Methodologie

Hier vindt u informatie over de gebruikte methodologie van de indexeringsmodule en advies voor als uw situatie niet met de indexeringsmodule berekend kan worden:

Berekening

Voor indexeringen worden vrijwel altijd dezelfde formules worden gebruikt. Op deze formules is de rekenmodule gebaseerd. De formules worden hieronder toegelicht.
Onderscheid wordt gemaakt tussen enkelvoudige indexeringen en samengestelde indexeringen.

Enkelvoudige indexeringen

Bij een enkelvoudige indexering wordt het contract met één indexcijfer geïndexeerd.
Voor de berekening van mutatiepercentages wordt gebruik gemaakt van de volgende berekeningsmethode:

index T/index T-1 x 100 - 100 = mutatiepercentage.

T-1 is veelal de index van één jaar voor T.

Samengestelde indexeringen

Bij een samengestelde indexering wordt een bedrag met meer dan één indexcijfer geïndexeerd. Dit kunnen verschillende onderdelen zijn van één statistiek, maar het is ook mogelijk om met verschillende statistieken te indexeren.

Bij het gebruik van een samengestelde index moet worden bepaald hoe zwaar de gekozen onderdelen wegen in de indexering.

Pn = Po x  (W1 x index1 T + W2 x index2 T) / (W1 x index1 T-1 + W2 x index2 T-1)W1 en W2 zijn de wegingen en tellen op tot 1 (in de module tot 100%)

Pn = prijs nieuw
Po = prijs oud
Index1 en Index2 zijn de verschillende indexcijfers die gebruikt worden.

Afrondingen

De aanpassingsfactor wordt afgerond op 3 decimalen. Dit is gelijk aan de afronding van het mutatiepercentage op één decimaal. Het rekenen met meer decimalen geeft een schijnnauwkeurigheid.

Overgang naar een nieuw basisjaar

Bij indexcijferberekening is het gebruikelijk om regelmatig, eens in de vijf of tien jaar, de basis te verleggen. In de indexeringsmodule is alleen de meest recente reeks opgenomen. Als u een indexering over een langere periode wilt uitvoeren dan in de module mogelijk is, krijgt u te maken met de overgang naar een nieuw basisjaar (een basisverlegging). Voor de cpi geldt dat de basis jaarlijks wordt verlegd. De lange reeks is al gekoppeld en verwerkt in de module. Hier hoeft u bij de indexeringen dus geen rekening mee te houden.

Bij een basisverlegging en een overgang naar een nieuw basisjaar hanteert het CBS twee uitgangspunten:

  1. Prijsontwikkelingen moeten zoveel mogelijk worden ontleend aan één gepubliceerde reeks.
  2. Aanpassingen en correcties met terugwerkende kracht moeten zoveel mogelijk worden vermeden.

Vanaf 2016 wordt in de consumentenprijsindex (CPI) en in de Europees geharmoniseerde consumentenprijsindex (HICP) een meer gedetailleerde classificatie van goederen en diensten gebruikt. Op hetzelfde moment wordt ook het basisjaar aangepast naar 2015=100. De eerste uitkomsten volgens de nieuwe reeks worden gepubliceerd op 11 februari 2016. De wijziging van het basisjaar zal tegen die tijd ook in de cpi-module doorgevoerd worden. Meer informatie leest u hier.

Voorbeeld basisverlegging PPI

Vanuit deze uitgangspunten komt het CBS tot het volgende advies voor ppi-cijfers:

  • Voor de berekening van een prijsontwikkeling over een periode die aanvangt in of na januari 2018 en die nog voortduurt, wordt gebruik gemaakt van de reeks 2021=100.
  • Voor de berekening van een prijsontwikkeling die een aanvang heeft voor januari 2018 en nog steeds voortduurt moeten beide reeksen gebruikt worden. Bijvoorbeeld een contract tussen mei 2016 en maart 2024. Het betreft een contact dat start voor januari 2018 en eindigt na januari 2024. U moet de reeksen 2015=100 en 2021=100 ‘kettingen’.

Het kettingen van cijfers houdt in dat één lange reeks wordt gemaakt van twee kortere reeksen. In het voorbeeld start het contract in mei 2016 en eindigt in maart 2024. De PPI reeks 2015=100 is beschikbaar tot en met december 2023. De PPI-reeks 2021=100 is beschikbaar vanaf januari 2018. De periode december 2023 komt in beide reeksen voor. Deze periode wordt gebruikt om de twee reeksen te kettingen.

Eerst wordt de indexontwikkeling tussen mei 2016 en december 2023 berekend door de respectievelijke indexreeksen uit de 2015=100 reeks op elkaar te delen: 111.2 / 92.7 = 1.1996. Vervolgens wordt de indexontwikkeling tussen maart 2024 en december 2023 berekend uit de 2021=100 reeks: 104.8 / 103.7 = 1.0106. De indexontwikkeling voor de gehele periode wordt berekend door de indexontwikkelingen te vermenigvuldigen en vervolgens met 100 te vermenigvuldigen. 1.1996 * 1.0106 * 100 = 121.23.

Hieruit volgt dat de prijs 21,2% is gestegen tussen mei 2016 en maart 2024.