Hoeveel broeikasgas stoot de transportsector uit?

In 2018 stootte de Nederlandse transportsector 26 miljard CO2-equivalenten aan broeikasgassen uit. Dat is 12 procent van de totale broeikasgasuitstoot door de Nederlandse economie. Binnen de transportsector veroorzaakt de luchtvaart bijna de helft van broeikasgasemissies (49 procent), gevolgd door vervoer over water (zeevaart en binnenvaart) (26 procent) en vervoer over de weg (21 procent). Twee derde van de transportemissies valt buiten de scope van de klimaatdoelen voor Nederland, namelijk die van internationale lucht- en zeevaart.

Broeikasgasemissies transportsector (miljoen kg CO2 eq. )
JaarVervoer over landVervoer over waterVervoer door de luchtDienstverlening t.b.v. vervoer
1990472354905185795
1991497654815570815
1992518159386259809
1993523562276985841
1994526066317311837
1995546165647921851
1996546765678848877
1997547571179547845
19985551732210076834
19995909810910495841
20005865828810768828
20015854839510726824
20025920792510755837
20035951830010637849
20045998819210871857
20056013831111198849
20066099707011791847
20076176776111900853
20086215763111853880
20095984703910996898
20106053688511305981
20115986667912089986
20125683700812117961
20135528719612044956
20145459713612978888
20155477697613247901
20165471678513092876
20175485690612878927
20185578672712821948

Sinds 1990 zijn de broeikasgasemissies van de transportsector gestegen met 61 procent, terwijl de totale emissies van de Nederlandse economie in deze periode daalden met 6 procent. De emissiestijging bij het transport vond met name plaats in de jaren negentig, sinds 2000 is de uitstoot ongeveer gelijk gebleven. De emissies stegen het meest in de luchtvaartsector, namelijk met 147 procent. Bij vervoer over water en over de weg was de stijging respectievelijk 23 procent en 18 procent. Sinds 2008 zijn de emissies van het transport over de weg en over water gedaald, de emissies van de luchtvaart zijn verder gestegen.

Emissies vervoer over water en luchtvaart verschillend berekend

Broeikasgasemissies voor internationaal transport worden op verschillende wijzen berekend en gerapporteerd. De nationale broeikasgasemissies worden berekend volgends de IPCC-richtlijnen. Volgens deze richtlijnen wordt de uitstoot door de internationale zeevaart en luchtvaart, met bestemming of herkomst in het buitenland, beleidsmatig niet aan landen toegedeeld. Voor de luchtvaart en de scheepvaart worden alleen de emissies die worden veroorzaakt door het binnenlands verkeer meegerekend. Voor Nederland zijn de IPCC-emissies voor vervoer over water en de luchtvaart dan ook laag (ca. 1 Mton CO2-equivalenten).

Emissies kunnen ook worden bepaald op basis van hoeveel brandstoffen in een land worden gebunkerd. Anders gezegd: hoeveel brandstoffen worden afgeleverd ten behoeve van de internationale scheepvaart en luchtvaart. Emissies gerelateerd aan de brandstofafzet aan de binnenvaart en zeevaart bedraagt respectievelijk 2,6 en 33,7 Mton CO2-equivalenten (cijfers 2018). In Nederland wordt veel stookolie en diesel verkocht aan zeeschepen. Sinds de economische crisis zijn de transportvolumes in de zeevaart gedaald, waardoor er ook minder brandstof is verkocht. Sinds 2007 zijn de gerelateerde broeikasgasemissies gedaald met 36 procent. Door de overcapaciteit in de markt hebben veel rederijen tijdens de crisisjaren bovendien hun vaarsnelheden verlaagd, wat leidde tot een aanzienlijke besparing van het brandstofverbruik per afgelegde kilometer. Daarnaast hebben de Nederlandse zeehavens de afgelopen jaren marktaandeel verloren op de Noordwest-Europese bunkermarkt. De broeikasgasemissies gerelateerd aan bunkering door de luchtvaart bedragen 12,3 Mton in 2018. Deze emissies zijn sinds 2008 gestegen met 8 procent als gevolg van het toegenomen aantal vliegbewegingen op Schiphol.

Ten slotte kunnen de broeikasgasemissies worden berekend die worden veroorzaakt door transportbedrijven die behoren tot de Nederlandse economie, oftewel de Nederlandse transportsector. Dat zijn dus de emissies van schepen van Nederlandse reders en vliegtuigen van Nederlandse luchtvaartmaatschappijen. Voor de zeevaart zijn de emissies van Nederlandse schepen een stuk lager dan de bunkeringsemissies. Het overgrote deel van de schepen dat de Nederlandse havens aandoet behoren tot buitenlandse rederijen. Voor de luchtvaart zijn de emissies van Nederlandse vliegtuigen ongeveer even groot als en emissies van in Nederland verkochte kerosine. De hoeveelheid kerosine die Nederlandse vliegtuigen in het buitenland tanken is van dezelfde orde van grootte als de hoeveelheid kerosine die buitenlandse vliegtuigen in Nederland inslaan.

Vergelijking broeikasgasemissies volgens verschillende berekeningswijzen (2018) (miljoen kg CO2 eq.)
VervoerstypeIPCCBunkering in NederlandNederlandse bedrijven
binnenvaart99025642397
zeevaart336644372
luchtvaart301226212945

Emissie-intensiteit verbetert in luchtvaart en vervoer over water

De transportsector is een emissie-intensieve bedrijfstak. Dit komt omdat bij transport veel motorbrandstoffen (benzine, diesel, lpg, stookolie, kerosine) worden gebuikt waardoor CO2 vrijkomt. Met name de luchtvaart en vervoer over water veroorzaken veel meer broeikasgassen per euro toegevoegde waarde dan gemiddeld in de economie.
De emissie-intensiteit van de transportsector daalde tussen 2010 en 2018 met 8 procent. Ter vergelijking, de emissie intensiteit van de Nederlandse economie als geheel daalde in deze periode met 18 procent. In de luchtvaart is de emissie-intensiteit het meest gedaald, met 20 procent. Dit betekent dat de productie harder is gestegen dan de emissies. De emissie-intensiteit in de luchtvaart is onder andere verbeterd door een kleinere gemiddelde vliegafstand, verbetering van de brandstofefficiëntie en een hogere bezettingsgraad van vliegtuigen. De gemiddelde vliegafstand is verkort doordat het vervoer naar Europese bestemmingen sterker is toegenomen dan het intercontinentale vervoer. Ook in de zeevaart en binnenvaart is de emissie-intensiteit sinds 2010 gedaald, namelijk met 14 procent. Belangrijke oorzaken van deze daling zijn energie-efficiëntere motoren en de inzet van steeds grotere schepen. Bij transport over de weg daalde de emissie-intensiteit met 17 procent.