Economie scherp in kaart met nieuwe SBI-codes

Patrick Baart is projectleider voor SBI-2025
© Sjoerd van der Hucht Fotografie / My Eyes4u productions
Voor het eerst publiceert het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in 2026 statistieken die zijn gebaseerd op de nieuwe SBI-codes (Standaard Bedrijfsindeling): SBI 2025. Deze nieuwe codes komen in de plaats van SBI 2008. De economie verandert constant. Er komen nieuwe activiteiten bij die zuiverder geregistreerd kunnen worden. Hierdoor kan het CBS de economie veel exacter in kaart brengen.
Betrouwbare cijfers over onderwerpen als economische groei, prijsontwikkelingen, investeringen, omzetten en werkgelegenheid in Nederland, zijn erg belangrijk. Om statistieken te kunnen maken haalt het CBS deze data zoveel mogelijk uit bestanden van andere instellingen, zoals de Belastingdienst. Daar waar nodig doet het CBS aanvullend onderzoek bij burgers en bedrijven.
Bedrijven zien dus vanaf dit jaar mogelijk nieuwe SBI-codes in hun onderzoek.
‘De SBI 2025 gaan we gefaseerd in de onderzoeken doorvoeren’, zegt projectmanager Patrick Baart. Op deze manier kunnen we de economie veel duidelijker en exacter in beeld brengen. In 2008 stond bijvoorbeeld de zonnepanelenbranche nog in de kinderschoenen en had dus geen eigen code. Nu wel en kunnen we deze branche eruit lichten en exact zeggen hoe groot deze is.
‘In 2026 doen we dat voor ongeveer 44 van 170 CBS-bedrijfsstatistieken. Naar verwachting is de operatie afgerond binnen vier jaar. Hierbij volgen we de kalender voor alle landen in de Europese Unie.’

Nieuwe SBI-codes

Sommige bedrijven krijgen per 2026 te maken met andere CBS-onderzoeken dan voorheen. En afnemers van CBS-statistieken, zoals overheden en onderzoekers, kunnen data tegenkomen die zijn gebaseerd op de nieuwe SBI-codes. Deze herziening is het gevolg van het beleid van Eurostat, het Europese statistiekbureau, om eens in de vijftien jaar de EU-landen een SBI-herziening te laten doorvoeren.
‘Met de herziening sluiten statistieken weer beter aan op de actuele situatie van de economie, zegt Baart.‘Er zijn bijvoorbeeld veel codes bijgekomen die te maken hebben met tussenpersonen en bemiddeling. Dit zijn bedrijven die zorgen voor de koppeling tussen klant en dienst/product/verkoper. Denk aan Marktplaats.nl en vergelijkingssites. Mooi dat ondernemers via de onderzoeken een bijdrage leveren aan het zuiverder in kaart brengen van de economie.’

Een man zit met een laptop op de bank en is aan het online shoppen
© ANP / Linda Bouritius

Stapsgewijs

Het Handelsregister van de Kamer van Koophandel (KVK) is de belangrijkste bron voor het Algemeen Bedrijvenregister (ABR) van het CBS, de basis voor de bedrijfsonderzoeken. In het Handelsregister staan ruim drieënhalf miljoen bedrijven ingeschreven. Die hebben door KVK in september 2025 al een nieuwe SBI-code gekregen. Bij verschillende activiteiten , hebben bedrijven soms ook meerdere codes. CBS-statistieken zijn echter gebaseerd op één SBI-code per bedrijf: de code voor de belangrijkste activiteit van het bedrijf.

Intensieve voorbereiding

Met de publicatie van statistieken op basis van de nieuwe codes breekt straks een nieuwe tijd aan na twee jaar intensieve voorbereiding. In die periode hebben het CBS en KVK nauw samengewerkt. Het CBS is in ons land verantwoordelijk voor de SBI die wordt gebruikt, en KVK is belast met de toekenning van de juiste SBI-codes aan bedrijven op basis van de activiteitomschrijving die bedrijven hebben opgegeven bij KVK.
Baart: ‘De samenwerking draaide grotendeels om bedrijven van een nieuwe codering te voorzien. Het CBS heeft daarvoor een schakelschema samengesteld. En KVK heeft instrumenten ontwikkeld om de best passende SBI 2025-codes voor een bedrijf te bepalen. Dat is gebeurd op basis van de oude codes van een bedrijf, het schakelschema, SBI 2008-toelichtingen, SBI 2025-toelichtingen en de activiteitomschrijving van een bedrijf.’

Veranderingen voor bedrijven

Wat gaan bedrijven hiervan merken die moeten deelnemen aan een CBS-onderzoek? ‘Dat is afhankelijk van het type onderzoek, de branche en het type bedrijf’, vertelt Baart. ‘Bij veel onderzoeken verandert voor de bedrijven amper iets; bedrijven krijgen dan te maken met onderzoeken die vrijwel hetzelfde zijn als voorheen.
Voor bijvoorbeeld de autobranche verandert er meer.’ Hij legt uit: ‘In de oude SBI-codering was er één SBI-code voor bedrijven in deze branche. Maar in de autobranche worden veel verschillende activiteiten ondernomen. Sommige bedrijven richten zich bijvoorbeeld vooral op groothandel. Andere focussen op detailhandel en verkopen hoofdzakelijk aan particulieren. En er zijn ook bedrijven, zoals garages, die met name reparaties uitvoeren. Daarom heeft elk bedrijf vorig jaar een code gekregen die past bij zijn kernactiviteit. Dit heeft gevolgen voor onderzoeken. Alle bedrijven in de autobranche, die in de oude situatie werden benaderd door het CBS, kregen hetzelfde “autobranche-onderzoek”. Bij de nieuwe SBI worden ze specifiek benaderd als groothandel-, detailhandel of reparatiebedrijf. Dus met specifieke vragen over de betreffende kernactiviteit. De vragen over autohandel die ze van eerder kennen, zullen ze opnieuw tegenkomen. De naam van het onderzoek is anders, maar de inhoud is grotendeels gelijk gebleven.’

Evenveel of minder tijd

Een uitgangspunt van de herziening is dat bedrijven niet méér tijd kwijt zijn aan het leveren van gegevens dan voorheen, en waar mogelijk zelfs minder. Baart: ‘Zijn er wel relevante veranderingen in een onderzoek, dan laten we dat aan bedrijven weten via de webpagina’s op onze website.’

Publiceren

Vanaf dit jaar zijn de onderzoeken meer en meer gebaseerd op de SBI 2025. Soms vereist dit extra werk van het CBS. Baart: ‘Bijvoorbeeld als Eurostat vraagt om in het overgangsjaar een statistiek te publiceren die gebaseerd is op zowel oude als nieuwe SBI-codes. Dan dienen we de verzamelde data op basis van de nieuwe codes ook te publiceren naar de oude codes. Ook gaan we cijferreeksen “terugleggen”: dan worden cijferreeksen van eerdere jaren die tot stand waren gekomen via de oude SBI-indeling, gepubliceerd op basis van de nieuwe indeling. Voor afnemers van CBS-data vermelden we duidelijk op welke SBI-indeling de CBS-data zijn gebaseerd: de oude of de nieuwe.’
Totdat over een paar jaar in alle onderzoeken nieuwe codes zijn verwerkt, is het dus nodig dat het CBS twee registers hanteert: het register op basis van de oude codes en het register op basis van de nieuwe codes. In sommige gecombineerde publicaties zijn straks dan ook data zichtbaar die zijn gebaseerd op beide coderingen. Baart: ‘Neem het Dashboard Staat van het MKB. Daarin komen meerdere statistieken bij elkaar. Sommige statistieken zijn nog niet overgegaan en dus gebaseerd op oude codes. En andere statistieken zijn al wel over en dus gebaseerd op nieuwe codes. Dat zullen we expliciet vermelden.’

Goedbezochte informatiepagina

Bedrijven konden de ontwikkelingen volgen. Via hun persoonlijke pagina op de website van KVK hebben ze de mogelijkheid zowel hun oude als nieuwe SBI-code in te zien, te valideren en eventuele aanpassingen door te geven. Baart: ‘Het CBS heeft op de website een pagina over de SBI 2025 ingericht. Deze was begin december 2025 al 30 000 keer geraadpleegd. We voorzien hiermee in een grote behoefte. De pagina wordt geactualiseerd wanneer bedrijven straks het eerste nieuwe onderzoek invullen en eventueel vragen hebben. Ook staan medewerkers klaar om vragen van bedrijven te beantwoorden.’

Vertrouwen

Baart ziet de overgang vol vertrouwen tegemoet. ‘We hebben een grondige voorbereiding achter de rug. De overgang van het Handelsregister van KVK is succesvol verlopen. En de stand van omgezette codes op basis van SBI 2025 ziet er goed uit. Alle aanleiding dus om ervan uit te gaan dat gedurende 2026 de eerste 44 bedrijfsonderzoeken met SBI 2025-data succesvol worden gepubliceerd.’

Relevante links