Gezondheid en zorggebruik; persoonskenmerken

Gezondheid en zorggebruik; persoonskenmerken

Persoonskenmerken Marges Perioden Ervaren gezondheid: goed of zeer goed (%) Psychisch ongezond, 12 jaar of ouder (%) Langdurige aandoeningen 1 of meer langdurige aandoeningen (%) Beperkingen Personen met een GALI beperking (%) SF-12 gezondheidsmaat, 12 jaar of ouder Normscore fysiek (aantal) SF-12 gezondheidsmaat, 12 jaar of ouder Normscore Psychisch (aantal)
Totaal personen Waarde 2020 81,5 11,9 30,9 28,3 50,2 51,0
Geslacht: Mannen Waarde 2020 83,5 9,3 28,8 24,7 51,0 52,2
Geslacht: Vrouwen Waarde 2020 79,5 14,4 33,1 31,8 49,4 49,9
Leeftijd: 0 tot 4 jaar Waarde 2020 97,4 . 8,5 . . .
Leeftijd: 4 tot 12 jaar Waarde 2020 96,7 . 10,6 7,5 . .
Leeftijd: 12 tot 16 jaar Waarde 2020 94,6 5,8 14,1 10,8 54,6 53,4
Leeftijd: 16 tot 20 jaar Waarde 2020 89,2 12,0 14,3 16,9 53,8 50,0
Leeftijd: 20 tot 30 jaar Waarde 2020 89,1 14,5 19,7 16,1 53,9 48,4
Leeftijd: 30 tot 40 jaar Waarde 2020 85,4 14,1 24,1 21,9 52,3 49,5
Leeftijd: 40 tot 50 jaar Waarde 2020 81,1 11,5 30,6 26,5 51,0 50,8
Leeftijd: 50 tot 55 jaar Waarde 2020 78,7 12,5 38,6 29,2 49,8 50,9
Leeftijd: 55 tot 65 jaar Waarde 2020 71,9 12,4 45,8 39,6 47,9 52,0
Leeftijd: 65 tot 75 jaar Waarde 2020 68,3 8,7 50,7 45,1 47,3 53,1
Leeftijd: 75 jaar of ouder Waarde 2020 64,1 11,2 53,2 56,2 43,6 52,7
Onderwijsniveau: basisonderwijs Waarde 2020 57,1 16,3 51,8 52,3 44,1 50,9
Onderwijsniveau: vmbo,mbo1,avo onderbouw Waarde 2020 66,0 14,9 47,8 43,7 46,5 51,4
Onderwijsniveau: havo, vwo, mbo Waarde 2020 78,1 11,6 38,7 34,2 49,4 51,4
Onderwijsniveau: hbo, wo bachelor Waarde 2020 83,6 10,8 30,7 26,1 51,8 50,7
Onderwijsniveau: wo, master, doctor Waarde 2020 90,5 8,8 27,9 20,4 52,6 51,1
Onderwijsniveau: onbekend Waarde 2020 60,9 14,5 41,7 44,8 46,9 51,3
Bron: CBS.
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


Deze tabel bevat cijfers over de ervaren gezondheid en medische contacten van de Nederlandse bevolking vanaf 0 jaar in particuliere huishoudens. De cijfers kunnen worden uitgesplitst naar diverse persoonskenmerken.
Voor enkele onderwerpen geldt een afwijkende leeftijdsafbakening. Deze leeftijden worden bij de betreffende onderwerpen vermeld.

Gegevens beschikbaar vanaf: 2014

Status van de cijfers: definitief

Wijzigingen per 5 maart 2021
De cijfers van 2020 zijn toegevoegd. De tabel werd uitgebreid met cijfers over de SF-12. De 'Short Format 12' of afgekort de SF-12 vragenlijst is een selectie van 12 vragen uit de SF-36.
Op basis van deze vragenlijst werden de samenvattende maat voor fysieke gezondheid (normscore fysiek) en een samenvattende maat voor psychische gezondheid (normscore psychisch) berekend en toegevoegd aan de tabel. Ook de resultaten van de 12 afzonderlijke items werden toegevoegd. Daarnaast zijn de percentages (en bijbehorende ondergrenzen en bovengrenzen) voor mondgezondheid op een puntje gezet voor de leeftijdsgroepen van 12 tot 16 jaar en van 12 tot 18 jaar voor het verslagjaar 2019. De vraag werd alleen gesteld aan mensen van 15 jaar of ouder en bijbehorende leeftijdsgroepen hadden daarom alleen betrekking op de 15 jarigen en de 16 tot 18 jarigen.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
In maart 2022 verschijnen de cijfers over verslagjaar 2021.

Toelichting onderwerpen

Ervaren gezondheid: goed of zeer goed
Percentage personen met antwoordcategorie 'goed' of 'zeer goed' op de vraag 'Hoe is over het algemeen uw gezondheid / de gezondheid van uw kind?' Voor kinderen tot 12 jaar wordt deze vraag beantwoord door een van de ouders of verzorgers.
Psychisch ongezond, 12 jaar of ouder
Percentage personen van 12 jaar of ouder dat minder dan 60 scoort op de Mental Health Inventory (MHI) voor adolescenten vanaf 12 jaar en volwassenen. De cijfers hebben betrekking op de 'Mental Health Inventory 5' ofwel 'MHI-5'. Dit is een internationale standaard voor een specifieke meting van de psychische gezondheid, bestaande uit 5 vragen. De MHI-5 is feitelijk een deelschaal van de Short Format 36 ofwel SF-36, een uitvoerige internationale standaard voor de meting van gezondheid. De MHI-5 betreft vragen die steeds betrekking hebben op hoe men zich in de afgelopen 4 weken voelde. Gevraagd is:
1. Voelde u zich erg zenuwachtig?
2. Zat u zo erg in de put dat niets u kon opvrolijken?
3. Voelde u zich kalm en rustig?
4. Voelde u zich neerslachtig en somber?
5. Voelde u zich gelukkig?
Iedere vraag heeft de volgende 6 antwoordcategorieën: voortdurend-meestal-vaak-soms-zelden-nooit. Bij de positief geformuleerde vragen van de MHI vragenlijst (vraag 3 en 5) zijn voor de antwoordcategorieën in volgorde de waarden 5, 4, 3, 2, 1, en 0 toegekend. Bij de negatief geformuleerde vragen (vraag 1, 2 en 4) zijn precies de omgekeerde waarden toegekend. Vervolgens zijn per persoon de somscores berekend en zijn deze vermenigvuldigd met 4, zodat de minimale somscore van een persoon 0 (zeer ongezond)en de maximale score 100 (perfect gezond) kan bedragen. Bij een score van 60 of meer is een respondent gekwalificeerd als psychisch gezond en bij een score van minder dan 60 als psychisch ongezond.
Langdurige aandoeningen
Aan alle respondenten wordt gevraagd: Heeft u / uw kind één of meer langdurige ziekten of aandoeningen? Langdurig is (naar verwachting) 6 maanden of langer. Vervolgens worden 23 aandoeningen en een restcategorie 'overige aandoeningen' voorgelegd en gevraagd of mensen deze aandoening in de afgelopen 12 maanden hebben gehad. Van drie van die aandoeningen wordt ook gevraagd of men die ooit heeft gehad. Daarnaast wordt (uitgebreider) gevraagd naar suikerziekte (diabetes). De meeste vragen naar specifieke langdurige aandoeningen worden aan personen van alle leeftijden gesteld. Aandoeningen die niet vaak voorkomen bij jongeren worden gesteld aan personen van 12 jaar of ouder.
1 of meer langdurige aandoeningen
Percentage personen met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft u / uw kind één of meer langdurige ziekten of aandoeningen? Langdurig is (naar verwachting) 6 maanden of langer.
Beperkingen
Beperkingen
Er worden 3 indicatoren voor lichamelijke beperkingen berekend:
a De OESO-indicator voor personen van 12 jaar of ouder en
b De ADL-indicator voor personen vanaf 55 jaar en.
c de iADL-indicator voor personen vanaf 55 jaar.
Daarnaast wordt een globale vraag over beperkingen gesteld (GALI-indicator).
Personen met een GALI beperking
Percentage personen dat vanwege problemen met de gezondheid sinds 6 maanden of langer beperkt is in activiteiten die mensen / kinderen gewoonlijk doen. Deze internationaal gebruikte en afgestemde indicator voor gezondheidsbeperking wordt de GALI-indicator genoemd. GALI staat voor Global Activity Limitation Indicator. Deze indicator wordt bepaald voor personen van 4 jaar of ouder.
In 2014 werd deze indicator bepaald aan de hand van 2 vragen, in 2015 zijn beide vragen in 1 vraag gecombineerd. Dit lijkt de uitkomst echter niet of nauwelijks te hebben beïnvloed.
SF-12 gezondheidsmaat, 12 jaar of ouder
De 'Short Format 12' of afgekort de SF-12 vragenlijst is een selectie van 12 vragen uit de SF-36 (Ware et al., 1995*). De SF-12 is een veelgebruikte internationale standaard van een generieke gezondheidsmaat. De SF-12 meet acht gezondheidsaspecten, namelijk lichamelijk functioneren, rolbeperkingen door lichamelijke gezondheidsproblemen, lichamelijke pijn, algemene gezondheid, vitaliteit (energie / vermoeidheid), sociaal functioneren, rolbeperkingen door emotionele problemen en geestelijke gezondheid. Op basis van de 12 vragen kunnen twee deelschalen worden berekend; een samenvattende maat voor fysieke gezondheid (normscore fysiek) en een samenvattende maat voor psychische gezondheid (normscore psychisch).

Deze normscores worden berekend voor personen van 12 jaar of ouder.

*Ware J.E., Kosinski M., Keller S.D. SF-12: How to score the SF-12 Physical and Mental Health Summary Scales. Boston, MA: The Health Institute, New England Medical Center, Second Edition, 1995.
Normscore fysiek
Normscore fysiek wordt bepaald voor personen van 12 jaar of ouder. De normscore fysiek is een samenvattende fysieke gezondheidsmaat, die wordt berekend door middel van de antwoorden op de SF-12 vragenlijst. Bij de ontwikkeling van de normscores is de Amerikaanse bevolking als referentiegroep gebruikt. In 1995 bedroeg de score voor fysieke gezondheid van de Amerikaanse bevolking precies 50. Gemiddelde waarden onder de 50 wijzen op een minder goede fysieke gezondheid dan in die normpopulatie (Amerikaanse populatie 1995) en waarden boven de 50 op een betere gezondheid. Voor de Nederlandse bevolking geldt dat het gemiddelde van de fysieke normscore iets hoger ligt dan 50.

Normscore Psychisch
Normscore psychisch wordt bepaald voor personen van 12 jaar of ouder. De normscore psychisch is een samenvattende psychische gezondheidsmaat, die wordt berekend door middel van de antwoorden op de SF-12 vragenlijst. Bij de ontwikkeling van de normscores is de Amerikaanse bevolking als referentiegroep gebruikt. In 1995 bedroeg de score voor psychische gezondheid van de Amerikaanse bevolking precies 50. Gemiddelde waarden onder de 50 wijzen op een minder goede psychische gezondheid dan in die normpopulatie (Amerikaanse populatie 1995) en waarden boven de 50 op een betere gezondheid. Voor de Nederlandse bevolking geldt dat het gemiddelde van de psychische normscore iets hoger ligt dan 50.