Auteur: Christianne Hupkens

Wijzigingen in de Leefstijlmonitor Aanvullende Module Middelen 2020

Geplande en ongeplande wijzigingen in de dataverzameling van de Leefstijlmonitor Aanvullende Module Middelen 2020

Over deze publicatie

In 2020 zijn er enkele wijzigingen opgetreden bij de dataverzameling van de Leefstijlmonitor Aanvullende Module Middelen. Ten eerste is de onderzoeksopzet gewijzigd, waardoor minder mensen werden benaderd voor een telefonisch of face-to-face interview dan in de jaren daarvoor. Ten tweede konden er in 2020 gedurende enkele maanden geen face-to-face interviews plaatsvinden als gevolg van de coronamaatregelen. Ten derde bleken er fouten te zijn gemaakt bij de steekproeftrekking voor de herbenadering, die effect hebben gehad op de telefonische en face-to-face herbenadering. Deze publicatie beschrijft deze wijzigingen en het effect daarvan op de resultaten van de enquête.

Geplande en ongeplande wijzigingen in de dataverzameling van de Leefstijlmonitor Aanvullende Module Middelen 2020

De dataverzameling van de Leefstijlmonitor Aanvullende Module Middelen (LSM-A Middelen) verliep in 2020 anders dan in de jaren daarvoor. In de eerste plaats is de onderzoeksopzet gewijzigd, waardoor minder mensen werden benaderd voor een telefonisch of face-to-face interview dan in de jaren daarvoor (doelgroepgerichte herbenadering). Ten tweede konden er in 2020 gedurende enkele maanden geen face-to-face interviews plaatsvinden als gevolg van de coronamaatregelen. Ten derde bleken er fouten te zijn gemaakt bij de steekproeftrekking voor de herbenadering, die effect hebben gehad op de telefonische en face-to-face herbenadering.
De vraag is welk effect deze veranderingen hebben op de resultaten van de LSM-A Middelen 2020. In deze notitie worden de drie veranderingen uitgebreider beschreven. Daarna wordt ingegaan op het effect van deze veranderingen op de resultaten.

Dataverzameling van de Leefstijlmonitor Aanvullende Module Middelen

De gebruikelijke dataverzameling van de Leefstijlmonitor Aanvullende Module Middelen verloopt als volgt. 

Mensen die in de steekproef van de LSM-A Middelen vallen kunnen de vragenlijst op drie manieren invullen:

  1. ze kunnen de vragenlijst via internet invullen (CAWI, Computer Assisted Web Interviewing),
  2. ze kunnen telefonisch worden geïnterviewd (CATI, Computer Assisted Telephone Interviewing), of
  3. ze kunnen thuis worden bezocht door een interviewer voor een face-to-face interview (CAPI, Computer Assisted Personal Interviewing).

De mensen krijgen een brief van het CBS met daarin het verzoek om de vragenlijst via internet (CAWI) in te vullen. Als ze de vragenlijst (na 2 herinneringsbrieven te hebben ontvangen) niet via internet invullen, wordt een deel van hen opnieuw benaderd. Een deel van de mensen die de internet-vragenlijst niet hebben ingevuld wordt gevraagd om de vragenlijst telefonisch (CATI) te beantwoorden en een ander deel wordt bezocht door een interviewer. De telefonische interviews vinden een maand later plaats dan de internetvragenlijst. De face-to-face interviews (CAPI) vinden twee maanden later plaats dan de internetvragenlijst.

Doelgroepgerichte herbenadering

Niet iedereen wordt opnieuw benaderd voor een telefonisch of een face-to-face interview. Dit was in eerdere jaren ook al zo. In 2016 en 2018 werd na CAWI 60 procent van de westerse personen (mensen met Nederlandse achtergrond en mensen met een westerse migratieachtergrond) via CATI of CAPI herbenaderd, terwijl personen met een niet-westerse migratieachtergrond allemaal werden herbenaderd.

Vanaf uitvoeringsjaar 2019 wordt bij de Leefstijlmonitor echter een verfijndere doelgroepgerichte herbenadering toegepast onder de mensen die niet responderen op de internetvragenlijst (CAWI-nonrespons). Dit houdt in dat de uitgenodigde deelnemers opgedeeld worden in groepen waarbij gekeken wordt naar hoe groot de kans is dat ze meedoen aan de internetvragenlijst. Deze (doel)groepen worden geformeerd op basis van leeftijd, inkomen en migratieachtergrond. Een doelgroep die relatief goed heeft gereageerd via CAWI wordt voor een kleiner deel herbenaderd met CATI/CAPI dan doelgroepen die slecht hebben gereageerd via CAWI. CATI en CAPI wordt hiermee dus selectiever ingezet. Hiermee wordt bereikt dat de uiteindelijke respons een betere afspiegeling van de bevolking vormt.

De Leefstijlmonitor Aanvullende Module Middelen wordt sinds 2016 eens in de twee jaar uitgevoerd, namelijk in de even jaren. In de oneven jaren bevat de vragenlijst van de Leefstijlmonitor Aanvullende Module vragen over sporten, bewegen en ongevallen. In 2020 werd de doelgroepgerichte herbenadering voor het eerst uitgevoerd bij de Leefstijlmonitor Aanvullende Module Middelen. Voor de LSM-A Middelen 2020 werden er twaalf doelgroepen gemaakt.

Het wegvallen van CAPI gedurende enkele maanden als gevolg van de coronamaatregelen

In 2020 zijn er door de regering verschillende maatregelen getroffen om de uitbraak van de Covid-19 pandemie te bestrijden. Als gevolg van deze maatregelen heeft de face-to-face enquêtering in 2020 meerdere maanden stilgelegen of in aangepaste vorm plaatsgevonden. In tabel 1 is voor de LSM-A Middelen 2020 per uitvoeringsmaand in kaart gebracht welke maatregelen er door het CBS zijn genomen met betrekking tot de face-to-face waarneming.

Tabel 1