Arbeidsomstandigheden
Het CBS meet niet alleen wie er wel en niet werkt en alles wat daarmee samenhangt, maar onderzoekt ook wat zich op de werkvloer afspeelt. Hiervoor worden gegevens uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) gebruikt, een jaarlijks onderzoek dat het CBS samen met TNO uitvoert. Hieronder worden enkele uitkomsten uit dit onderzoek uitgelicht. Deze hebben betrekking op:
- de psychosociale arbeidsbelasting;
- fysieke arbeidsbelasting (lichamelijk zwaar werk);
- arbeidsongevallen;
- duurzame inzetbaarheid van werknemers.
De cijfers zijn uitgesplitst naar verschillende beroepsklassen. Het CBS onderscheidt bijna 440 beroepen, die zijn ingedeeld in beroepsklassen. Waar in deze tekst wordt gesproken over werknemers, gaat het om werknemers die tussen de 15 en 75 jaar oud zijn.
Werkdruk en autonomie
In 2025 gaven 4 op de 10 werknemers aan vaak of altijd heel veel werk te moeten doen. De beroepsklasse waarin dit het vaakst voorkomt, is die van de managers (59 procent). Ook werknemers met een pedagogisch beroep zijn vaak druk: iets minder dan de helft zegt heel veel werk te moeten doen.
Of veel werken ook leidt tot overbelasting is afhankelijk van een aantal factoren, zoals de autonomie in het werk. Daarmee wordt bedoeld in hoeverre werknemers zelf kunnen bepalen hoe zij hun werk uitvoeren. 6 op de 10 werknemers geven aan hierover regelmatig zelf te kunnen beslissen. Dit komt het meest voor bij managers (85 procent) en werknemers met een ICT-beroep (80 procent). Werknemers met een transport- of logistiek beroep (42 procent) ervaren de minste autonomie in hun werk.
| Beroepsklasse | Moet heel veel werk doen (% werknemers 15 tot 75 jaar) | Zelf beslissen hoe werk uit te voeren (% werknemers 15 tot 75 jaar) |
|---|---|---|
| Beroepsklasse | ||
| Totaal | 39,9 | 60,2 |
| Managers | 58,8 | 84,9 |
| Pedagogisch | 49,0 | 53,4 |
| Zorg en welzijn | 44,9 | 48,4 |
| Creatief en taalkundig | 42,6 | 63,7 |
| Bedrijfseconomisch en administratief | 38,7 | 69,3 |
| Commercieel | 37,8 | 58,3 |
| Dienstverlenend | 37,8 | 44,5 |
| Openbaar bestuur, veiligheid en juridisch | 37,8 | 61,1 |
| Technisch | 35,5 | 65,1 |
| ICT | 34,3 | 79,8 |
| Agrarisch | 33,0 | 53,4 |
| Transport en logistiek | 28,4 | 41,7 |
| Overig | 32,4 | 46,1 |
| Bron: CBS, TNO (NEA) | ||
Lichamelijk zwaar werk
1 op de 5 werknemers deed in 2025 werk waarbij zij regelmatig veel kracht moeten zetten. In agrarische beroepen komt dit voor bij meer dan de helft van de werknemers. Ook in transport- en logistieke beroepen is dit vaak het geval. Ter vergelijking: in ICT-beroepen komt dit voor bij 1 op de 50 werknemers.
Ook noodgedwongen werken in een ongemakkelijke houding kan het werk lichamelijk zwaar maken. In 2025 was dit bij 10 procent van de werknemers regelmatig het geval. Wederom komt dat het meeste voor in de agrarische beroepen (26 procent). Werknemers in een zorg- en welzijnsberoep (19 procent) of in een technisch beroep (18 procent) zeggen ook regelmatig in een ongemakkelijke houding te moeten werken.
| Beroepsklasse | Regelmatig veel kracht zetten (% werknemers 15 tot 75 jaar) | Regelmatig ongemakkelijke werkhouding (% werknemers 15 tot 75 jaar) |
|---|---|---|
| Beroepsklasse | ||
| Totaal | 19,7 | 9,6 |
| Agrarisch | 55,1 | 26,1 |
| Transport en logistiek | 42,9 | 10,6 |
| Technisch | 33,5 | 18,4 |
| Zorg en welzijn | 27,9 | 19,2 |
| Dienstverlenend | 27,7 | 12,3 |
| Commercieel | 17,8 | 5,3 |
| Pedagogisch | 11,7 | 6,8 |
| Creatief en taalkundig | 9,2 | 3,5 |
| Managers | 8,3 | 2,6 |
| Openbaar bestuur, veiligheid en juridisch | 6,0 | 4,7 |
| Bedrijfseconomisch en administratief | 5,8 | 2,7 |
| ICT | 1,8 | 1,7 |
| Overig | 24,0 | 8,2 |
| Bron: CBS, TNO (NEA) | ||
Arbeidsongevallen
In 2025 had 1,2 procent van de werknemers in de voorafgaande twaalf maanden een of meer ongevallen op het werk waardoor ze één of meer dagen moesten verzuimen. Bij werknemers met een beroep in de transport en logistiek (2,8 procent) en in een agrarisch beroep (2,6 procent) komt dit het meest voor. ICT’ers hebben het minst vaak te maken met een arbeidsongeval met minimaal één dag verzuim; in 2025 ging het om 0,2 procent.
De EU (European Statistics on Accidents at Work, ESAW) hanteert de definitie van een ernstig arbeidsongeval als een ongeval waarbij een werknemer minimaal vier dagen verzuimt. Op basis van deze definitie had 0,9 procent van de werknemers in 2025 te maken met een ernstig arbeidsongeval. Ook hier zijn het vooral werknemers met een agrarisch-, of transport- en logistiek beroep die vaker dan gemiddeld met dergelijke ongevallen te maken hebben.
| Beroepsklasse | Arbeidsongeval met één of meer dagen verzuim (% werknemers 15 tot 75 jaar) | Arbeidsongeval met vier of meer dagen verzuim (% werknemers 15 tot 75 jaar) |
|---|---|---|
| Beroepsklasse | ||
| Totaal | 1,2 | 0,9 |
| Transport en logistiek | 2,8 | 2,0 |
| Agrarisch | 2,6 | 2,1 |
| Technisch | 1,9 | 1,4 |
| Dienstverlenend | 1,9 | 1,2 |
| Creatief en taalkundig | 1,3 | 0,8 |
| Zorg en welzijn | 1,2 | 0,9 |
| Pedagogisch | 1,2 | 0,9 |
| Commercieel | 0,9 | 0,5 |
| Managers | 0,9 | 0,6 |
| Bedrijfseconomisch en administratief | 0,6 | 0,5 |
| Openbaar bestuur, veiligheid en juridisch | 0,6 | 0,5 |
| ICT | 0,2 | 0,2 |
| Overig | 2,0 | 2,0 |
| Bron: CBS, TNO (NEA) | ||
Duurzame inzetbaarheid
Verreweg de meeste werknemers zijn tevreden over het werk dat zij doen. In 2025 gold dit voor 79 procent van de werknemers. Werknemers met een agrarisch beroep zijn het meest tevreden (84 procent), gevolgd door managers en werknemers in het openbaar bestuur (beide 82 procent). Werknemers met een creatief en taalkundig beroep zijn van alle beroepsklassen het minst tevreden. Toch is ook in die beroepen bijna driekwart (74 procent) te spreken over het werk.
| Beroepsklasse | (Zeer) tevreden (% werknemers 15 tot 75 jaar) |
|---|---|
| Beroepsklasse | |
| Totaal | 78,6 |
| Agrarisch | 83,7 |
| Managers | 82,5 |
| Openbaar bestuur, veiligheid en juridisch | 81,7 |
| Pedagogisch | 81,2 |
| Zorg en welzijn | 80,0 |
| Bedrijfseconomisch en administratief | 78,8 |
| ICT | 78,7 |
| Technisch | 77,7 |
| Dienstverlenend | 77,4 |
| Transport en logistiek | 76,1 |
| Commercieel | 75,2 |
| Creatief en taalkundig | 74,0 |
| Overig | 73,6 |
| Bron: CBS, TNO (NEA) | |
Het overgrote deel van de werknemers geeft aan gemakkelijk te kunnen voldoen aan zowel de fysieke als de psychische eisen die door het werk worden gesteld. In 2025 zei 92 procent aan de fysieke eisen te kunnen voldoen en 90 procent aan de psychische eisen. Bij ICT-beroepen is het aandeel dat naar eigen zeggen aan de fysieke eisen voldoet met 97 procent het hoogst, bij de agrarische beroepen is dat met 87 procent lager. Ook het aandeel werknemers dat aangeeft aan de psychische eisen te kunnen voldoen is relatief hoog bij ICT-beroepen (92 procent) en relatief laag bij de pedagogische- en zorg- en welzijnsberoepen (87 procent).
| Beroepsklasse | Fysieke eisen (% (helemaal) mee eens) | Psychische eisen (% (helemaal) mee eens) |
|---|---|---|
| Beroepsklasse | ||
| Totaal | 91,9 | 90,0 |
| ICT | 97,2 | 91,8 |
| Creatief en taalkundig | 95,7 | 88,3 |
| Managers | 95,5 | 91,0 |
| Bedrijfseconomisch en administratief | 95,1 | 91,4 |
| Openbaar bestuur, veiligheid en juridisch | 95,0 | 91,1 |
| Pedagogisch | 93,2 | 86,5 |
| Commercieel | 92,4 | 90,7 |
| Dienstverlenend | 89,0 | 90,7 |
| Technisch | 88,9 | 90,1 |
| Zorg en welzijn | 88,9 | 87,2 |
| Transport en logistiek | 88,3 | 91,2 |
| Agrarisch | 87,0 | 91,4 |
| Overig | 79,2 | 82,4 |
| Bron: CBS, TNO (NEA) | ||
Cijfers op StatLine: Psycho-sociale arbeidsbelasting werknemers, beroep; Fysieke arbeidsbelasting werknemers, beroep; Arbeidsongevallen werknemers, beroep; Duurzame inzetbaarheid werknemers; beroep
Meer informatie over arbeidsomstandigheden is te vinden in onder meer de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) in vogelvlucht en de Zelfstandigen Enquête Arbeid (ZEA) in vogelvlucht.