3. Resultaten vergeleken

In dit hoofdstuk worden de verkeersprestaties op basis van de nieuwe methode vergeleken met de oude methode. Er is gekozen om vooral de resultaten van verslagjaar 2023 te laten zien, aangezien dit het meest recente jaar is waarvoor vanuit beide methodes definitieve cijfers beschikbaar zijn. Deze cijfers zijn dan met een zo compleet mogelijke set kilometerstanden gemaakt . Een verschil tussen de oude en nieuwe reeks kan voortkomen uit een andere kilometerschatting, maar ook uit een gewijzigde afbakening of classificatie van de voertuigpopulatie.

De totale verkeersprestatie van alle Nederlandse voertuigen samen komt met de nieuwe methode uit op 148,8 miljard voor verslagjaar 2023, 0,4 procent meer dan de totale kilometers geschat met de oude methode. De populatie waarvoor voertuigkilometers zijn geschat (in totaal ruim 11 miljoen voertuigen) is 0,1 procent groter dan de oude voertuigpopulatie van 2023. 

De tabellen 3.1, 3.2 en 3.3  tonen per voertuigsoort de totale kilometers, populatie en gemiddeld jaarkilometrage voor de oude en de nieuwe cijfers van verslagjaar 2023. Personenauto’s, de grootste groep voertuigen, legden samen 0,4 procent minder kilometers af. Dit komt door de kleinere populatie (-1,5 procent, onder andere doordat campers nu niet meer bij de personenauto’s worden meegerekend). Per auto wordt gemiddeld juist meer gereden volgens de nieuwe schattingen (+1,1 procent). Verder vallen de vrachtauto’s op in deze tabel, zij leggen volgens de nieuwe schattingen 12,7 procent meer kilometers af in totaal. De populatie vrachtauto’s nam met 27,4 procent toe. Een deel van wat voorheen de groep ‘speciale voertuigen’ was, is hier terecht gekomen, vandaar de toename in de populatie. Het gemiddeld jaarkilometrage nam echter af met 11,5 procent. Zoals in tabel 3.3 hieronder te zien is, legden speciale voertuigen gemiddeld zo’n 10,7 duizend kilometer per jaar af, een stuk minder dan het gemiddeld jaarkilometrage van 33,6 duizend kilometer dat vrachtauto's aflegden volgens de oude methode. Doordat een deel van de speciale voertuigen bij de vrachtauto’s zijn gevoegd is het gemiddeld jaarkilometrage van de nieuwe groep vrachtauto’s met 29,7 duizend een stuk lager.

3.1 Meer kilometers afgelegd door oldtimers

Oldtimers, voertuigen ouder dan 40 jaar, zijn een relatief lastige groep om jaarkilometrages voor te schatten. Voertuigen van 50 jaar of ouder zijn vrijgesteld van APK, waardoor er vanaf deze leeftijd nog maar heel weinig tellerstanden worden geregistreerd. Ongeveer 6 procent van de voertuigen van 40 jaar of ouder was gedurende het hele verslagjaar 2023 geschorst, deze kentekens krijgen jaarkilometrage 0 toegekend. Toch reden voertuigen van 40 jaar of ouder volgens de nieuwe schattingen gemiddeld meer dan volgens de oude cijfers. In 2023 lag hun gemiddeld jaarkilometrage op 1 842 kilometer, 8,8 procent meer dan in de oude reeks. Bij de nieuwe methode kan voor een groter deel van de oldtimers het jaarkilometrage rechtstreeks uit tellerstanden worden geschat, dus er hoeft minder te worden geïmputeerd. Waar bij de oude cijfers voor 25 procent van de oldtimers voldoende tellerstanden beschikbaar waren om een kilometrage te schatten, was dat bij de nieuwe reeks ruim 38 procent (80 procent of meer bij voertuigen van 48 of jonger, maar 12 procent voor voertuigen van 50 jaar of ouder). Bij de tellerstanden van oldtimers bleek relatief vaak sprake te zijn van niet oplopende reeksen. Veel oudere mechanische tellers lopen bijvoorbeeld van 00000 tot 99999 en springen daarna weer naar 00000. En bij een voertuig van veertig of vijftig jaar oud is de kans veel groter dat de kilometerteller ooit defect is geraakt of bij een restauratie is vervangen. De nieuwe teller begint dan soms op een andere stand. Door de verbeterde verwerking van niet oplopende reeksen kon data die voorheen niet bruikbaar was nu toch gebruikt worden om kilometrages te schatten. 

3.2 Wijzigingen met betrekking tot het type eigenaar

In de oude reeks werd de splitsing tussen natuurlijke personen (particulieren) en rechtspersonen (zakelijke eigenaars) al gemaakt. Nu wordt ook de bedrijfsvoorraad apart onderscheiden. Voertuigen die (het grootste deel van het jaar) in de bedrijfsvoorraad staan rijden significant minder dan voertuigen die in gebruik zijn bij een particulier of zakelijke eigenaar, dus dit was een relevant kenmerk om rekening mee te houden bij het imputeren van de voertuigkilometers. Het gaat echter om een betrekkelijk klein aandeel van de personenauto’s, daarom zal de bedrijfsvoorraad in standaard publicaties soms toch worden samengevoegd met de zakelijke eigenaars. Een andere belangrijke wijzing wat betreft het type eigenaar is dat deze nu bepaald wordt op basis van de hoofdgebruiker (zoals beschreven in hoofdstuk 2) in plaats van op basis van de geregistreerde eigenaar op 1 januari. Hier zit dus een verschil met de publicaties van het wegvoertuigenpark (waar wel de eigenaar op 1 januari wordt aangehouden). 

3.3 Resultaten nieuwe brandstofindeling

Door de opkomst van elektrisch rijden is er veel belangstelling voor de ontwikkeling van het aantal elektrisch gereden kilometers. Grafiek 3.3.1 toont het gemiddeld jaarkilometrage van personenauto’s in 2023 naar de oude brandstofindeling en grafiek 3.3.2 toont hetzelfde maar dan voor de nieuwe indeling. In de nieuwe indeling is een aparte categorie hybride voertuigen (HEV's) opgenomen. Deze indeling is nu op Statline beschikbaar voor alle voertuigsoorten, niet alleen voor personenauto's zoals in de oude reeks. 

Naast deze nieuwe indeling is er bovendien een uitgebreidere indeling beschikbaar op StatLine voor de personenauto’s. Hierin zijn voor (plug-in) hybride voertuigen ook de tweede brandstoffen opgenomen (bijvoorbeeld elektrisch in combinatie met benzine), zodat gebruikers van de cijfers zelf naar wens andere indelingen kunnen maken. Ook is in deze tabel waterstof afzonderlijk opgenomen, zodat gebruikers een compleet beeld krijgen van zero-emissie voertuigen (volledig elektrisch plus waterstof).