Energiebalans; aanbod, omzetting en verbruik

Energiebalans; aanbod, omzetting en verbruik

Energiedragers Perioden Energieaanbod Totaal aanbod (TPES) (PJ) Energieaanbod Winning (PJ) Energieaanbod Invoer (PJ) Energieaanbod Uitvoer (PJ) Energieaanbod Bunkering (PJ) Energieaanbod Voorraadmutatie (PJ) Statistische verschillen (PJ) Totaal energieverbruik (PJ) Energieomzetting Saldo inzet-productie energie Totaal saldo energieomzetting (PJ) Energieomzetting Saldo inzet-productie energie Saldo elektriciteit/WKK-omzetting (PJ) Energieomzetting Saldo inzet-productie energie Saldo andere omzetting (PJ) Eigen verbruik Totaal (PJ) Verliezen bij distributie (PJ) Finaal verbruik Totaal finaal verbruik (PJ) Finaal verbruik Finaal energieverbruik Totaal (PJ) Finaal verbruik Finaal energieverbruik Nijverheid (exclusief de energiesector) Totaal (PJ) Finaal verbruik Finaal energieverbruik Vervoer Totaal (PJ) Finaal verbruik Finaal energieverbruik Overige afnemers Totaal (PJ) Finaal verbruik Niet-energetisch gebruik Totaal (PJ)
Totaal energiedragers 2021** 3.021,4 1.125,4 9.897,3 7.885,2 580,4 464,3 -2,3 3.023,7 459,6 330,9 128,7 200,7 25,6 2.337,9 1.803,5 537,5 392,7 873,2 534,4
Totaal kool en koolproducten 2021** 235,4 235,5 1,1 1,0 0,0 235,4 201,8 145,4 56,4 18,4 15,2 13,2 13,0 0,1 2,0
Steenkool en bruinkool 2021** 236,7 233,4 3,3 236,7 235,3 119,3 115,9 1,4 1,2 1,2 0,1 0,2
Totaal steenkool 2021** 236,5 233,2 3,3 236,5 235,3 119,3 115,9 1,2 1,1 1,1 0,0 0,2
Antraciet 2021** 0,2 0,2 0,2 0,2 0,0 0,0 0,0 0,2
Cokeskool 2021** 116,3 115,6 0,8 116,3 115,9 115,9 0,4 0,4 0,4 0,0
Ketelkolen 2021** 120,0 117,5 2,5 120,0 119,3 119,3 0,6 0,6 0,6
Bruinkool 2021** 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 0,1 0,1
Totaal koolproducten 2021** -1,3 2,1 1,1 -2,2 0,0 -1,3 -33,4 26,1 -59,5 18,4 13,8 11,9 11,9 0,0 1,8
Cokesovencokes 2021** -0,2 1,8 0,0 -2,1 0,0 -0,2 -4,9 -4,9 4,6 4,5 4,5 0,1
Bruinkoolbriketten 2021** 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 0,2 0,0
Steenkoolbriketten 2021**
Steenkoolteer 2021** -1,3 1,1 -0,2 -1,3 -3,0 -3,0 1,7 1,7
Gasfabriekgas 2021**
Cokesovengas 2021** -13,5 1,6 -15,1 8,1 5,5 5,5 5,5
Hoogovengas 2021** -12,0 24,5 -36,5 10,3 1,7 1,7 1,7
Totaal aardoliegrondstoffen en producten 2021** 1.094,7 64,4 7.782,4 6.451,6 575,4 274,9 -7,2 1.101,9 38,4 16,9 21,5 93,9 969,6 546,7 126,5 382,2 37,9 422,9
Totaal aardoliegrondstoffen 2021** 2.546,5 48,1 4.281,3 1.936,9 153,9 0,0 2.546,5 2.484,6 2.484,6 61,9 61,9
Ruwe aardolie 2021** 2.296,8 32,0 4.016,1 1.882,3 131,1 2.296,8 2.296,8 2.296,8
Aardgascondensaat 2021** 214,8 4,3 211,0 15,0 14,5 0,0 214,8 154,7 154,7 60,0 60,0
Additieven 2021** 35,0 11,8 54,3 39,5 8,3 35,0 33,1 33,1 1,9 1,9
Overige aardoliegrondstoffen 2021**
Totaal aardolieproducten 2021** -1.451,8 16,2 3.501,1 4.514,7 575,4 121,0 -7,2 -1.444,6 -2.446,2 16,9 -2.463,1 93,9 907,7 546,7 126,5 382,2 37,9 361,0
Restgassen uit olie 2021** 10,5 10,5 0,0 10,5 -174,9 16,3 -191,2 81,8 103,6 103,6 103,6
Lpg 2021** 38,2 141,8 103,1 -0,4 38,2 -36,8 -36,8 1,2 73,8 11,1 0,4 4,8 5,9 62,7
Nafta 2021** 433,2 1.011,2 606,7 28,7 0,0 433,2 183,7 183,7 249,5 249,5
Motorbenzine 2021** -663,8 348,7 1.027,0 14,5 -663,8 -823,9 -823,9 160,0 160,0 160,0 0,0
Jetfuel op benzinebasis 2021**
Vliegtuigbenzine 2021** -2,7 0,0 2,9 0,1 -2,7 -2,8 -2,8 0,1 0,1 0,1
Vliegtuigkerosine 2021** -136,2 193,9 238,0 102,0 9,9 -136,2 -137,8 -137,8 1,6 1,6 0,3 1,2
Overige kerosine (petroleum) 2021** -1,7 13,3 17,6 2,5 -1,7 -3,3 -3,3 1,5 0,2 0,0 0,2 1,3
Gas-, dieselolie en lichte stookolie 2021** -806,5 379,9 1.167,0 90,3 70,9 -7,2 -799,4 -1.068,4 0,5 -1.068,9 0,1 269,0 268,2 20,7 217,0 30,5 0,8
Zware stookolie 2021** -235,4 1.139,8 996,3 378,5 -0,5 0,0 -235,4 -235,4 -235,4
Terpentine en speciale benzine 2021** 18,5 78,5 60,9 0,9 0,0 18,5 15,4 15,4 3,1 3,1
Smeermiddelen 2021** -38,2 77,6 109,1 4,7 -2,0 -38,2 -44,6 -44,6 6,4 6,4
Bitumen 2021** -27,1 12,7 39,7 0,0 0,0 -27,1 -30,9 -30,9 3,8 3,8
Minerale wassen 2021** 0,9 9,0 8,2 0,0 0,9 -7,3 -7,3 8,2 8,2
Petroleumcokes 2021** 14,6 61,9 47,3 0,0 14,6 -15,1 -15,1 10,8 18,9 0,1 0,1 18,8
Overige aardolieproducten 2021** -55,9 5,8 32,9 91,0 -3,6 -55,9 -64,1 0,1 -64,3 0,0 8,2 1,8 1,8 0,0 6,4
Aardgas 2021** 1.262,0 649,4 1.724,6 1.298,5 5,0 191,5 6,4 1.255,6 482,1 463,8 18,2 41,4 732,1 622,6 170,1 2,7 449,9 109,5
Hernieuwbare energie 2021** 341,6 328,0 74,8 58,2 -3,1 0,3 341,4 289,2 237,0 52,2 52,2 52,2 4,2 48,0
Waterkracht 2021** 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3
Totaal windenergie 2021** 64,7 64,7 64,7 64,7 64,7
Windenergie op land 2021** 36,1 36,1 36,1 36,1 36,1
Windenergie op zee 2021** 28,6 28,6 28,6 28,6 28,6
Totaal zonne-energie 2021** 42,0 42,0 42,0 40,8 40,8 1,2 1,2 1,2
Zonnewarmte 2021** 1,2 1,2 1,2 1,2 1,2 1,2
Zonnestroom 2021** 40,8 40,8 40,8 40,8 40,8
Aardwarmte 2021** 6,2 6,2 6,2 6,2 6,2 6,2
Omgevingsenergie 2021** 15,9 15,9 15,9 15,9 15,9 15,9
Totaal biomassa 2021** 212,5 198,9 74,8 58,2 -3,1 0,3 212,2 183,4 131,1 52,2 28,9 28,9 4,2 24,7
Hernieuwbaar huishoudelijk afval 2021** 39,9 36,1 5,6 1,7 39,9 39,9 39,9
Vaste en vloeibare biomassa 2021** 154,8 145,0 69,3 56,4 -3,1 0,0 154,8 127,8 82,4 45,4 26,9 26,9 2,8 . 24,2
Biogas 2021** 17,8 17,8 0,3 17,6 15,6 8,8 6,8 1,9 1,9 1,4 . 0,5
Elektriciteit 2021** 0,9 75,2 74,3 -1,7 2,6 -437,6 -437,6 31,8 17,1 391,3 391,3 126,9 7,8 256,6
Warmte 2021** -201,0 -167,7 -33,3 15,1 8,5 177,4 177,4 96,8 80,6
Totaal overige energiedragers 2021** 86,8 83,5 4,7 1,5 86,8 86,7 72,9 13,8 0,1 0,1 0,1
Kernenergie 2021** 37,3 37,3 37,3 37,3 37,3
Niet biogeen huish. afval en reststoom 2021** 45,0 41,7 4,7 1,5 45,0 45,0 34,0 11,0
Energie uit overige bronnen 2021** 4,5 4,5 4,5 4,4 1,6 2,8 0,1 0,1 0,1
Bron: CBS.
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


Deze tabel bevat cijfers over het aanbod, de omzetting en het verbruik van energie. Energie komt onder andere vrij bij de verbranding van bijvoorbeeld aardgas, aardolie, steenkool en biobrandstoffen. Energie kan ook worden verkregen uit elektriciteit of warmte of worden onttrokken aan de natuur, bijvoorbeeld windkracht of zonne-energie. In de energiestatistiek heten al deze bronnen waaruit energie kan worden gebruikt 'energiedragers'.

Het aanbod van energie wordt gevormd door de winning van energie, het saldo van in- en uitvoer en het saldo van de voorraadmutatie. Dit wordt ook wel het primair energieaanbod genoemd, omdat dit de hoeveelheid energie is die in het land beschikbaar is voor omzetting of verbruik.

Van de energieomzetting geeft de tabel zowel cijfers over de inzet van energiedragers voor omzetting (de hoeveelheid energie die is gebruikt om andere energiedragers van te maken), als over de productie van energie nà de omzetting (de hoeveelheid energie die is gemaakt uit andere energiedragers), als over het saldo van inzet en productie. Dit saldo van energieomzetting is te interpreteren als het verlies van energie bij de omzetting.

Vervolgens toont de energiebalans het finaal verbruik van energie, dit is het eindverbruik van energie. Eerst betreft dit het eigen verbruik en de distributieverliezen. Na aftrek van deze hoeveelheden blijft het finaal verbruik van energie-afnemers over. Dit bestaat uit het finaal energieverbruik en het niet-energetisch gebruik. Het finaal energieverbruik is de energie die energie-afnemers benutten voor energetische doeleinden. Het wordt gespecificeerd voor achtereenvolgens de nijverheid, het vervoer en de overige afnemers, uitgesplitst naar diverse subsectoren. De laatste vorm van energieverbruik is het niet-energetisch gebruik. Dit is het gebruiken van een energiedrager voor het maken van een product dat geen energiedrager is.

Gegevens beschikbaar:
Vanaf 1946.

Status van de cijfers:
Alle cijfers tot en met verslagjaar 2019 zijn definitief. De cijfers over 2020 en 2021 zijn nader voorlopig.

Wijzigingen per 16 juni 2022:
Nader voorlopige cijfers over 2021 zijn toegevoegd.

Wijzigingen per 7 april 2022:
Voorlopige cijfers over 2021 zijn toegevoegd.

Wijzigingen per 1 maart 2022:
Cijfers voor de jaren 1990 tot en met 2020 zijn gereviseerd. De belangrijkste wijziging is een andere wijze van weergeven van het eigen elektriciteitsverbruik van elektriciteitsproductie-installaties. Voorheen werd dit beschouwd als inzet elektriciteits-/wkk-omzetting. Vanaf heden wordt dit gezien als eigen verbruik, zoals ook gebruikelijk is in internationale energiestatistieken. Als gevolg daarvan neemt de inzet en het omzettingssaldo af en eigen verbruik toe, gemiddeld zo’n 15 PJ per jaar.
Het eigen verbruik van elektriciteitsproductie installaties is nu zichtbaar bij het nieuwe onderwerp ‘Eigen verbruik elektriciteits- en warmteproductie’.
Bij de vorige revisie van 2021 was voor de jaren 2015 t/m 2020 de nieuwe sector hoogovens geïntroduceerd welke de omzetting van cokesovencokes en cokeskolen in hoogovengas beschrijft die plaats vindt bij de productie van ruw ijzer uit ijzererts. Deze activiteit was voorheen onderdeel van de staalindustrie. Met deze revisie is de wijziging teruggelegd tot 1990.

Wijzigingen per 16 december 2021:
Cijfers van 2015 tot en met 2018 zijn gereviseerd en de structuur van de tabel is aangepast. De belangrijkste punten van de revisie zijn de volgende :
Hoogovens zijn vanaf 2015 als aparte sector zichtbaar en niet meer onderdeel van ijzer- en staalindustrie, maar onderdeel van de energiesector. Als gevolg daarvan is het eigen verbruik van de energiesector voor die jaren ruim 10 PJ toegenomen en het finaal energieverbruik met ruim 10 PJ afgenomen. Het gaat dan om de energiedragers cokesovengas, hoogovengas, aardgas en elektriciteit. Een ander revisiepunt betreft het verschuiven de productie van overige olieproducten in de chemische industrie buiten de petrochemie naar winning (0,4 tot 4 PJ per jaar). Beide revisiepunten zijn bedoeld om nog vollediger de internationale afspraken over energiestatistieken te volgen. Daarnaast zijn voor 2015 t/m 2018 nog een aantal andere verbeterde inzichten over de energiebalans van individuele bedrijven meegenomen.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Voorlopige cijfers: april volgend op het verslagjaar.
Nader voorlopige cijfers: juni/juli volgend op het verslagjaar.
Definitieve cijfers: december van het tweede jaar volgend op het verslagjaar.

Toelichting onderwerpen

Energieaanbod
De hoeveelheid energie die primair beschikbaar komt voor verbruik in Nederland.
Totaal aanbod (TPES)
De hoeveelheid energie die in het land primair beschikbaar komt (invoer plus winning en voorraadonttrekking) minus de hoeveelheid die het land verlaat (uitvoer en brandstofbunkering voor grensoverschrijdend verkeer).

TPES = Total Primary Energy Supply.
Winning
Het onttrekken van energie aan de natuur.

Fossiele energiedragers steenkool, aardolie en aardgas worden gewonnen uit de aarde. Hernieuwbare energiedragers zijn onder andere windenergie en biomassa. Andere energiedragers zijn bijvoorbeeld kernenergie en afval.
Invoer
Aanvoer van energiedragers vanuit het buitenland.
Uitvoer
Afvoer van energiedragers naar het buitenland.
Bunkering
De levering van brandstof voor de internationale scheepvaart en voor de internationale luchtvaart. Dit betreft schepen of vliegtuigen die vertrekken uit Nederlandse havens en aankomen in/op buitenlandse (lucht)havens. De post bunkering wordt in de energiebalans gezien als een vorm van uitvoer. De brandstof komt namelijk niet beschikbaar voor verbruik in Nederland. Bunkers per sector zijn niet bekend.
Voorraadmutatie
De verandering van de omvang van de voorraad. Bij energiestatistieken is dit de beginvoorraad minus de eindvoorraad, conform de internationale richtlijnen voor energiestatistieken. Een positief getal betekent dus dat de voorraad is afgenomen en dat het aanbod in Nederland is toegenomen. Voor een negatief getal geldt het omgekeerde (toename van de voorraad en afname van het aanbod).
Statistische verschillen
Het verschil tussen het energieaanbod en het energieverbruik van een energiedrager.

Dit verschil ontstaat doordat de gegevens over aanbod en verbruik uit verschillende bronnen komen. Voor veel energiedragers wordt het verschil toegedeeld aan aanbod of verbruik. Daarmee wordt het statistisch verschil nihil.
Totaal energieverbruik
De hoeveelheid energie die is verbruikt door bedrijven, huishoudens en vervoer in Nederland. Energie kan zijn verbruikt:
- bij omzetting in andere energiedragers, dit is de inzet minus de productie van energie.
- als finaal verbruik.

Totaal energieverbruik =
Totaal saldo energieomzetting + totaal eigen verbruik + verliezen bij distributie + totaal finaal verbruik.
Energieomzetting
Het veranderen van de ene energiedrager in de andere. Dit kan de omzetting zijn van een brandstof in elektriciteit of warmte. Het kan ook de omzetting zijn van een brandstof in een andere soort brandstof, zoals de omzetting van ruwe aardolie in benzine.
Saldo inzet-productie energie
Totaal saldo energieomzetting
Het verschil tussen de inzet voor en productie uit omzettingen.

Het totale saldo energieomzetting is de som van het saldo:
- bij elektriciteit/WKK-omzetting
- bij andere omzettingen

Voor de ingezette energiedragers, zoals aardgas en steenkool, is het saldo energieomzetting altijd positief. Voor de geproduceerde energiedragers, zoals elektriciteit of benzine, is het saldo altijd negatief. Bij de omzetting naar deze energiedragers wordt er immers meer van geproduceerd dan ingezet. Voor het totaal van alle energiedragers is het saldo de hoeveelheid energie die verloren is gegaan bij de omzetting van energiedragers.
Saldo elektriciteit/WKK-omzetting
De inzet minus de productie bij de omzetting van energiedragers in:
- alleen elektriciteit,
- elektriciteit en nuttig gebruikte warmte samen, ook bekend als warmtekrachtkoppeling (WKK). Warmte heeft de vorm van stoom of warm water.

Voor de ingezette energiedragers, zoals aardgas en steenkool, is het saldo energieomzetting altijd positief. Voor de geproduceerde energiedragers, zoals elektriciteit of benzine, is het saldo altijd negatief. Bij de omzetting naar deze energiedragers wordt er immers meer van geproduceerd dan ingezet. Voor het totaal van alle energiedragers is het saldo de hoeveelheid energie die verloren is gegaan bij de omzetting van energiedragers.
Saldo andere omzetting
De inzet minus de productie bij de omzetting van energiedragers in:
- een andere brandstof, zoals bij de productie van steenkool- en aardolieproducten.
- alleen warmte. Dit is het geval bij bedrijven die warmte afleveren aan een ander bedrijf. Dit is exclusief warmteproductie uit warmtekrachtkoppeling (WKK).

Voor de ingezette energiedragers, zoals aardgas en steenkool, is het saldo energieomzetting altijd positief. Voor de geproduceerde energiedragers, zoals elektriciteit of benzine, is het saldo altijd negatief. Bij de omzetting naar deze energiedragers wordt er immers meer van geproduceerd dan ingezet. Voor het totaal van alle energiedragers is het saldo de hoeveelheid energie die verloren is gegaan bij de omzetting van energiedragers.
Eigen verbruik
Het verbruik van energie in installaties voor de winning of omzetting van energie en het verbruik van energie door bedrijven uit de energiesector. Dit betreft alleen de benodigde hulpenergie, niet de inzet voor de energieomzetting zelf. De energiesector omvat de winning van olie en gas, de cokesfabrieken, de hoogovens, olieraffinageinstallaties en overige installaties / energiebedrijven (sector D uit de Standaard Bedrijfs Indeling (SBI)). Voorbeelden van dit eigen verbruik zijn het verbranden van brandstoffen in stoomketels van olieraffinaderijen om stoom te maken die het raffinageproces op de gewenste temperatuur brengt, het verbruik van elektriciteit voor het oppompen van aardgas uit de bodem, het verbruik van elektriciteit voor het transporteren van steenkool in een kolencentrale en het verbruik van elektriciteit door een afvalverbrandingsinstallatie voor rookgasreiniging.
Totaal
Deze categorie is een samentelling van categorieën:
- Elektriciteits- en warmteproductie
- Winning van olie en gas
- Cokesfabrieken
- Hoogovens
- Olieraffinage-installties
- Overige installaties
Verliezen bij distributie
Elektriciteit en warmte die verloren gaat bij het transport.

Bij elektriciteit betreft dit de totale netverliezen, dus het fysieke verlies door het transport van elektriciteit en het administratieve verlies door fraude, meetfouten en onvolkomenheden in de administratie.
Finaal verbruik
Totaal finaal verbruik
Het totaal finaal verbruik is de som van:
- Finaal energieverbruik
- Niet-energetisch gebruik
Finaal energieverbruik
Het door gebruik opmaken van energie. Hierna resteert geen nuttig bruikbare energiedrager.

Voorbeelden zijn het verbranden van aardgas in een warmteketel, het verbruik van elektriciteit door huishoudens en het verbruik van motorbrandstoffen voor vervoer.
Totaal
Deze categorie is een samentelling van categorieën:
- Nijverheid (exclusief de energiesector)
- Vervoer
- Overige afnemers
Nijverheid (exclusief de energiesector)
Bedrijven binnen de sector nijverheid (exclusief de energiesector) in Nederland.
De sector nijverheid bestaat uit bedrijven binnen de delfstoffenwinning, industrie en bouwnijverheid.

NB. De energie voor het bedrijfsvervoer buiten het eigen bedrijfsterrein wordt niet onder het energieverbruik van de nijverheid (exclusief de energiesector) gerekend.
Totaal
Deze categorie is een samentelling van categorieën:
- IJzer- en staalindustrie
- Chemie en farmaceutische industrie
- Non-ferrometalenindustrie
- Bouwmaterialenindustrie
- Transportmiddelenindustrie
- Metaalproducten en machine-industrie
- Delfstoffenwinning (geen olie en gas)
- Voedings- en genotmiddelenindustrie
- Papier- en grafische industrie
- Houtindustrie
- Bouwnijverheid
- Textiel-, kleding- en lederindustrie
- Onbekend
Vervoer
Alle vervoer van personen en goederen over rail, weg, water en door de lucht.

Vervoer op het eigen bedrijfsterrein, visserij, landbouwwerktuigen en mobiele werktuigen vallen niet onder het vervoer.
Totaal
Deze categorie is een samentelling van categorieën:
- Binnenlandse luchtvaart
- Wegverkeer
- Railverkeer
- Pijpleidingen
- Binnenlandse scheepvaart
- Onbekend
Overige afnemers
De dienstensector, huishoudens, landbouw, visserij en niet-gespecificeerde verbruikers.

Vervoer buiten het eigen bedrijfsterrein valt hier niet onder.
Totaal
Deze categorie is een samentelling van categorieën:
- Diensten, afval, water en reparatie
- Woningen
- Landbouw
- Visserij
- Onbekend
Niet-energetisch gebruik
Het gebruiken van een energiedrager voor het maken van een product dat geen energiedrager is. Hierbij blijft de voor het productieproces gebruikte energie in het product aanwezig. Voorbeelden zijn het gebruik van olie als grondstof voor plastic of aardgas voor kunstmest.
Totaal
Deze categorie is een samentelling van categorieën:
- Nijverheid (exclusief de energiesector)
- Vervoer
- Overige afnemers