Klantenpotentiëlen en omgevingsadressendichtheid (KpOAD)

1. Inleiding

Dit document beschrijft de achtergrond en definities van verschillende ruimtelijke eenheden die binnen het deelproces KpOAD (Klantenpotentiëlen, OmgevingsAdressenDichtheid) aan het Gemeentefonds en Provinciefonds worden geleverd. Het is grotendeels gebaseerd op de oorspronkelijke omschrijving geschreven door Niek van Leeuwen in 2024.

Eenheden die onder KpOAD vallen zijn:

  • Omgevingsadressendichtheid (OAD);
  • Inwoners in landelijk gebied; 
  • Meerkernigheid totaal en woonkernen met minimaal 500 adressen; 
  • Centrumfuncties lokaal, regionaal en landelijk;
  • Klantenpotentieel lokaal en regionaal (Kp).

Met ingang van 2023 zijn de drie centrumfuncties ingevoerd. Overige eenheden zijn met ingang van de uitkeringen over 1997 ingevoerd en worden sindsdien nagenoeg onveranderd toegepast. Aanleiding voor het herontwerp per 1997 was het beschikbaar komen van adressen per 500 bij 500 meter vierkant op productiebasis bij het CBS. 

In de spreektaal wordt vaak met het “adres” een adresseerbaar object bedoeld. In dit document wordt met een adres dan ook het hoofdadres van het adresseerbare object bedoeld. Bij de afleiding van de eenheden voor de Algemene Uitkeringen worden nevenadressen in principe buiten beschouwing gelaten. Wanneer van toepassing duiden we deze dan ook expliciet als nevenadres aan.

Bij de berekeningen worden steunbestanden en tussenbestanden gebruikt die in de preprocesfase zijn samengesteld. De uitkomst van de berekeningen is een plat ASCII-bestand met de waarden van de diverse eenheden per gemeente en voor de vier overige gebiedsindelingen (COROP, provincie, landsdeel en Nederland).

Voor de afleiding van andere steun- en tussenbestanden wordt verwezen naar afzonderlijke bijlagen en werkinstructies.

Steunbestanden zijn: 

  • De regio-indeling van het rekenjaar;
  • Het totale aantal inwoners per gemeente van het rekenjaar;
  • Het Nationaal Wegen Bestand (versie 01 april van het rekenjaar), m.i.v. 2023;
  • Adressen in het buitenland (vaste tabel);
  • Vierkantenkaart 500 bij 500 meter van geheel Nederland (vaste kaart).

Tussenbestanden zijn:

  • De tabel met gemeente-vierkant combinaties met het aantal VSL (Verblijfsobjecten, Stand- en Ligplaatsen) en inwoners per combinatie;
  • De herindelingstabel voor voorlopige berekeningen;
  • Het aantal inwoners per gemeentesplitsing bij voorlopige berekeningen.

De definitieve cijfers voor bovenstaande eenheden voor een bepaald jaar worden in mei van het betreffende jaar geleverd. De voorlopige cijfers voor een bepaald jaar worden in november van het voorgaande jaar geleverd.