5. Gemiddelde afgelegde afstand per verplaatsing
De totale reizigerskilometers zijn te ontleden in aantallen verplaatsingen en verplaatsingsafstanden. Dit hoofdstuk richt zich op de gemiddelde afgelegde afstand per verplaatsing naar vervoerwijze en naar motief. Evenals bij het gemiddeld aantal verplaatsingen per persoon per dag in het voorgaande hoofdstuk, wordt bij de afgelegde afstand per verplaatsing alleen gerekend met reguliere verplaatsingen. Voor deze indicator wordt vooral informatie op verplaatsingsniveau gebruikt. Echter, bij de indeling naar vervoerwijze wordt voor alle reguliere verplaatsingen gekeken naar de som van de ritafstanden per ritvervoerwijze (bijvoorbeeld de fiets) en deze wordt vervolgens gedeeld door het totaal aantal verplaatsingen waarvan (in dit geval) de fiets de hoofdvervoerwijze is.
In tabel 5.1 wordt de gemiddelde afstand per verplaatsing in Nederland van inwoners in particuliere huishoudens in Nederland weergegeven naar vervoerwijze.
| 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | t.o.v. 2023 (%) | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Totaal | 13,29 | 10,58* | 10,87* | 11,20* | 11,76* | 11,96 | +2 |
| Personenauto als bestuurder | 19,00 | 16,33* | 17,08* | 17,44 | 17,67 | 18,11 | +2 |
| Personenauto als passagier | 21,30 | 18,21* | 19,83* | 19,61 | 20,12 | 20,30 | +1 |
| Trein | 49,84 | 48,51 | 47,94 | 50,73 | 49,32 | 49,49 | 0 |
| Bus/tram/metro | 14,64 | 13,62 | 14,37 | 14,25 | 14,29 | 14,08 | -1 |
| Fiets | 3,97 | 4,16* | 4,22 | 4,04* | 4,00 | 4,06 | +1 |
| Lopen | 2,07 | 2,15* | 2,25* | 2,07* | 2,05 | 2,13 | +4 |
| Overig | 20,61 | 17,33* | 17,44 | 18,36 | 17,53 | 18,33 | +5 |
| * Cijfer wijkt significant af van het cijfer van het voorgaande jaar. | |||||||
Openbaar vervoer
Eén van de weinige externe bronnen die rapporteert over de gemiddelde afstand per verplaatsing voor het openbaar vervoer is de Staat van het OV (CROW, 2025b). De gemiddelde reisafstand van een reiziger voor bus, tram en metro wordt afzonderlijk vermeld in het dashboard. Om de gemiddelde reisafstand voor bus, tram en metro gezamenlijk te bepalen, is een kleine berekening nodig. Door de reizigerskilometers van bus, tram en metro bij elkaar op te tellen en te delen door de som van het aantal instappers van deze vervoerwijzen, kan worden berekend dat de gemiddelde afstand per reis in 2023 5,7 kilometer is en 5,8 kilometer in 2024. Deze berekening is uitgevoerd op de afgeronde getallen in het dashboard wat voor een kleine onnauwkeurigheid zorgt. Het is niet te zeggen of deze kleine stijging significant is.
Het absolute niveau van de hierboven berekende gemiddelde afstand per reis voor bus, tram en metro volgens de Staat van het OV ligt aanzienlijk lager dan in het ODiN. Een mogelijke verklaring voor dit verschil is dat bij de Staat van het OV elke instapper als nieuwe reis wordt gezien, terwijl dit bij het ODiN niet het geval is. Het totaal aantal reizen wordt hierdoor hoger ingeschat, wat leidt tot een lagere gemiddelde afstand per reis.
Vergelijkbare cijfers over het aantal instappers en reizigerskilometers zijn ook beschikbaar voor de vervoerwijze trein. Echter zijn door een methodebreuk in het meetsysteem van de reizigerskilometers op het hoofdrailnet de cijfers van 2023 en 2024 niet met elkaar te vergelijken. Het absolute niveau van 43,4 kilometer per treinreis van de Staat van het OV in 2024 laat echter wel zien dat het niveau lager ligt in vergelijking met ODiN. Een mogelijke reden hiervoor is vergelijkbaar met de reden voor bus, tram en metro, namelijk dat elke overstap van hoofdrailnet naar regionale trein of andersom als nieuwe reis wordt behandeld.
Fietsen en auto
Een indicator om de gemiddelde afstand per fietsverplaatsing mee te vergelijken komt uit het Landelijk Reizigersonderzoek 2024. Hieruit blijkt dat de gemiddelde ritafstand per fiets voor woon-werkritten in 2024 ruim 2 procent korter is ten opzichte van 2023 (Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, 2025). In 2023 was de gemiddelde woon-werkrit met de fiets nog 6,4 kilometer lang en in 2024 is dit afgenomen tot 6,3 kilometer. De gevonden gegevens uit het Landelijk Reizigersonderzoek zeggen echter alleen iets over fietsverplaatsingen voor woon-werkverkeer en niet over alle fietsverplaatsingen. Het is niet bekend of deze afname significant is. Daarom is het lastig te duiden hoe de resultaten van het Landelijk Reizigersonderzoek kunnen worden gerelateerd aan de resultaten uit het ODiN met betrekking tot alle fietsverplaatsingen. Hetzelfde onderzoek rapporteert ook dat gemiddelde ritafstand voor automobilisten voor woon-werkritten in 2024 met 2 procent is afgenomen ten opzichte van 2023. In 2023 was de gemiddelde afstand van een woon-werkrit met de auto nog 25,8 kilometer lang en in 2024 was dit afgenomen tot 25,3 kilometer. Ook hierbij zijn geen betrouwbaarheidsmarges gerapporteerd en is het moeilijk aan te geven hoe dit zich verhoudt tot de gemiddelde afstand van alle autoverplaatsingen.
In tabel 5.2 is de gemiddelde afstand per verplaatsing naar reismotief in Nederland van inwoners in particuliere huishoudens in Nederland weergegeven.
| 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | t.o.v. 2023 (%) | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Totaal | 13,29 | 10,58* | 10,87* | 11,20* | 11,76* | 11,96 | +2 |
| Van en naar het werk | 19,26 | 16,66* | 16,54 | 17,61* | 18,33* | 18,72 | +2 |
| Zakelijk en beroepsmatig | 30,56 | 25,76* | 25,26 | 25,43 | 26,44 | 27,59 | +4 |
| Diensten en verzorging | 8,51* | 8,55 | 8,44 | 7,92 | 8,59 | 8,36 | -3 |
| Winkelen en boodschappen doen | 5,75 | 4,49* | 4,59 | 4,92* | 5,23* | 5,23 | 0 |
| Onderwijs of cursus volgen | 9,25 | 7,44* | 8,13* | 8,86* | 9,03 | 8,89 | -2 |
| Visite en logeren | 21,41 | 17,10* | 18,02 | 19,08* | 19,34 | 19,97 | +3 |
| Uitgaan, sport en hobby | 13,09* | 11,23* | 12,55* | 11,84* | 12,63* | 12,26 | -3 |
| Toeren en wandelen | 9,52 | 7,69* | 7,88 | 7,32* | 7,12 | 7,77 | +9 |
| Ander motief | 10,07 | 9,13* | 9,00 | 8,78 | 9,29 | 9,44 | +2 |
| * Cijfer wijkt significant af van het cijfer van het voorgaande jaar. | |||||||
Zoals eerder vermeld, kunnen voor het gecorrigeerde ODiN 2024 geen juiste betrouwbaarheidsmarges berekend worden. Hierdoor is het niet mogelijk om uitspraken te doen over de significantie van de resultaten. In deze plausibiliteitsrapportage wordt dan ook voornamelijk gekeken naar hoe de resultaten uit het ODiN zich verhouden tot informatie uit andere bronnen. Niet voor alle indicatoren en uitsplitsingen die in het ODiN zijn gemaakt, zijn vergelijkbare andere bronnen beschikbaar. Dit geldt ook voor de gemiddelde afstand per verplaatsing, uitgesplitst naar motief.