Gezondheid en zorggebruik; persoonskenmerken
Verklaring van tekens
Tabeltoelichting
Deze tabel bevat cijfers over de ervaren gezondheid en medische contacten van de Nederlandse bevolking vanaf 0 jaar in particuliere huishoudens. De cijfers kunnen worden uitgesplitst naar diverse persoonskenmerken.
Voor enkele onderwerpen geldt een afwijkende leeftijdsafbakening. Deze leeftijden worden bij de betreffende onderwerpen vermeld.
Gegevens beschikbaar vanaf: 2014
Status van de cijfers: definitief
Wijzigingen per 6 maart :
De cijfers over 2025 werden toegevoegd. De tabel werd uitgebreid met informatie over diabetes (ander type dan type 1 of type 2). Het onderwerp ‘Aandoening van nek’ is nieuw en vervangt per 2025 het onderwerp ‘Aandoening van nek of schouder’. Het onderwerp ‘Gewrichtsslijtage/artrose, 12 of ouder’ is ook nieuw en vervangt per 2025 het onderwerp ‘Gewrichtsslijtage heup/knie, 12 of ouder’. Daarnaast werd het persoonskenmerk armoede (ingedeeld in arm, bijna-arm en niet arm of niet bijna-arm) toegevoegd. Tenslotte zijn enkele tekstuele aanpassingen gedaan aan de toelichtingen binnen het persoonskenmerk 'positie in huishouden' en is de categorie 'overig lid' aangepast in 'lid overig huishouden' omdat dat een betere beschrijving is.
Wanneer komen er nieuwe cijfers?
In maart 2027 verschijnen de cijfers over verslagjaar 2026.
Toelichting onderwerpen
- Mondgezondheid
- Functionele problemen, 65 jaar of ouder
- Kauwen van voedsel
- Percentage van de bevolking van 65 jaar of ouder dat aangaf in de afgelopen 12 maanden weleens problemen te hebben gehad met het kauwen van voedsel.
- Doorslikken van voedsel
- Percentage van de bevolking van 65 jaar of ouder dat aangaf in de afgelopen 12 maanden weleens problemen te hebben gehad met het doorslikken van voedsel.
- Langdurige aandoeningen
- Aan alle respondenten wordt gevraagd: Heeft u / uw kind één of meer langdurige ziekten of aandoeningen? Langdurig is (naar verwachting) 6 maanden of langer. Vervolgens worden verschillende aandoeningen en een restcategorie 'overige aandoeningen' voorgelegd en gevraagd of mensen deze aandoening in de afgelopen 12 maanden hebben gehad. Van drie van die aandoeningen wordt ook gevraagd of men die ooit heeft gehad. Daarnaast wordt (uitgebreider) gevraagd naar suikerziekte (diabetes). De meeste vragen naar specifieke langdurige aandoeningen worden aan personen van alle leeftijden gesteld. Aandoeningen die niet vaak voorkomen bij jongeren worden gesteld aan personen van 12 jaar of ouder.
- Op enquêtedatum/in afgelopen 12 maanden
- Aandoening van de nek
- Percentage personen met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u / uw kind in de afgelopen 12 maanden een ernstige of hardnekkige aandoening van de nek?
- Aandoening van de nek of schouder
- Percentage personen met de antwoordcategorie 'ja' op de vraag: Heeft of had u / uw kind in de afgelopen 12 maanden een ernstige of hardnekkige aandoening van de nek of schouder?
- Medicijngebruik, afgelopen 14 dagen
- Deze vragen gaan over het gebruik van medicijnen en het gebruik van kruidengeneesmiddelen of vitamines, wel of niet voorgeschreven door een arts. De vragen zijn gesteld aan respondenten van alle leeftijden.
- Niet-voorgeschr. medicijnen, vanaf 2025
- Percentage personen dat ‘ja’ antwoordde op de vraag ‘Heeft u/uw kind in de afgelopen 14 dagen medicijnen, kruidengeneesmiddelen of vitamines gebruikt die niet waren voorgeschreven door een arts?
Denk bijv. aan paracetamol, ibuprofen, homeopathische middelen of multivitaminen’.
Vanaf 2025 werd ‘Denk bijv. aan paracetamol, ibuprofen, homeopathische middelen of multivitaminen’’ aan de vraag toegevoegd.
- Medische contacten
- Aan personen wordt gevraagd of zij contact hebben gehad met de huisarts, de specialist, de tandarts, de mondhygiënist, de orthodontist , de fysio- en oefentherapeut, de psycholoog, psychotherapeut of psychiater, en of zij behandeld zijn door een alternatief genezer. Ook wordt gevraagd naar ziekenhuisopnamen of dagopnamen, of mensen thuiszorg hebben ontvangen. De meeste vragen naar medische contacten worden aan personen van alle leeftijden gesteld. Voor kinderen tot 12 jaar worden deze vragen door de ouder/verzorger beantwoord. Contacten die niet vaak voorkomen bij kinderen worden gesteld vanaf een hogere leeftijd.
- Contact met huisarts
- Vanaf 2021 is de inleidende tekst voor de vraag over huisartscontacten gewijzigd in: Nu iets over contacten met de huisarts. Denkt u hierbij aan bezoeken aan de huisartspraktijk, huisbezoeken, telefonische consulten, beeldbellen , contacten via e-mail of andere e-consulten. Contacten met een vervangende huisarts of met de huisartsenpost moet u ook meetellen. Contacten met de praktijkondersteuner en de praktijkverpleegkundige moet u niet meetellen.
Tot 2021 was de inleidende tekst‘ Contacten met de huisarts zijn bezoeken aan de huisartspraktijk, huisbezoeken en telefonische consulten. Contacten met een vervangende huisarts of met de huisartsenpost tellen hierbij ook mee. Contacten met de praktijkondersteuner en de praktijkverpleegkundige tellen niet mee'. Gevraagd wordt naar contacten in de 12 maanden voorafgaand aan de enquêtedatum. De vragen worden aan respondenten van alle leeftijden gesteld.- Personen met minimaal 1 contact
- Percentage personen in de bevolking dat minimaal 1 keer in de 12 maanden voorafgaand aan de enquêtedatum contact heeft gehad.
- Contacten per persoon
- Dit cijfer is het gemiddelde aantal contacten, in de 12 maanden voorafgaand aan de enquêtedatum, per persoon in de bevolking.
Om vertekening door gebrekkige herinnering zo veel mogelijk te beperken is respondenten gevraagd naar het aantal contacten in de periode van 4 weken voorafgaand aan de enquêtedatum. Om het gemiddeld aantal contacten in de 12 maanden voorafgaand aan de enquêtedatum te bepalen, is het aantal contacten in 4 weken vermenigvuldigd met 13 (13 periodes van 4 weken = 1 jaar).
- Contacten p.p. met minimaal 1 contact
- Dit cijfer is het gemiddelde aantal contacten van personen die in de 12 maanden voorafgaand aan de enquêtedatum minimaal 1 keer contact hebben gehad.
Om vertekening door gebrekkige herinnering zo veel mogelijk te beperken is respondenten gevraagd naar het aantal contacten in de periode van 4 weken voorafgaand aan de enquêtedatum. Om het gemiddeld aantal contacten in de 12 maanden voorafgaand aan de enquêtedatum te bepalen, is het aantal contacten in 4 weken vermenigvuldigd met 13 (13 periodes van 4 weken = 1 jaar).
- Ziekenhuisopname in afgelopen 12 maanden
- Ziekenhuisopnamen worden ingedeeld in:
- dagopname (zonder overnachting)
- opname met minimaal één overnachting
Ziekenhuisopnamen in verband met de bevalling of geboorte worden hierbij niet meegerekend.- Opname met overnachtingen
- Percentage personen in de bevolking dat minstens 1 keer in de periode van 12 maanden vóór de enquêtedatum voor minimaal 1 nacht werd opgenomen in een ziekenhuis of kliniek.
- Dagopname
- Percentage personen in de bevolking dat minstens 1 keer in de periode van 12 maanden vóór de enquêtedatum een dagopname had in een ziekenhuis of kliniek, zoals een van te voren geplande kleine ingreep, een kijkoperatie, chemokuur of bestraling.
- Personen die thuiszorg ontvingen
- Het percentage personen met ‘ja’ als antwoordcategorie op de vraag ‘Heeft u/uw kind in de afgelopen 12 maanden (voor kinderen jonger dan 12 maanden: vanaf de geboorte), vanwege uw/de gezondheid dergelijke betaalde hulp of zorg ontvangen?’
Vooraleer deze vraag werd gesteld kregen de personen de inleidende tekst:
De volgende vraag gaat over het thuis ontvangen van betaalde hulp of zorg vanwege langdurige gezondheidsproblemen of (voor 65-plussers) ouderdom. Het gaat bijv. om hulp bij persoonlijke verzorging (voor kinderen jonger dan 15 jaar) of verpleging (voor 15 jaar of ouder), hulp in het huishouden, hulp bij persoonlijke verzorging, verpleging, kraamzorg of een maaltijdservice zoals ‘tafeltje-dek-je’. Bij betaalde hulp gaat het om hulp betaald door u zelf of door een instantie.
- Mantelzorg ontvangen, 55 jaar of ouder
- Mantelzorg is de zorg die iemand ontvangt van bekenden vanwege langdurige gezondheidsproblemen of (voor 65-plussers) ouderdom. Denk aan partner, ouders, kind, buren of vrienden. Deze zorg kan bijv. bestaan uit het huishouden doen, wassen en aankleden, gezelschap houden, vervoer of geldzaken regelen. Mantelzorg wordt niet betaald. Een vrijwilliger vanuit een vrijwilligerscentrale is geen mantelzorger.
- Mantelzorg ontvangen
- Percentage personen van 55 jaar of ouder dat mantelzorg ontvangt.
- Uren ontvangen mantelzorg per week
- Het gemiddeld aantal uren mantelzorg dat per week wordt gekregen door een mantelzorgontvanger van 55 jaar of ouder.