Parade van Pen: de vermogensverdeling in 2018

De parade van dwergen en enkele reuzen, in 1971 bedacht door de Nederlandse econoom Jan Pen, is een manier om de vermogens- (of inkomens-)verdeling in beeld te brengen.

In een optocht komen de bijna 7,8 miljoen huishoudens in één uur tijd voorbij, in volgorde van de hoogte van hun vermogen. Eén gezinslid vertegenwoordigt één huishouden en heeft een lengte die evenredig gemaakt is aan de hoogte van het vermogen. De persoon uit het huishouden met een vermogen dat gelijk is aan het gemiddeld vermogen krijgt de gemiddelde lengte van 1,74 meter. Mensen met een hoog vermogen kunnen daarbij reusachtige proporties aannemen: zo wordt iemand met precies 1 miljoen euro aan vermogen 9,52 meter lang.

Parade van pen: vermogen op 1 januari 2018*
MinuutVermogen (vermogen (x 1 000 euro))Lengte (vermogen (x 1 000 euro))
1e-214,2-2,04
2e-54,2-0,52
3e-32,5-0,31
4e-21,8-0,21
5e-14,7-0,14
6e-9,6-0,09
7e-5,6-0,05
8e-2,7-0,03
9e-0,9-0,01
10e-0,1-0,00
11e0,00,00
12e0,30,00
13e0,60,01
14e0,90,01
15e1,30,01
16e1,70,02
17e2,30,02
18e3,10,03
19e4,10,04
20e5,40,05
21e6,90,07
22e8,80,08
23e10,90,10
24e13,30,13
25e16,10,15
26e19,20,18
27e22,50,21
28e26,20,25
29e30,90,29
30e35,60,34
31e41,50,39
32e48,00,46
33e55,40,53
34e63,60,61
35e72,30,69
36e82,00,78
37e92,40,88
38e103,40,98
39e115,01,10
40e127,41,21
41e140,31,34
42e153,61,46
43e167,41,59
44e181,81,73
45e196,81,87
46e212,72,03
47e229,52,19
48e247,52,36
49e267,22,54
50e289,02,75
51e313,52,99
52e341,63,25
53e374,63,57
54e414,23,95
55e464,14,42
56e529,55,04
57e621,65,92
58e767,37,31
59e1063,410,13
60e3331,831,73
* Voorlopige cijfers 1) Gemiddeld vermogen: 182,7 duizend euro. Gemiddelde lengte: 1,74 meter.

Een lange stoet van dwergen

De parade speelt zich de eerste tien minuten onder de grond af. Deze huishoudens hebben een negatief vermogen en daardoor ook een negatieve lengte. Het gaat hier vooral om werknemersgezinnen met een eigen woning waarvan de hypotheekschuld hoger is dan de waarde van de woning. Tevens omvat deze groep betrekkelijk veel zelfstandigen met een negatief vermogen.

Na deze groep komt een ander type huishouden voorbij, namelijk minuscule dwergen van nog geen 2 centimeter. Deze groep heeft een vermogen van hooguit 2 duizend euro en zijn voor hun levensonderhoud vooral aangewezen op een uitkering. Ook hierna komen in de optocht nog steeds dwergen voorbij: hun vermogen is nog altijd zeer gering in vergelijking tot het gemiddelde. Onder hen bevinden zich steeds meer gepensioneerden die in hun leven een bescheiden spaarpotje hebben opgebouwd.

Parade van Pen: voornaamste inkomensbron, 1 januari 2018*
 Pensioen (% huishoudens)Uitkering (bijstand, WW, arbeidsongeschiktheid) (% huishoudens)Inkomen uit arbeid (% huishoudens)Inkomen uit eigen onderneming (% huishoudens)
Totaal27,410,455,46,8
1e7,75,876,89,7
2e4,27,880,97,1
3e3,48,482,26
4e3,410,580,75,5
5e3,712,778,55
6e4,314,9764,8
7e4,817,5734,7
8e6,420,968,24,5
9e11,728,656,33,5
10e12,535,749,22,7
11e9,24543,32,5
12e14,440,842,42,3
13e19,939,938,12,1
14e23,640,334,21,9
15e26,934,136,92
16e27,528,341,82,4
17e27,423,745,93
18e27,52048,93,6
19e28,516,950,54,2
20e29,614,351,64,6
21e31,111,252,74,9
22e32,2953,65,2
23e33,87,753,35,2
24e32,36,855,55,4
25e31,26,357,15,5
26e335,7565,3
27e33,35,256,25,3
28e27,94,761,65,9
29e25,14,264,36,3
30e25,94,263,66,2
31e23,63,765,86,9
32e22,23,866,97,1
33e203,968,57,6
34e20,93,867,87,6
35e20,43,967,87,9
36e21,33,866,88
37e22,73,865,67,9
38e23,93,964,18,1
39e25,13,963,17,9
40e27,23,861,17,9
41e293,659,67,7
42e31,23,757,47,8
43e33,23,655,67,6
44e35,73,553,37,6
45e37,63,451,57,6
46e39,43,349,97,5
37e40,93,148,47,5
48e423,147,37,6
49e43,12,946,17,8
50e43,9345,18
51e44,52,844,48,3
52e44,82,843,68,7
53e452,643,29,2
54e44,82,642,89,8
55e44,52,742,210,6
56e44,72,541,411,4
57e442,340,912,7
58e43,52,140,114,4
59e42,51,739,616,2
60e37,60,845,416,2
* voorlopige cijfers

Gemiddeld vermogen passeert in de 44e minuut

Na een half uur, op de helft van de stoet, komt een huishouden voorbij met een vermogen van 35,6 duizend euro. Het gaat nog steeds om een dwerg van slechts 34 centimeter. Ook het huishouden met een ton aan vermogen, dat in de 37e minuut voorbijtrekt, heeft ten opzichte van het gemiddelde nog een bescheiden lengte van 88 centimeter. Pas in de 44e minuut, passeert het huishouden met een vermogen dat gelijk is aan het gemiddelde van 182,7 duizend euro.

Eigenwoningbezit overheerst in laatste deel van de optocht

Al 10 minuten voordat het gemiddelde voorbij kwam, trokken hoofdzakelijk eigenwoningbezitters voorbij, en dat zal tot het eind van de optocht zo blijven. De eigen woning is het voornaamste vermogensbestanddeel van veel huishoudens. In de staart van de optocht gaat het vaak om oudere mensen die door te sparen de schuld op hun woning geheel of grotendeels hebben afgelost. Voor jonge woningbezitters rust hier nog vaak een grote hypotheekschuld op, zodat hun vermogen laag of zelfs negatief kan zijn. Zij waren al te vinden in de kop van de stoet. Als de huizenprijzen stijgen, kunnen zij wel zomaar flink in lengte toenemen en een betere positie in de optocht innemen. Voor een deel van de eigenwoningbezitters geldt overigens dat hun vermogen onderschat is, doordat informatie over het opgebouwde tegoed van een spaar- of beleggingshypotheek ontbreekt.

Parade van Pen: woonsituatie, 1 januari 2018*
 Huurwoning, met huurtoeslag (% huishoudens)Huurwoning, zonder huurtoeslag (% huishoudens)Eigen woning (% huishoudens)
Totaal17,126,156,7
1e9,427,363,2
2e15,230,354,5
3e15,933,850,3
4e17,838,743,5
5e20,342,936,9
6e22,845,831,3
7e26,247,825,9
8e30,549,919,6
9e42,747,79,6
10e47,249,43,4
11e53,7451,2
12e56,3412,7
13e61,435,82,8
14e65,631,72,7
15e62,234,63,2
16e55,839,74,5
17e49,8446,2
18e44,746,98,3
19e40,948,410,7
20e37,948,713,4
21e34,748,816,4
22e31,748,120,2
23e3046,723,3
24e26,845,427,8
25e2542,932,1
26e25,340,334,3
27e23,838,937,2
28e1638,545,5
29e10,537,851,7
30e8,739,152,2
31e6,831,162,1
32e4,629,366,1
33e2,226,171,7
34e1,426,472,2
35e0,821,178
36e0,718,980,4
37e0,51782,6
38e0,415,184,5
39e0,312,587,1
40e0,311,188,7
41e0,29,690,1
42e0,28,691,2
43e0,27,592,3
44e0,26,993
45e0,16,293,6
46e0,15,694,3
47e0,15,194,8
48e0,14,795,2
49e0,14,495,5
50e0,14,295,7
51e0,1495,9
52e0,13,896,1
53e0,13,796,3
54e0,13,696,3
55e03,496,5
56e03,496,6
57e03,596,4
58e03,696,4
59e04,395,7
60e0693,9
* voorlopige cijfers

Reuzen met een vermogen van 3 miljoen of meer

In de laatste minuten van de parade neemt de lengte van personen reusachtig snel toe. In de voorlaatste minuut passeren de eerste reuzen met een gemiddeld vermogen van bijna 1,1 miljoen euro. De laatste minuut is weggelegd voor de echte reuzen. Zij hebben een gemiddeld vermogen van 3,3 miljoen euro. De reuzen die in de laatste minuut voorbijkomen, bezitten een derde van het totale vermogen. In deze groep is een op de zes zelfstandig ondernemer, terwijl de rest werknemer of gepensioneerd is. 

Vermogensongelijkheid neemt af

De stoet van ongelijke vermogens ziet er elk jaar weer een beetje anders uit. Om te kunnen beoordelen hoe de vermogensongelijkheid zich ontwikkelt, moet de ongelijkheid in één getal samengevat worden. Een veel gebruikte maatstaf hiervoor is de Gini-coëfficiënt. Deze ongelijkheidsmaat heeft een waarde tussen 0 (volledig gelijke verdeling) en 1 (maximale ongelijkheid). In 2018 bedroeg de Gini-coëfficiënt 0,772. De vermogensongelijkheid daalt al vanaf 2015, wat samenhangt met de aantrekkende woningmarkt. Tussen 2011 en 2014 nam de vermogensongelijkheid nog toe. Dit hing sterk samen met de daling van de huizenprijzen tijdens de economische crisis.

Vermogensongelijkheid huishoudens
PeriodeGini-coëfficiënt (Gini-coëfficiënt)
20110,767
20120,783
20130,804
20140,806
20150,8
20160,797
20170,787
2018*0,772
* voorlopige cijfers

Relevante links