeveelheid omgevingsenergie, gewonnen en verbruikt in de sectoren diensten, woningen en landbouw loopt op vanaf bijna verwaarloosbaar in 1994 tot ruim 7 PJ in 2017.
8. Het elektriciteitsverbruik van de cokesfabriek is verschoven van inzet voor omzetting naar eigen verbruik. Dit om beter aan te sluiten bij de methode van Eurostat.

Verder is er een 'Totaal overige energiedragers' en de sector 'Waterbedrijven en afvalbeheer onbekend' toegevoegd.
Tenslotte is de energiedrager 'Biogeen huishoudelijk afval' hernoemd tot 'Hernieuwbaar huishoudelijk afval'.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Nader voorlopige cijfers: juni/juli van het tweede jaar volgend op het verslagjaar.
Definitieve cijfers: december van het tweede jaar volgend op het verslagjaar.

Energiebalans; aanbod en verbruik, sector

Energiedragers Sectoren Perioden Opbouw vanuit aanbodTotaal aanbod (PJ) Opbouw vanuit aanbodWinning (PJ) Opbouw vanuit aanbodEnergie-aanvoer (PJ) Opbouw vanuit aanbodEnergie-aflevering (-) (PJ) Opbouw vanuit aanbodVoorraadmutatie (PJ) Opbouw vanuit aanbodStatistische verschillen (PJ) Opbouw vanuit verbruikTotaal verbruik (PJ) Opbouw vanuit verbruikEnergieomzettingSaldo inzet-productie energie (PJ) Opbouw vanuit verbruikEnergieomzettingSaldo elektriciteit/WKK-omzetting (PJ) Opbouw vanuit verbruikEnergieomzettingSaldo andere omzetting (PJ) Opbouw vanuit verbruikEnergieomzettingTotaal inzet energie voor omzetting (PJ) Opbouw vanuit verbruikEnergieomzettingInzet elektriciteit/WKK-omzetting (PJ) Opbouw vanuit verbruikEnergieomzettingInzet andere omzetting (PJ) Opbouw vanuit verbruikEnergieomzettingTotaal productie energie uit omzetting - (PJ) Opbouw vanuit verbruikEnergieomzettingProductie elektriciteit/WKK-omzetting (PJ) Opbouw vanuit verbruikEnergieomzettingProductie andere omzetting (PJ) Opbouw vanuit verbruikEigen verbruik energiesector (PJ) Opbouw vanuit verbruikVerliezen bij distributie (PJ) Opbouw vanuit verbruikFinaal energieverbruik (PJ) Opbouw vanuit verbruikNiet-energetisch gebruik (PJ)
Totaal kool en koolproducten Totaal energiesector en eindgebruikers 2018 343,8 441,0 97,9 0,7 343,8 312,8 248,1 64,7 425,1 248,1 177,0 112,3 112,3 8,0 22,8 0,3
Totaal kool en koolproducten Totaal energiesector 2018 255,5 323,0 70,2 2,7 255,5 247,6 245,4 2,2 323,3 245,4 78,0 75,8 75,8 8,0
Totaal kool en koolproducten Nijverheid (geen energiesector) 2018 88,2 117,9 27,7 -1,9 88,2 65,2 2,7 62,5 101,7 2,7 99,0 36,5 36,5 22,6 0,3
Totaal kool en koolproducten Totaal binnenlands vervoer 2018
Totaal kool en koolproducten Overige afnemers, totaal 2018 0,1 0,1 0,1 0,1
Totaal kool en koolproducten Sector tbv statistisch verschil 2018
Totaal aardoliegrondstoffen en producten Totaal energiesector en eindgebruikers 2018 1.159,0 80,0 13.231,0 12.160,1 15,6 -7,5 1.166,5 29,7 15,6 14,2 3.976,7 15,6 3.961,1 3.947,0 3.947,0 86,4 621,6 428,8
Totaal aardoliegrondstoffen en producten Totaal energiesector 2018 115,7 50,3 4.279,8 4.220,7 6,3 115,7 29,4 14,6 14,8 2.634,7 14,6 2.620,1 2.605,3 2.605,3 86,4
Totaal aardoliegrondstoffen en producten Nijverheid (geen energiesector) 2018 562,2 29,7 790,7 259,0 0,8 562,2 -1,5 0,8 -2,3 170,7 0,8 169,9 172,1 172,1 139,2 424,5
Totaal aardoliegrondstoffen en producten Totaal binnenlands vervoer 2018 451,5 451,5 451,5 448,8 2,7
Totaal aardoliegrondstoffen en producten Overige afnemers, totaal 2018 37,1 7.709,0 7.680,5 8,5 37,1 1,8 0,2 1,6 1.171,4 0,2 1.171,2 1.169,6 1.169,6 33,6 1,6
Totaal aardoliegrondstoffen en producten Sector tbv statistisch verschil 2018 -7,5 -7,5
Aardgas Totaal energiesector en eindgebruikers 2018 1.286,5 1.162,7 5.096,1 4.917,3 -68,2 13,3 1.273,1 494,9 480,1 14,8 499,5 480,1 19,4 4,7 4,7 43,3 633,6 101,3
Aardgas Totaal energiesector 2018 388,3 1.162,7 4.018,9 4.726,1 -67,2 388,2 344,9 327,8 17,1 346,9 327,8 19,1 2,0 2,0 43,3
Aardgas Nijverheid (geen energiesector) 2018 343,1 345,8 2,7 343,1 60,7 61,2 -0,5 61,4 61,2 0,2 0,8 0,8 181,1 101,3
Aardgas Totaal binnenlands vervoer 2018 2,6 2,6 2,6 2,6
Aardgas Overige afnemers, totaal 2018 539,1 728,7 188,5 -1,0 539,1 89,3 91,1 -1,9 91,2 91,1 0,1 1,9 1,9 449,9
Aardgas Sector tbv statistisch verschil 2018 13,3 13,3
Totaal hernieuwbare energie Totaal energiesector en eindgebruikers 2018 196,4 236,7 291,6 325,0 -6,7 -0,2 196,6 154,0 123,2 30,9 154,0 123,2 30,9 42,5
Totaal hernieuwbare energie Totaal energiesector 2018 58,2 63,6 10,9 15,8 -0,4 58,2 58,2 49,9 8,3 58,2 49,9 8,3
Totaal hernieuwbare energie Nijverheid (geen energiesector) 2018 9,4 53,4 12,5 56,6 0,2 9,4 3,5 2,8 0,8 3,5 2,8 0,8 5,9
Totaal hernieuwbare energie Totaal binnenlands vervoer 2018
Totaal hernieuwbare energie Overige afnemers, totaal 2018 128,9 119,7 268,3 252,6 -6,4 128,9 92,3 70,5 21,8 92,3 70,5 21,8 36,6
Totaal hernieuwbare energie Sector tbv statistisch verschil 2018 -0,2 -0,2
Kernenergie Totaal energiesector en eindgebruikers 2018 34,0 34,0 34,0 34,0 34,0 34,0 34,0
Kernenergie Totaal energiesector 2018 34,0 34,0 34,0 34,0 34,0 34,0 34,0
Kernenergie Nijverheid (geen energiesector) 2018
Kernenergie Totaal binnenlands vervoer 2018
Kernenergie Overige afnemers, totaal 2018
Kernenergie Sector tbv statistisch verschil 2018
Afval en andere energiebronnen Totaal energiesector en eindgebruikers 2018 45,2 38,4 8,4 1,5 45,2 43,3 37,8 5,6 43,3 37,8 5,6 1,8
Afval en andere energiebronnen Totaal energiesector 2018 0,9 0,9 0,9 0,9 0,9 0,9 0,9
Afval en andere energiebronnen Nijverheid (geen energiesector) 2018 7,2 7,2 7,2 6,7 1,1 5,6 6,7 1,1 5,6 0,5
Afval en andere energiebronnen Totaal binnenlands vervoer 2018
Afval en andere energiebronnen Overige afnemers, totaal 2018 37,0 30,2 8,4 1,5 37,0 35,7 35,7 35,7 35,7 1,3
Afval en andere energiebronnen Sector tbv statistisch verschil 2018
Elektriciteit Totaal energiesector en eindgebruikers 2018 28,7 749,9 719,9 -1,3 30,0 -399,8 -399,8 12,3 12,3 412,1 412,1 21,8 19,2 388,7
Elektriciteit Totaal energiesector 2018 -273,9 390,9 664,8 -273,9 -315,0 -315,0 7,7 7,7 322,7 322,7 21,8 19,2
Elektriciteit Nijverheid (geen energiesector) 2018 110,8 124,0 13,2 110,8 -18,3 -18,3 0,6 0,6 18,8 18,8 129,1
Elektriciteit Totaal binnenlands vervoer 2018 7,6 7,7 0,0 7,6 7,6
Elektriciteit Overige afnemers, totaal 2018 185,4 227,3 41,9 185,4 -66,5 -66,5 4,0 4,0 70,5 70,5 251,9
Elektriciteit Sector tbv statistisch verschil 2018 -1,3 -1,3
Warmte Totaal energiesector en eindgebruikers 2018 156,2 156,2 -182,1 -167,1 -15,0 6,8 6,8 188,8 173,8 15,0 14,7 4,0 163,5
Warmte Totaal energiesector 2018 -54,2 56,8 111,0 -54,2 -72,8 -64,7 -8,1 6,4 6,4 79,2 71,1 8,1 14,7 4,0
Warmte Nijverheid (geen energiesector) 2018 45,6 0,0 74,5 28,9 45,6 -44,7 -37,8 -6,9 0,4 0,4 45,2 38,2 6,9 90,4
Warmte Totaal binnenlands vervoer 2018
Warmte Overige afnemers, totaal 2018 8,6 24,9 16,3 8,6 -64,5 -64,5 0,0 64,5 64,5 0,0 73,1
Warmte Sector tbv statistisch verschil 2018
Bron: CBS.
Verklaring van tekens