Leefstijl en (preventief) gezondheidsonderzoek; persoonskenmerken

Leefstijl en (preventief) gezondheidsonderzoek; persoonskenmerken

Kenmerken personen Marges Perioden Rookgedrag, 12 jaar of ouder Rookstatus Rokers (%) Rookgedrag, 12 jaar of ouder Rokers Dagelijkse rokers onder bevolking (%) Meeroken onder niet-rokers Meeroken onder niet-rokers (Bijna) nooit (%) Alcoholgebruik, 12 jaar of ouder Richtlijn alcoholgebruik, 12 jr of ouder (%) Drugsgebruik, 12 jaar of ouder Cannabisgebruik Afgelopen jaar (%) Lengte en gewicht Onder- en overgewicht, 4 jaar of ouder Overgewicht (%) Bewegen, 4 jaar of ouder Beweegrichtlijn Voldoet aan beweegrichtlijn (%) Bewegen, 4 jaar of ouder Wekelijkse sporters (%) Voeding, 4 jaar of ouder Consumptie van fruit Minimaal 5 dagen p.w. voldoende fruit (%)
Totaal personen Waarde 2019 20,4 14,8 77,3 43,4 7,1 44,1 49,0 53,8 39,5
Geslacht: Mannen Waarde 2019 23,7 17,0 75,1 33,1 9,3 48,1 51,1 54,6 36,8
Geslacht: Vrouwen Waarde 2019 17,1 12,7 79,4 53,6 4,8 40,1 47,0 52,9 42,1
Leeftijd: 4 tot 12 jaar Waarde 2019 . . 94,2 . . 12,0 55,9 63,2 46,3
Leeftijd: 12 tot 16 jaar Waarde 2019 1,7 0,8 73,5 79,9 2,6 14,7 42,9 73,8 26,5
Leeftijd: 16 tot 20 jaar Waarde 2019 15,9 8,2 53,1 35,4 15,8 16,2 47,0 66,6 28,0
Leeftijd: 20 tot 30 jaar Waarde 2019 30,6 17,7 54,2 28,6 18,8 31,7 58,2 67,7 32,5
Leeftijd: 30 tot 40 jaar Waarde 2019 26,0 18,3 71,3 40,8 9,7 45,2 48,0 56,4 37,9
Leeftijd: 40 tot 50 jaar Waarde 2019 23,4 17,8 77,7 41,1 6,3 53,7 51,1 55,8 35,9
Leeftijd: 50 tot 55 jaar Waarde 2019 23,9 19,6 75,9 40,0 4,8 58,6 51,0 51,6 38,6
Leeftijd: 55 tot 65 jaar Waarde 2019 21,0 17,2 78,0 39,0 3,1 58,1 48,7 45,5 42,2
Leeftijd: 65 tot 75 jaar Waarde 2019 14,1 12,2 85,5 47,0 0,6 60,3 49,6 41,6 49,1
Leeftijd: 75 jaar of ouder Waarde 2019 7,7 6,9 88,7 65,9 0,2 54,3 27,0 26,4 49,4
Leeftijd: 12 tot 18 jaar Waarde 2019 5,6 2,8 66,8 65,4 5,8 14,4 40,5 71,3 26,3
Leeftijd: 18 jaar of ouder Waarde 2019 21,7 15,9 75,0 41,5 7,2 50,1 49,1 51,2 39,9
Onderwijsniveau: basisonderwijs Waarde 2019 26,5 25,5 77,3 63,8 4,0 65,1 28,4 20,7 39,9
Onderwijsniveau: vmbo,mbo1,avo onderbouw Waarde 2019 25,7 22,5 80,6 52,8 4,4 60,3 39,8 33,4 41,6
Onderwijsniveau: havo, vwo, mbo Waarde 2019 24,0 18,8 74,4 39,6 5,8 55,9 47,8 48,4 39,2
Onderwijsniveau: hbo, wo bachelor Waarde 2019 15,6 9,2 79,5 35,4 6,0 46,1 53,0 61,6 42,3
Onderwijsniveau: wo, master, doctor Waarde 2019 10,7 4,2 79,8 34,1 6,0 35,5 62,3 72,2 43,6
Onderwijsniveau: onbekend Waarde 2019 20,4 18,4 74,2 68,4 3,0 70,8 43,6 29,7 43,3
Bron: CBS.
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


Deze tabel bevat cijfers over de leefstijl en (preventief) gezondheidsonderzoek van de Nederlandse bevolking in particuliere huishoudens. De cijfers kunnen worden uitgesplitst naar diverse persoonskenmerken.

Gegevens beschikbaar vanaf: 2014

Status van de cijfers: definitief

Wijzigingen per 23 april 2020
De cijfers over bewegen 2019 werden toegevoegd.

Wijzigingen per 11 maart 2020
De tabel is aangevuld met cijfers over 2019.
Vanwege een wijziging in de vraagstelling en de antwoordcategorieën over de e-sigaret en over meeroken met ingang van 2019, zijn voor deze onderwerpen enkele nieuwe variabelen opgenomen.
Daarnaast zijn de cijfers over de consumptie van vis (min. 2 dagen p.w., waarvan 1 x vette vis) van 2018 aangepast. De cijfers hadden betrekking op de bevolking van 2 jaar of ouder in plaats van de bevolking van 4 jaar of ouder.

Wijzigingen per 17 oktober 2019
De percentages wekelijkse sporters van 12 jaar of ouder over de verslagjaren 2014-2017 en de percentages wekelijkse sporters van 4 jaar of ouder over verslagjaar 2017 zijn gecorrigeerd vanwege een fout in het coderen van de missende waarden.
Bij onderwerpen die bij 0,0 procent van de respondenten voorkomen, zijn voor de verslagjaren 2014-2018 de marges vervangen door puntjes, omdat de schatting van de marges in deze gevallen onvoldoende betrouwbaar is.
De percentages wekelijkse sporters van 4 jaar of ouder over de verslagjaren 2016 en 2018 zijn toegevoegd, evenals cijfers over bewegen van personen van 4 jaar of ouder over verslagjaar 2018.
De tabel is uitgebreid met het percentage personen van 12 jaar of ouder dat een elektronische sigaret gebruikt vanaf verslagjaar 2016, en met het percentage niet-rokers dat wordt blootgesteld aan tabaksrook van anderen (meeroken) vanaf verslagjaar 2015.
Ook is het percentage van de bevolking van 12 jaar of ouder dat voldoet aan de richtlijn voor alcoholgebruik vanaf verslagjaar 2014 toegevoegd. Voor 12- tot 18-jarigen geldt sinds 2014 de richtlijn: niet drinken tot je 18e. Voor volwassenen vanaf 18 jaar geldt sinds 2015 de richtlijn: niet drinken of maximaal 1 glas per dag.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
In het tweede kwartaal van 2021 verschijnen de cijfers over verslagjaar 2020.

Toelichting onderwerpen

Rookgedrag, 12 jaar of ouder
De vragen over rookgedrag worden aan alle personen van 12 jaar of ouder gesteld.
Rookstatus
Rokers
Percentage personen van 12 jaar of ouder in de bevolking met antwoordcategorie ja op de vraag: Rookt u wel eens?
Van 2014 tot en met 2017 was de inleidende tekst voor deze vraag: Nu volgen enkele vragen over roken. Vanaf 2018 werd deze tekst vervangen door: Nu volgen enkele vragen over roken. We bedoelen hier het roken van alle soorten tabaksproducten, maar niet het gebruik van een elektronische sigaret.
Rokers
Dagelijkse rokers onder bevolking
Percentage van de bevolking van 12 jaar of ouder met antwoordcategorie ja op de vraag: Rookt u elke dag?
Meeroken onder niet-rokers
Meeroken, ook wel passief roken genoemd, is het blootgesteld worden aan tabaksrook uit de omgeving. Bij dit onderwerp gaat het om meeroken in een binnensituatie onder mensen die zelf niet roken.
Vanaf 2019 zijn de antwoordopties bij de vraagstelling gewijzigd. Daarom publiceren we vanaf 2019 andere cijfers dan voor de jaren de jaren 2015 tot en met 2018.
Meeroken onder niet-rokers
In 2019 is de vraagstelling over meeroken, ook wel passief roken genoemd gewijzigd in:
Hoe vaak wordt u/uw kind binnen blootgesteld aan tabaksrook van anderen?
1. Nooit of bijna nooit
2. Minder dan één keer per week
3. Minstens één keer per week, maar niet iedere dag
4. Elke dag, minder dan één uur per dag
5. Elke dag, één uur of meer per dag
(Bijna) nooit
Percentage mensen dat nooit of bijna nooit antwoordt op de vraag Hoe vaak wordt u/uw kind binnen blootgesteld aan tabaksrook van anderen? Deze vraag is vanaf 2019 opgenomen in de vragenlijst.
Alcoholgebruik, 12 jaar of ouder
De vragen over de consumptie van alcohol worden aan alle personen van 12 jaar of ouder gesteld.
Richtlijn alcoholgebruik, 12 jr of ouder
Percentage van de bevolking van 12 jaar of ouder dat voldoet aan de richtlijn voor alcoholgebruik. Voor 12- tot 18-jarigen geldt sinds 2014 de richtlijn: niet drinken tot je 18e. Voor volwassenen geldt sinds 2015 de richtlijn: niet drinken of maximaal 1 glas per dag. Deze richtlijn is afkomstig uit de Richtlijnen Goede Voeding van de Gezondheidsraad.
Drugsgebruik, 12 jaar of ouder
De vragen over het gebruik van drugs worden aan alle personen van 12 jaar of ouder gesteld. Van de volgende drugssoorten wordt gevraagd of ze wel eens gebruikt zijn en zo ja, wanneer voor het laatst:
• Cannabis (hasj, wiet, marihuana)
• Amfetamine (zoals pep en speed)
• XTC (ecstasy, MDMA)
• LSD
• Paddo's (hallucinogene paddenstoeltjes of magic mushrooms)
• Cocaine (ook crack, gekookte coke, freebase)
• Heroine (horse, smack of bruin)
• GHB
• Methadon
• Vanaf 2018: 4-Fluoramfetamine, ook wel 4-FA, 4-FMP of Flux genoemd
• Andere drugs
De antwoordcategorieën zijn telkens:
• Ja, in de afgelopen 30 dagen
• Ja, in de afgelopen 12 maanden maar niet in de afgelopen 30 dagen
• Ja, langer dan 12 maanden geleden
• Nee, nooit gebruikt
Cannabisgebruik
Op basis van de vraag naar het gebruik van cannabis (hasj, wiet, marihuana)
Afgelopen jaar
Lengte en gewicht
De vragen over lengte en lichaamsgewicht worden aan alle personen gesteld. Er wordt gevraagd naar de lengte in cm zonder schoenen en naar het lichaamsgewicht in kg zonder kleren. Bij zwangere vrouwen wordt gevraagd naar het lichaamsgewicht voorafgaand aan de zwangerschap.

Onder- en overgewicht, 4 jaar of ouder
De maat voor onder- of overgewicht is de Body Mass Index (BMI). De BMI is het quotiënt van het lichaamsgewicht in kilogrammen en het kwadraat van de lengte in meters [kg/m2]. Voor volwassenen van 20 jaar of ouder zijn de criteria:
1.  Ondergewicht: BMI < 18,5
2.  Normaal gewicht: BMI >= 18,5 en < 25,0
3.  Overgewicht: BMI >= 25,0
a.  Matig overgewicht: BMI >= 25,0 en < 30,0
b.  Ernstig overgewicht: BMI >= 30,0
Voor personen jonger dan 20 jaar gelden andere grenswaarden. Deze waarden hangen af van de leeftijd en het geslacht. In de tabellen zijn niet betrokken de respondenten met onbekende lengte en /of gewicht en de respondenten met een onwaarschijnlijk gewicht in relatie tot de opgegeven lengte. In dit laatste geval betreft het personen 20 jaar of ouder met een BMI van kleiner dan 14 of groter dan 50 en personen jonger dan 20 jaar met een BMI van kleiner dan 10 of groter dan 50.
Overgewicht
Percentage personen met een BMI van 25,0 kg/m2 en hoger.
Voor personen jonger dan 18 jaar gelden andere grenswaarden. Deze waarden corresponderen met een BMI-waarde van 25,0 kg/m2 voor volwassenen.
Bewegen, 4 jaar of ouder
De vragen over lichamelijke activiteit zijn gebaseerd op de zogeheten short questionnaire to assess health enhancing physical activity (SQUASH). Deze vragenlijst beoogt een volledig beeld te leveren van de lichamelijke activiteit. Gevraagd wordt naar frequentie en duur van de volgende deelvormen van lichamelijke activiteit:
"1.  Fietsen en lopen in woon-werk of woon-school verkeer,"
"2.  Activiteiten op het werk of op school,"
"3.  Activiteiten in het huishouden,"
4.Wandelen, fietsen, buiten spelen, tuinieren en klussen in de vrije tijd.
"5.  Sporten."
Vanaf 2017 publiceert het CBS over de nieuwe beweegrichtlijnen (opgesteld door de Gezondheidsraad) voor personen van 4 jaar en ouder.

Vanaf 2019 zijn vragen over beweegonderwijs op school aan de vragenlijst toegevoegd om een beter beeld te krijgen van het beweeggedrag van jongeren vanaf 12 jaar. Dit wil zeggen dat aan jongeren vanaf 12 jaar die basisonderwijs, praktijkonderwijs, VMBO, HAVO, VWO of MBO volgen, vragen zijn toegevoegd over gymlessen op school en beweeg- en sportactiviteiten die zijn geregeld vanuit school. Voor jongeren van 4 tot 12 jaar waren deze vragen al opgenomen in de vragenlijst.
Hierdoor zijn de cijfers over de beweegrichtlijnen, met name die over jongeren vanaf 12 jaar, vanaf 2019 minder goed vergelijkbaar met de cijfers van voor 2019.
Beweegrichtlijn
De beweegrichtlijn is eind 2017 opgesteld door de Gezondheidsraad. Deze nieuwe richtlijn vervangt de Nederlandse Norm Gezond Bewegen, de fitnorm en de combinorm. Personen vanaf 18 jaar dienen minstens 2,5 uur per week matig intensieve inspanning te verrichten verspreid over diverse dagen, zoals wandelen en fietsen, en minstens tweemaal per week spier- en botversterkende activiteiten te verrichten. Jongeren van 4 tot en met 17 jaar dienen minstens elke dag een uur matig intensieve inspanning te verrichten en minstens driemaal per week spier- en botversterkende activiteiten te verrichten.
Voldoet aan beweegrichtlijn
Percentage personen van 4 jaar en ouder dat voldoet aan de beweegrichtlijn. Personen vanaf 18 jaar dienen minstens 2,5 uur per week matig intensieve inspanning te verrichten verspreid over diverse dagen, zoals wandelen en fietsen, en minstens tweemaal per week spier- en botversterkende activiteiten te verrichten. Jongeren van 4 tot en met 17 jaar dienen minstens elke dag een uur matig intensieve inspanning te verrichten en minstens driemaal per week spier- en botversterkende activiteiten te verrichten.

Vanaf 2019 zijn vragen over beweegonderwijs op school aan de vragenlijst toegevoegd om een beter beeld te krijgen van het beweeggedrag van jongeren vanaf 12 jaar. Dit wil zeggen dat aan jongeren vanaf 12 jaar die basisonderwijs, praktijkonderwijs, VMBO, HAVO, VWO of MBO volgen, vragen zijn toegevoegd over gymlessen op school en beweeg- en sportactiviteiten die zijn geregeld vanuit school. Voor jongeren van 4 tot 12 jaar waren deze vragen al opgenomen in de vragenlijst.
Hierdoor zijn de cijfers over de beweegrichtlijnen, met name die over jongeren vanaf 12 jaar, vanaf 2019 minder goed vergelijkbaar met de cijfers van voor 2019.

Wekelijkse sporters
Percentage personen van 4 jaar of ouder dat minimaal 1 keer per week sport. Met ingang van 2016 worden de percentages wekelijkse sporters van 4 jaar of ouder gepubliceerd.
Voeding, 4 jaar of ouder
De vragen over voeding worden gesteld aan alle personen van 4 jaar of ouder en gaan over de consumptie van fruit, groente en vis.
Consumptie van fruit
Personen wordt gevraagd naar de consumptie van fruit in een normale week in de afgelopen maanden.
Minimaal 5 dagen p.w. voldoende fruit
Percentage personen dat minstens 5 dagen per week minimaal 2 stuks fruit per dag eet (vanaf 9 jaar) of anderhalf stuk fruit (kinderen t/m 8 jaar). Eén stuk fruit komt overeen met 100 gram.