Economisch beeld minder negatief half november

© Hollandse Hoogte / Robin Utrecht
Het conjunctuurbeeld volgens de Conjunctuurklok van het CBS is in november minder negatief, meldt het CBS. De economie ligt nog wel diep in een fase van laagconjunctuur. In de Conjunctuurklok van half november presteren 11 van de 13 indicatoren slechter dan hun langjarige trend. De maatregelen tegen de verspreiding van het coronavirus hebben voor veel indicatoren in de klok vanaf verslagmaand maart grote invloed.

De Conjunctuurklok is een hulpmiddel voor het bepalen van de stand en het verloop van de Nederlandse conjunctuur. In de Conjunctuurklok komt vrijwel alle belangrijke economische informatie samen die het CBS tijdens de afgelopen maand c.q. het afgelopen kwartaal heeft gepubliceerd. Het conjunctuurbeeld volgens de Conjunctuurklok betreft een macro-economisch beeld en het gaat niet in gelijke mate op voor alle huishoudens, bedrijven of regio’s.

Conjunctuurklokindicator (ongewogen gemiddelde van de indicatoren in de Conjunctuurklok)
jaarmaandcyclus (afwijking van de langetermijntrend (=0))
2013januari-0,93
2013februari-1,04
2013maart-1,12
2013april-1,17
2013mei-1,24
2013juni-1,27
2013juli-1,27
2013augustus-1,27
2013september-1,21
2013oktober-1,13
2013november-1,06
2013december-0,98
2014januari-0,92
2014februari-0,87
2014maart-0,84
2014april-0,83
2014mei-0,81
2014juni-0,8
2014juli-0,78
2014augustus-0,77
2014september-0,76
2014oktober-0,74
2014november-0,71
2014december-0,67
2015januari-0,62
2015februari-0,57
2015maart-0,52
2015april-0,48
2015mei-0,42
2015juni-0,37
2015juli-0,33
2015augustus-0,29
2015september-0,26
2015oktober-0,25
2015november-0,23
2015december-0,22
2016januari-0,22
2016februari-0,21
2016maart-0,2
2016april-0,18
2016mei-0,14
2016juni-0,11
2016juli-0,07
2016augustus-0,02
2016september0,02
2016oktober0,06
2016november0,12
2016december0,16
2017januari0,19
2017februari0,26
2017maart0,31
2017april0,35
2017mei0,42
2017juni0,45
2017juli0,48
2017augustus0,55
2017september0,58
2017oktober0,62
2017november0,69
2017december0,74
2018januari0,78
2018februari0,85
2018maart0,89
2018april0,9
2018mei0,94
2018juni0,93
2018juli0,95
2018augustus0,95
2018september0,95
2018oktober0,92
2018november0,93
2018december0,89
2019januari0,84
2019februari0,83
2019maart0,79
2019april 0,77
2019mei0,75
2019juni0,71
2019juli0,74
2019augustus0,71
2019september0,68
2019oktober0,64
2019november0,63
2019december0,64
2020januari0,63
2020februari0,64
2020maart0,6
2020april0,6
2020mei-1,04
2020juni-2,06
2020juli-1,62
2020augustus-1,54
2020september-1,2
2020oktober-0,98
2020november-0,73

Consumenten- en producentenvertrouwen negatiever

Het consumenten- en producentenvertrouwen daalden in oktober. Het vertrouwen van producenten en consumenten ligt onder het langjarige gemiddelde.

Consumenten- en producentenvertrouwen (seizoengecorrigeerd)
jaarmaandConsumentenvertrouwen (gemiddelde van de deelvragen)Producentenvertrouwen (gemiddelde van de deelvragen)
2016januari113,2
2016februari73,1
2016maart23,9
2016april64,7
2016mei74,4
2016juni115,4
2016juli95,1
2016augustus91,2
2016september123,4
2016oktober174,3
2016november213,4
2016december214,7
2017januari216
2017februari227
2017maart247,8
2017april268,3
2017mei236,1
2017juni237,2
2017juli256,6
2017augustus265,4
2017september238,5
2017oktober238,2
2017november229,1
2017december258,9
2018januari2410,3
2018februari2310,9
2018maart249,5
2018april258,2
2018mei239,8
2018juni237,7
2018juli236,3
2018augustus215,9
2018september195,7
2018oktober155,9
2018november137,2
2018december97,5
2019januari05,8
2019februari-26,3
2019maart-46,1
2019april-36,7
2019mei-34,7
2019juni 03,3
2019juli23,9
2019augustus03,9
2019september-23,3
2019oktober-13,6
2019november-22,8
2019december-22,9
2020januari-32,5
2020februari-23,7
2020maart-20,2
2020april-22-28,7
2020mei-31-25,1
2020juni-27-15,1
2020juli-26-8,7
2020augustus-29-5,4
2020september-28-4,8
2020oktober-30-5,6

Consumptie huishoudens, investeringen en export lager

Consumenten hebben in het derde kwartaal 4,8 procent minder besteed dan in het derde kwartaal van 2019. De krimp is een stuk kleiner dan in het tweede kwartaal. Consumenten gaven in het derde kwartaal vooral veel minder uit aan horeca, recreatie en cultuur, en vervoer en communicatie. Aan goederen, vooral voedingsmiddelen, woninginrichting en elektrische apparaten, hebben ze echter meer besteed dan een jaar eerder.

De investeringen in vaste activa waren in het derde kwartaal 4,2 procent lager dan een jaar eerder. In bijna alle activatypen is minder geïnvesteerd. Vooral de investeringen in woningen, bedrijfsgebouwen, infrastructuur en in vervoermiddelen zoals personenauto’s, vrachtwagens, opleggers, e.d. waren lager. In computers is echter meer geïnvesteerd. 

In het derde kwartaal van 2020 is er 3,9 procent minder aan goederen en diensten uitgevoerd dan een jaar eerder. Vooral de uitvoer van diensten (onder meer de uitgaven van buitenlandse bezoekers in Nederland) en de uitvoer van aardolieproducten waren fors lager dan een jaar eerder. De export van elektrotechnische machines en apparaten groeide daarentegen het hardst. De export van Nederlands fabricaat kromp met 3,1 procent, maar de wederuitvoer (de uitvoer van eerder ingevoerde producten) groeide met 0,9 procent iets.

Productie industrie bijna 7 procent lager in september

De gemiddelde dagproductie van de Nederlandse industrie was in september 6,8 procent lager dan in september 2019. Na drie maanden waarin de krimp steeds kleiner werd, was is er in september weer een grotere daling van de productie.

Aantal faillissementen daalt in oktober

Het aantal failliet verklaarde bedrijven, voor zittingsdagen gecorrigeerd, is gedaald. Er zijn in oktober 12 bedrijven minder failliet verklaard dan in september. Het aantal uitgesproken faillissementen blijft opvallend laag.

Koopwoningen bijna 9 procent duurder in september

Bestaande koopwoningen waren in september 8,6 procent duurder dan in september 2019. Dat is de grootste prijsstijging na januari 2019.

Veel meer uren gewerkt

Het aantal gewerkte uren in het derde kwartaal lag, gecorrigeerd voor seizoensinvloeden, 4,7 procent hoger dan in het tweede kwartaal. In het tweede kwartaal was het aantal gewerkte uren met 5,7 procent fors afgenomen. In totaal werkten werknemers en zelfstandigen in het derde kwartaal bijna 3,4 miljard uur.

Eind september was het aantal openstaande vacatures weer opgelopen tot 216 duizend, 16 duizend meer dan een kwartaal eerder. Eind 2019 was nog een recordstand bereikt van 286 duizend openstaande vacatures. Door de coronacrisis was het aantal vacatures in de eerste helft van het jaar teruggelopen met 86 duizend, een daling met 30 procent.

In het derde kwartaal van 2020 waren gemiddeld 419 duizend mensen werkloos (ILO-definitie), 70 duizend meer dan een kwartaal eerder. Het werkloosheidspercentage kwam in het derde kwartaal uit op 4,5 procent. 

De omzet van uitzendbureaus en arbeidsbemiddeling daalde in het tweede kwartaal 2020 met 15,2 procent. Ten opzichte van een jaar eerder was de afname van de omzet 16,6 procent.

Bruto binnenlandse product (volume), seizoengecorrigeerd
JaarKwartaalIndex (2010=100)
20131e kwartaal100,1
20132e kwartaal99,9
20133e kwartaal100,5
20134e kwartaal101,1
20141e kwartaal101,0
20142e kwartaal101,6
20143e kwartaal101,9
20144e kwartaal102,8
20151e kwartaal103,4
20152e kwartaal103,7
20153e kwartaal104,1
20154e kwartaal104,1
20161e kwartaal105,1
20162e kwartaal105,3
20163e kwartaal106,5
20164e kwartaal107,4
20171e kwartaal107,9
20172e kwartaal108,9
20173e kwartaal109,7
20174e kwartaal110,5
20181e kwartaal111,1
20182e kwartaal111,7
20183e kwartaal112,0
20184e kwartaal112,4
20191e kwartaal113,0
20192e kwartaal113,4
20193e kwartaal113,8
20194e kwartaal114,3
20201e kwartaal112,6
20202e kwartaal103,0
20203e kwartaal110,9

Bbp stijgt met 7,7 procent in derde kwartaal 2020

Volgens de eerste berekening van het CBS is het bruto binnenlands product (bbp) in het derde kwartaal van 2020 met 7,7 procent gestegen ten opzichte van een kwartaal eerder. Dat is vooral toe te schrijven aan de consumptie, de investeringen en het handelssaldo. Ten opzichte van het derde kwartaal 2019 was de omvang van het bbp 2,5 procent kleiner. 

Donderdag 24 december 2020 komt het CBS met de tweede berekening van het bbp en het aantal banen in het derde kwartaal van 2020. 

Relevante links