Bevolking, huishoudens en bevolkingsontwikkeling; vanaf 1899

Tabeltoelichting

Toelichting onderwerpen

Bevolking op 1 januari

Bevolking:
De inwoners van Nederland.
In de bevolkingsaantallen zijn uitsluitend personen begrepen die zijn opgenomen in het bevolkingsregister van een Nederlandse gemeente.
In principe wordt iedereen die voor onbepaalde tijd in Nederland woont, opgenomen in het bevolkingsregister van de woongemeente. Personen die tot de bevolking van Nederland behoren, maar voor wie geen vaste woonplaats valt aan te wijzen, zijn opgenomen in het bevolkingsregister van de gemeente 's-Gravenhage. In de bevolkingsregisters zijn niet opgenomen de in Nederland wonende personen waarvoor uitzonderingsregels gelden met betrekking tot opneming in de bevolkingsregisters (bijvoorbeeld diplomaten en NAVO militairen) en personen die niet legaal in Nederland verblijven.

Naar geslacht

Voor de jaren 1900, 1910, 1921 en 1931 zijn de gegevens ontleend aan de resultaten van de op 31 december 1899, 1909, 1920 en 1930 gehouden Volkstellingen.

Mannen en vrouwen

Mannen

Vrouwen

Naar leeftijd

Voor de jaren 1900, 1910, 1921 en 1931 zijn de gegevens ontleend aan de resultaten van de op 31 december 1899, 1909, 1920 en 1930 gehouden Volkstellingen.

Leeftijd:
Het aantal gehele jaren dat op 1 januari van het jaar van waarneming is verstreken sinds de geboortedatum van de persoon.
Te berekenen als jaar van waarneming minus één, min het geboortejaar van de persoon.

Totaal bevolking

0 tot 20 jaar

20 tot 45 jaar

45 tot 65 jaar

65 tot 80 jaar

80 jaar of ouder

Naar burgerlijke staat

Voor de jaren 1900, 1910, 1921 en 1931 zijn de gegevens ontleend aan de resultaten van de op 31 december 1899, 1909, 1920 en 1930 gehouden Volkstellingen.

Trendbreuk
Vanaf 2010 is een kleine verschuiving tussen de verschillende burgerlijke staten opgetreden (minder ongehuwd en meer gescheiden respectievelijk verweduwd). Dit komt omdat in de periode 1998 tot 2010 niet alle burgerlijke staten
beschikbaar zijn in de bronbestanden die het CBS gebruikt. De burgerlijke staten 'verweduwd na partnerschap' en 'gescheiden na partnerschap' worden daardoor binnen deze statistiek binnen deze periode genegeerd. Voor deze
statistiek betekent dit dat de burgerlijke staat van vóór het partnerschap is gebruikt wat in de meeste gevallen ongehuwd was. Vanaf 2010 zijn alle burgerlijke staten beschikbaar.

Burgerlijke staat:
Formele positie van een persoon waarbij wordt verwezen naar het huwelijk en het geregistreerd partnerschap.

Geregistreerd partnerschap:
Een op het huwelijk lijkende relatie tussen twee personen van gelijk of van verschillend geslacht, vastgelegd in een akte van de Burgerlijke Stand. Per 1 januari 1998 is in Nederland het geregistreerd partnerschap ingevoerd.

Huwelijk:
Wettelijke verbintenis tot het samenleven van twee personen. Sinds april 2001 staat het huwelijk ook open voor personen van hetzelfde geslacht.

Totale bevolking

Ongehuwd

Vanaf 2010: burgerlijke staat die aangeeft dat een persoon nog nooit een huwelijk heeft gesloten of een geregistreerd partnerschap is aangegaan.
1998 tot 2010: burgerlijke staat die aangeeft dat een persoon nog nooit een huwelijk heeft gesloten of een geregistreerd partnerschap heeft. Omdat in de periode 1998 tot 2010 niet alle burgerlijke staten beschikbaar zijn in de bronbestanden die het CBS Gebruikt, zijn de burgerlijke staten 'verweduwd na partnerschap' en 'gescheiden na partnerschap' in deze statistiek binnen deze periode genegeerd. Voor deze statistiek betekent dit dat de burgerlijke staat van vóór het partnerschap is gebruikt. Dat was meestal ongehuwd.
Tot 1998: burgerlijke staat die aangeeft dat een persoon nog nooit een huwelijk heeft gesloten.

Gehuwd

Vanaf 1998: wettig gehuwd plus partnerschap.
Tot 1998: wettig gehuwd.

Wettig gehuwd:
Burgerlijke staat die ontstaat na sluiting van een huwelijk.
Inclusief personen die zijn gescheiden van tafel en bed, want zij blijven formeel gehuwd.

Partnerschap:
Burgerlijke staat die ontstaat na het aangaan van een geregistreerd partnerschap.

Verweduwd

Vanaf 2010: verweduwd na wettig huwelijk plus verweduwd na partnerschap.
Tot 2010: verweduwd na wettig huwelijk.
Omdat in de periode 1998 tot 2010 niet alle burgerlijke staten beschikbaar zijn in de bronbestanden die het CBS gebruikt, is 'verweduwd na partnerschap' in deze statistiek binnen deze periode niet meegeteld.

Verweduwd na wettig huwelijk:
Burgerlijke staat die ontstaat na ontbinding van een wettig huwelijk door overlijden van de partner.

Verweduwd na partnerschap:
Burgerlijke staat die ontstaat na ontbinding van een geregistreerd partnerschap door overlijden van de partner.

Gescheiden

Vanaf 2010: gescheiden na wettig huwelijk plus gescheiden na partnerschap.
Tot 2010: gescheiden na wettig huwelijk.
Omdat in de periode 1998 tot 2010 niet alle burgerlijke staten beschikbaar zijn in de bronbestanden die het CBS gebruikt is 'gescheiden na partnerschap' in deze statistiek binnen deze periode niet meegeteld.

Gescheiden na wettig huwelijk:
Burgerlijke staat die ontstaat na ontbinding van een wettig huwelijk door echtscheiding.
Exclusief personen die zijn gescheiden van tafel en bed, want zij blijven formeel gehuwd.

Gescheiden na partnerschap:
Burgerlijke staat die ontstaat na ontbinding van een geregistreerd partnerschap anders dan door het overlijden van de partner.

Naar landsdeel

Landsdeel:
Regionale groepering van provincies. Nederland telt 4 landsdelen.

Totaal bevolking

Inclusief Centraal persoonsregister (1936 tot 1995), het openbaar lichaam 'de Noordoostelijke polder' (1943 tot 1963), 'de Zuidelijke IJsselmeerpolders' (sinds 1956), de niet provinciaal ingedeelde gemeenten Dronten (1972 tot 1986), Lelystad (1980 tot 1986), Almere en Zeewolde (1984 tot 1986).

Centraal persoonsregister:
Register waarin een beperkt aantal inwoners van Nederland was ingeschreven. Het betrof personen die behoorden tot de bevolking van Nederland, maar aan wie geen vaste woongemeente kon worden toegewezen.
Het centraal persoonsregister werd bijgehouden door de toenmalige Rijksinspectie van de bevolkingsregisters. Sinds 1 oktober 1994 zijn deze personen ingeschreven in het bevolkingsregister van de gemeente 's-Gravenhage.

Noord-Nederland

Noord-Nederland: Groningen, Friesland, Drenthe

Grenswijziging per 01-01-1997:
Ontvangen van Oost-Nederland (LD02), 81 hectare met 5 woningen en 10 inwoners.

Oost-Nederland

Oost-Nederland: Overijssel, Flevoland, Gelderland.
Exclusief het openbaar lichaam 'de Noordoostelijke polder'(1943 tot 1963), 'de Zuidelijke IJsselmeerpolders' (1956 tot 1986), de niet provinciaal ingedeelde gemeenten Dronten (1972 tot 1986), Lelystad (1980 tot 1986), Almere en Zeewolde (1984 tot 1986).

Grenswijziging per 01-01-2016:
- Ontvangen van Zuid-Nederland (LD04), 0 hectare met 0 woningen en 5 inwoners

Grenswijziging per 01-01-1998:
- Over naar West-Nederland (LD03), 489 hectare met 153 woningen en 454 inwoners

Grenswijziging per 01-01-1997:
- Over naar Noord-Nederland (LD01), 81 hectare met 5 woningen en 10 inwoners

Grenswijziging per 01-01-1995:
Over naar West-Nederland (LD03), 33 hectare met 0 woningen en 0 inwoners.

West-Nederland

West-Nederland: Utrecht, Noord-Holland, Zuid-Holland, Zeeland

Grenswijziging per 01-01-1998:
- Ontvangen van Oost-Nederland (LD02), 489 hectare met 153 woningen en 454 inwoners

Grenswijziging per 01-01-1995:
Ontvangen van Oost-Nederland (LD02), 33 hectare met 0 woningen en 0 inwoners.

Zuid-Nederland

Zuid-Nederland: Noord-Brabant, Limburg

Grenswijziging per 01-01-2018:
- Ontvangen van Buitenland (LD98), 16 hectare met 0 woningen en 0 inwoners

Grenswijziging per 01-01-2016:
- Over naar Oost-Nederland (LD02), 0 hectare met 0 woningen en 5 inwoners

Naar nationaliteit

Voor de jaren 1900, 1910, 1921 en 1931 zijn de gegevens ontleend aan de uitkomsten van de op 31 december 1899, 1909, 1920 en 1930 gehouden Volkstellingen. De gegevens van 1947 zijn afkomstig van de Volkstelling van 31 mei van dat jaar. De Gegevens van de jaren 1969 tot 1973 zijn gedeeltelijk geschat. De gegevens over de jaren 1956 tot 1969 en 1973 tot 1976 zijn afkomstig van het Ministerie van Justitie.

Nationaliteit:
Het wettelijk onderdaan zijn van een bepaalde staat (staatsburgerschap).
Personen kunnen meerdere nationaliteiten hebben. Om dubbeltellingen te voorkomen wordt in statistische overzichten aan personen die meerdere nationaliteiten hebben, slechts één nationaliteit toegekend. Daartoe worden prioriteringsregels gesteld. Die komen erop neer dat iemand met de Nederlandse nationaliteit in de statistiek steeds Nederlander is. Voor mensen die niet de Nederlandse nationaliteit bezitten, geldt de volgorde: nationaliteit van één van de Benelux-landen, nationaliteit van een staat binnen de Europese Unie, andere Europese nationaliteit, niet-Europese nationaliteit.
Personen die geen nationaliteit hebben, zijn staatloos.

Totaal niet-Nederlands

Niet-Nederlandse nationaliteit:
Persoon die niet de Nederlandse nationaliteit bezit en niet op grond van een wettelijke bepaling als Nederlander moet worden behandeld. Niet inbegrepen zijn:
- niet-Nederlandse diplomaten en niet-Nederlandse NAVO militairen die in Nederland wonen;
- asielzoekers die korter dan zes maanden in de centrale opvang in Nederland verblijven en nog geen verblijfsvergunning hebben gekregen.

NAVO: Noord-Atlantische Verdragsorganisatie.

Amerikaans

Belgisch

Brits

Duits

Italiaans

Voormalig Joegoslavisch

Marokkaans

Spaans

Turks

Particuliere huishoudens

Van 1960 tot 1988 cijfers per 31 december, van 1988 tot 1995 cijfers halverwege het jaar, vanaf 1995 cijfers per 1 januari.

Trendbreuk
Vanaf 2011 is er voor de samenstelling van huishoudensgegevens gebruik gemaakt van een nieuwe productiemethode. In deze nieuwe methode wordt voor het bepalen van de huishoudenssamenstelling naast de gegevens uit de gemeentelijke basisadministratie (GBA) belastingdienstgegevens over samenwonende paren gebruikt.
De uitkomsten op basis van de nieuwe productiemethode sluiten goed aan op de voorgaande uitkomsten, maar er treden vanaf 2011 wel kleine verschuivingen op in het aantal huishoudens naar samenstelling. De grootste verschuiving betreft het aantal overige huishoudens dat lager uitvalt.
Het aantal personen in institutionele huishoudens ligt op 1 januari 2011 12 duizend hoger dan op 1 januari 2010. Ongeveer de helft van deze stijging is veroorzaakt door verbeteringen in de methode van waarneming.

Particulier huishouden:
Eén of meer personen die samen een woonruimte bewonen en zichzelf, dus niet-bedrijfsmatig, voorzien in de dagelijkse levensbehoeften.

Eenpersoonshuishoudens naar geslacht

Eenpersoonshuishouden:
Een particulier huishouden bestaande uit één persoon.

Mannen en vrouwen

Mannen

Vrouwen

Sterfte

Voor de jaren 1900-1924 exclusief de vóór de geboorteaangifte overleden levendgeboren kinderen.
Voor de periode 1940 tot 1946 exclusief de sterfgevallen van ca. 104 duizend gedeporteerde Joden en ca. 39 duizend gedeporteerde politieke gevangenen, tewerkgestelden en militairen in Duitse krijgsdienst.

Trendbreuk nagekomen berichten
Vanaf verslagjaar 2010 worden méér nagekomen berichten meegeteld.

Overledene:
Persoon die is overleden waarbij een bevoegde arts een overlijdensakte heeft ondertekend.

Doodgeborenen naar zwangerschapsduur

Doodgeborene:
Kind dat na een zwangerschapsduur van ten minste 24 weken dan wel 28 weken ter wereld is gekomen en na de geboorte geen enkel teken van leven heeft vertoond (ademhaling, hartactie, spieractie).

28 of meer weken, relatief

Doodgeborenen (28+ weken) per duizend geborenen.

Doodgeborene (28+ weken):
Kind dat na een zwangerschapsduur van ten minste 28 weken ter wereld is gekomen en na de geboorte geen enkel teken van leven heeft vertoond (ademhaling, hartactie, spieractie).

Geborenen:
Levend geboren kinderen plus doodgeborenen.

Levend geboren kind:
Kind dat na geboorte enig teken van leven heeft vertoond, ongeacht de zwangerschapsduur.
Voor de jaren 1900 tot 1925 levenloos aangegeven kinderen.

24 of meer weken, relatief

Doodgeborenen (24+ weken) per duizend geborenen.

Doodgeborene (24+ weken):
Kind dat na een zwangerschapsduur van ten minste 24 weken ter wereld is gekomen en na de geboorte geen enkel teken van leven heeft vertoond (ademhaling, hartactie, spieractie).

Geborenen:
Levend geboren kinderen plus doodgeborenen.

Levend geboren kind:
Kind dat na geboorte enig teken van leven heeft vertoond, ongeacht de zwangerschapsduur. Voor de jaren 1900 tot 1925 levenloos aangegeven kinderen.

Overledenen naar leeftijd, relatief

Overledenen van 1 jaar of ouder per duizend van de gemiddelde bevolking met gelijke leeftijd.

Trendbreuk
Door een wijziging in de gebruikte leeftijdsdefinitie is in de reeks een lichte trendbreuk waarneembaar.
Tot en met 1949 is de leeftijd bepaald op de laatste verjaardag en vanaf 1950 als het verschil tussen het jaar van overlijden en het geboortejaar van de overledene (leeftijd op 31 december).

1 tot 5 jaar

Overledenen van 1 tot 5 jaar per duizend van het gemiddeld aantal kinderen van 1 tot 5 jaar.

5 tot 15 jaar

Overledenen van 5 tot 15 jaar per duizend van het gemiddeld aantal kinderen van 5 tot 15 jaar.

15 tot 45 jaar

Overledenen van 15 tot 45 jaar per duizend van het gemiddeld aantal inwoners van 15 tot 45 jaar.

45 tot 65 jaar

Overledenen van 45 tot 65 jaar per duizend van het gemiddeld aantal inwoners van 45 tot 65 jaar.

65 tot 80 jaar

Overledenen van 65 tot 80 jaar per duizend van het gemiddeld aantal inwoners van 65 tot 80 jaar.

80 jaar of ouder

Overledenen van 80 jaar of ouder per duizend van het gemiddeld aantal inwoners van 80 jaar of ouder.