SDG 3 Goede gezondheid en welzijn

SDG 3 gaat over goede gezondheid voor mensen van alle leeftijden. Iedereen hoort in zo goed mogelijke gezondheid te kunnen leven, door behandeling van ziektes en psychische problemen en door preventie van voortijdige sterfte. Hierbij hoort ook betere zorg voor moeder en kind, het voorkomen en behandelen van verslaving, en het terugbrengen van het aantal verkeersdoden.

• De schaarste aan personeel in de zorg blijft groot vergeleken met andere EU-landen en blijft toenemen.
• Nederlanders zijn in de afgelopen decennia steeds minder alcohol gaan drinken en minder gaan roken.
• Vrouwen leven 2 jaar minder lang in goede gezondheid dan mannen.

Het dashboard en de indicatoren

Uitleg dashboard, kleuren en noten

Middelen en mogelijkheden betreffen de middelen die worden ingezet om het zorgstelsel te onderhouden en te verbeteren. De uitgaven aan gezondheidszorg bedroegen in 2024 10,1 procent van het bbp. In Nederland wordt als percentage van het bbp meer uitgegeven aan zorg dan in de meeste andere EU-landen. Afgezien van een piek in 2020 en 2021 is het niveau sinds 2009 min of meer stabiel.

De schaarste aan personeel in de zorg is nog steeds groot. De vacaturegraad in de gezondheids- en welzijnszorg neemt trendmatig toe. Tot 2015 waren er gemiddeld 15 openstaande vacatures per duizend banen. In de jaren daarna is de vacaturegraad bijna verdrievoudigd naar 43 vacatures per duizend banen. Deze stijging duurde tot 2022. Sindsdien blijft het min of meer stabiel. De vacaturegraad in de Nederlandse zorg is hoog vergeleken met andere EU-landen en steeg tot 2022 sneller dan in de meeste andere landen. Alleen in Oostenrijk was de schaarste onder zorgpersoneel in 2024 groter.

Het aantal gewerkte uren in de zorg neemt al sinds de jaren negentig (het begin van de tijdreeks) toe, waarmee de mogelijkheden om de gemiddelde inwoner van zorg te voorzien groter worden. In 2024 werden per inwoner 110 uren gewerkt in gezondheids- en welzijnszorg. Dit aantal is hoog vergeleken met andere landen in de Europese Unie (in 2024 was Nederland 5e van 27 EU-landen).

Gebruik betreft gedrag dat van invloed is op gezondheid en het gebruik dat mensen maken van de zorg. Nederlanders drinken weinig alcohol vergeleken met de inwoners van andere EU-landen. Alleen in Zweden en Finland drinkt de gemiddelde inwoner minder alcohol. Alcoholhoudende dranken zijn op basis van hun alcoholpercentage omgerekend naar geconsumeerde liters pure alcohol. In de 21^e eeuw is de alcoholconsumptie van Nederlanders van 15 jaar en ouder afgenomen van ongeveer 10 liter alcohol per jaar naar ongeveer 8 liter alcohol per jaar in 2023. Steeds meer mensen voldoen dan ook aan de richtlijn van de Gezondheidsraad en drinken geen alcohol of niet meer dan één glas per dag. Ook het percentage rokers is in de 21e eeuw gestaag afgenomen van meer dan een derde van de bevolking van 15 jaar en ouder naar bijna 18 procent in 2025. Het gaat daarbij om het roken van alle soorten tabaksproducten en niet om het gebruik van elektronische sigaretten. Het gebruik van elektronische sigaretten, ook wel vapen genoemd, nam tussen 2021 en 2023 toe: van 1 naar 4 procent, onder de bevolking van 15 jaar of ouder. In 2025 is het aandeel vapers afgenomen naar 3 procent. Onder jongeren en jongvolwassenen, van 15 tot en met 24 jaar, was het aandeel vapers hoger: 10 procent in 2025.

In 2025 had ongeveer de helft van de volwassenen overgewicht (een Body Mass Index (BMI) van 25 of hoger). Het cijfer is al een aantal jaren stabiel. Sinds het begin van de jaren tachtig is het aandeel volwassenen met overgewicht ruim anderhalf keer zo groot geworden. Het aandeel volwassenen met overgewicht was in Nederland in 2019 lager dan in de meeste andere EU-landen (5^e van 26 EU-landen). Er is geen recenter cijfer beschikbaar. Overgewicht komt ook voor bij kinderen. In 2025 had 12,4 procent van de 4- tot 18-jarigen overgewicht.

Uitkomsten gaan over de fysieke en psychische gezondheid van de bevolking in samenhang met de kwaliteit van de zorg. In 2025 was de gezonde levensverwachting van mannen 64,1 jaar en van vrouwen 62,0 jaar. In de Europese cijfers over levensverwachting zonder beperkingen stond Nederland in 2023 bij mannen in het midden van de EU-ranglijst (17^e van de 26) maar bij vrouwen bijna onderaan (23^e van de 26). Ook bij zelfdoding en neonatale sterfte, twee andere indicatoren die zijn gerelateerd aan de levensduur, staat Nederland niet hoog op de EU-ranglijst (respectievelijk 13^e van 27 en 16^e van 21 EU-landen).

In 2025 kampte 4,5 procent van de bevolking (van 16 jaar en ouder) als gevolg van problemen met de gezondheid langdurig met ernstige beperkingen bij het dagelijks functioneren. Dit zijn meer dan 680 duizend mensen. Het aandeel daalt niet langer trendmatig. Mensen kunnen problemen ervaren met hun fysieke en mentale gezondheid. In 2025 had 42 procent van de bevolking van 12 jaar of ouder te maken met gevoelens van angst of depressie in de afgelopen 4 weken. Het aandeel neemt niet langer trendmatig toe.

Wachttijden in de medisch-specialistische zorg blijven toenemen. In 2025 was ruim de helft (50,6 procent) van de wachttijden tot een poliklinisch consult in de medisch specialistische zorg langer dan de geaccepteerde duur van vier weken. Dit is ruim 9 procentpunt hoger dan in 2021, het eerste jaar waarin de wachttijden met deze methode werden gemeten.

Beleving betreft het oordeel over de eigen gezondheid en de tevredenheid met het Nederlandse zorgstelsel. In 2025 beoordeelde bijna 77 procent van de Nederlanders de eigen gezondheid als goed of zeer goed. Dit betekent dat meer dan vier miljoen Nederlanders hun gezondheid als minder dan goed ervaren. Tot en met 2014 ervoer minimaal 80 procent van de bevolking een goede of zeer goede gezondheid. Daarna begon het percentage geleidelijk te dalen. In de coronajaren 2020 en 2021 was juist een opvallend groot deel van de Nederlanders positief over de eigen gezondheid. Vanaf 2022 zijn de cijfers echter weer lager. In de EU ranglijst staat Nederland op de 4^e plek van de 13 beschikbare landen.