Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) werknemers; geslacht en leeftijd

Bekijk volledige tabel Download volledige dataset Toon toelichting
Geslacht Leeftijd Marges Zelfstandigheid in het werk Volgorde werkzaamheden bepalen (%) Zelfstandigheid in het werk Oplossingen bedenken (%) Zelfstandigheid in het werk Werktijden bepalen (%) Slachtofferschap op werk (tot 2022) Ongewenste seksuele aandacht Van leidinggevenden of collega's (%) Slachtofferschap op werk (tot 2022) Intimidatie Door leidinggevenden of collega's (%) Slachtofferschap op werk (tot 2022) Lichamelijk geweld Door leidinggevenden of collega's (%) Slachtofferschap op werk (tot 2022) Pesten Door leidinggevenden of collega's (%) Slachtofferschap op werk (vanaf 2022) Ongewenste seksuele aandacht Van leidinggevenden (%) Slachtofferschap op werk (vanaf 2022) Intimidatie Door leidinggevenden (%) Slachtofferschap op werk (vanaf 2022) Lichamelijk geweld Door leidinggevenden (%) Slachtofferschap op werk (vanaf 2022) Pesten Door leidinggevenden (%) Gediscrimineerd gevoeld (vanaf 2022) Om werktijden of contractvorm (%) Gediscrimineerd gevoeld (vanaf 2022) Om andere reden (%)
Totaal mannen en vrouwen 15 tot 75 jaar Waarde 61,8 65,2 29,2 . . . . 0,3 1,4 0,1 1,3 1,3 2,7
Ondergrens 95%-interval 61,4 64,8 28,8 . . . . 0,2 1,3 0,1 1,2 1,2 2,5
Bovengrens 95%-interval 62,2 65,6 29,6 . . . . 0,3 1,6 0,1 1,5 1,5 2,9
15 tot 25 jaar Waarde 33,2 41,2 30,0 . . . . 0,6 0,7 0,2 0,8 1,4 1,7
Ondergrens 95%-interval 32,2 40,1 29,0 . . . . 0,4 0,5 0,1 0,6 1,1 1,4
Bovengrens 95%-interval 34,3 42,3 31,0 . . . . 0,9 1,1 0,4 1,2 1,8 2,1
25 tot 35 jaar Waarde 62,4 68,4 24,9 . . . . 0,3 1,2 0,1 1,6 1,7 2,8
Ondergrens 95%-interval 61,4 67,5 24,1 . . . . 0,2 0,9 0,0 1,3 1,4 2,4
Bovengrens 95%-interval 63,3 69,3 25,8 . . . . 0,5 1,6 0,2 2,0 2,1 3,4
35 tot 45 jaar Waarde 68,4 72,5 29,0 . . . . 0,3 1,5 0,1 1,6 1,6 3,6
Ondergrens 95%-interval 67,5 71,6 28,2 . . . . 0,1 1,2 0,0 1,3 1,3 3,1
Bovengrens 95%-interval 69,3 73,4 29,9 . . . . 0,5 1,9 0,2 2,0 2,0 4,2
45 tot 55 jaar Waarde 71,0 72,4 31,7 . . . . 0,2 1,7 0,1 1,4 1,2 2,6
Ondergrens 95%-interval 70,2 71,6 30,9 . . . . 0,1 1,4 0,0 1,1 1,0 2,2
Bovengrens 95%-interval 71,9 73,3 32,6 . . . . 0,4 2,1 0,3 1,8 1,6 3,0
55 tot 65 jaar Waarde 68,9 68,3 29,0 . . . . 0,0 2,0 0,1 1,3 0,8 2,8
Ondergrens 95%-interval 68,1 67,5 28,3 . . . . 0,0 1,7 0,0 1,0 0,6 2,5
Bovengrens 95%-interval 69,7 69,1 29,8 . . . . 0,1 2,4 0,2 1,6 1,0 3,3
65 tot 75 jaar Waarde 66,4 61,7 38,4 . . . . 0,0 1,1 0,0 0,4 1,0 1,2
Ondergrens 95%-interval 64,5 59,8 36,6 . . . . 0,0 0,6 0,0 0,2 0,5 0,7
Bovengrens 95%-interval 68,2 63,6 40,3 . . . . . 1,9 . 1,0 1,6 1,8
Mannen 15 tot 75 jaar Waarde 65,0 69,9 32,1 . . . . 0,2 1,6 0,1 1,4 1,0 2,4
Ondergrens 95%-interval 64,4 69,3 31,6 . . . . 0,1 1,4 0,1 1,2 0,8 2,1
Bovengrens 95%-interval 65,5 70,4 32,7 . . . . 0,3 1,8 0,2 1,6 1,2 2,7
15 tot 25 jaar Waarde 35,7 43,2 31,8 . . . . 0,5 0,7 0,3 0,9 0,9 1,3
Ondergrens 95%-interval 34,1 41,6 30,3 . . . . 0,3 0,4 0,1 0,5 0,5 0,9
Bovengrens 95%-interval 37,2 44,8 33,3 . . . . 1,0 1,2 0,7 1,4 1,4 1,9
25 tot 35 jaar Waarde 65,7 72,7 27,8 . . . . 0,1 1,3 0,0 1,5 1,3 2,7
Ondergrens 95%-interval 64,4 71,4 26,6 . . . . 0,0 0,9 0,0 1,0 0,9 2,0
Bovengrens 95%-interval 67,1 74,0 29,1 . . . . 0,4 1,9 0,1 2,0 1,8 3,4
35 tot 45 jaar Waarde 71,1 77,3 31,6 . . . . 0,2 1,8 0,1 1,9 1,2 3,5
Ondergrens 95%-interval 69,8 76,1 30,4 . . . . 0,1 1,4 0,0 1,4 0,8 2,8
Bovengrens 95%-interval 72,3 78,4 32,9 . . . . 0,4 2,4 0,3 2,5 1,7 4,3
45 tot 55 jaar Waarde 74,0 78,2 34,6 . . . . 0,1 1,8 0,2 1,3 0,9 2,4
Ondergrens 95%-interval 72,7 77,0 33,4 . . . . 0,0 1,3 0,1 0,9 0,5 1,8
Bovengrens 95%-interval 75,1 79,3 35,9 . . . . 0,4 2,3 0,6 1,8 1,4 3,0
55 tot 65 jaar Waarde 72,6 74,3 32,5 . . . . 0,0 2,3 0,1 1,5 0,7 2,3
Ondergrens 95%-interval 71,4 73,2 31,4 . . . . 0,0 1,8 0,0 1,1 0,4 1,9
Bovengrens 95%-interval 73,6 75,3 33,6 . . . . 0,3 2,8 0,3 2,0 1,0 2,9
65 tot 75 jaar Waarde 67,1 65,3 42,9 . . . . 0,0 1,2 0,0 0,7 0,9 0,9
Ondergrens 95%-interval 64,8 63,0 40,5 . . . . 0,0 0,7 0,0 0,3 0,4 0,5
Bovengrens 95%-interval 69,4 67,6 45,3 . . . . . 2,3 . 1,6 1,8 1,8
Vrouwen 15 tot 75 jaar Waarde 58,5 60,3 26,1 . . . . 0,4 1,3 0,1 1,3 1,7 3,0
Ondergrens 95%-interval 58,0 59,7 25,6 . . . . 0,3 1,1 0,0 1,1 1,5 2,7
Bovengrens 95%-interval 59,1 60,9 26,7 . . . . 0,5 1,5 0,1 1,5 1,9 3,3
15 tot 25 jaar Waarde 30,8 39,2 28,2 . . . . 0,7 0,7 0,1 0,8 1,9 2,1
Ondergrens 95%-interval 29,4 37,7 26,9 . . . . 0,4 0,4 0,0 0,5 1,4 1,6
Bovengrens 95%-interval 32,3 40,7 29,6 . . . . 1,1 1,3 0,3 1,3 2,6 2,8
25 tot 35 jaar Waarde 59,0 64,1 22,0 . . . . 0,5 1,1 0,1 1,7 2,1 3,0
Ondergrens 95%-interval 57,6 62,8 20,9 . . . . 0,3 0,8 0,0 1,2 1,6 2,4
Bovengrens 95%-interval 60,3 65,4 23,1 . . . . 0,9 1,7 0,4 2,3 2,7 3,8
35 tot 45 jaar Waarde 65,6 67,6 26,4 . . . . 0,4 1,2 0,1 1,4 2,0 3,8
Ondergrens 95%-interval 64,3 66,3 25,2 . . . . 0,2 0,8 0,0 1,0 1,5 3,1
Bovengrens 95%-interval 66,9 68,9 27,6 . . . . 0,7 1,8 0,3 2,0 2,7 4,7
45 tot 55 jaar Waarde 68,1 66,6 28,7 . . . . 0,3 1,6 0,0 1,5 1,6 2,8
Ondergrens 95%-interval 66,8 65,3 27,5 . . . . 0,1 1,2 0,0 1,1 1,2 2,2
Bovengrens 95%-interval 69,3 67,9 30,0 . . . . 0,6 2,2 . 2,1 2,2 3,5
55 tot 65 jaar Waarde 64,8 61,6 25,1 . . . . 0,1 1,8 0,0 1,1 0,9 3,4
Ondergrens 95%-interval 63,6 60,4 24,1 . . . . 0,0 1,4 0,0 0,7 0,6 2,8
Bovengrens 95%-interval 66,0 62,9 26,2 . . . . 0,2 2,3 0,3 1,5 1,3 4,1
65 tot 75 jaar Waarde 65,2 56,0 31,4 . . . . 0,0 0,9 0,0 0,0 1,1 1,5
Ondergrens 95%-interval 62,1 52,8 28,5 . . . . 0,0 0,3 0,0 0,0 0,5 0,7
Bovengrens 95%-interval 68,1 59,2 34,4 . . . . . 2,4 . . 2,5 2,9
Bron: © CBS, TNO
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


Deze tabel bevat gegevens over de psychosociale arbeidsbelasting (PSA) van de Nederlandse werknemer van 15 tot 75 jaar, naar leeftijd en geslacht. In de tabel worden cijfers gepresenteerd over werkdruk, zelfstandigheid in het werk, emotioneel belastend werk, psychische vermoeidheid door het werk, slachtofferschap op het werk en ervaren discriminatie op het werk.

Vanaf het verslagjaar 2022 verschilt de wijze waarop gegevens voor de NEA zijn verzameld en verwerkt op enkele punten van eerdere verslagjaren. Daardoor zijn de cijfers vanaf 2022 mogelijk niet in alle gevallen vergelijkbaar met de cijfers tot en met 2021. Meer informatie is beschikbaar in de onderzoeksbeschrijving van de NEA 2022 (zie paragraaf 4).

Alle cijfers zijn gebaseerd op tenminste 100 waarnemingen.

Gegevens beschikbaar vanaf: 2014.

Status van de cijfers:
Cijfers in deze tabel zijn definitief.

Wijzigingen per 15 april 2025:
De jaarcijfers over 2024 zijn toegevoegd. Ook zijn nieuwe onderwerpen toegevoegd over ervaren discriminatie op het werk. Deze onderwerpen zijn toegevoegd in de map ‘Gediscrimineerd gevoeld (vanaf 2022)’.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Uiterlijk in mei verschijnen de cijfers over het voorafgaande jaar.

Toelichting onderwerpen

Zelfstandigheid in het werk
Zelfstandigheid in het werk. Bijvoorbeeld zelfstandig beslissen hoe het werk wordt uitgevoerd, zelf de volgorde van werkzaamheden bepalen of zelf het werktempo bepalen.
Volgorde werkzaamheden bepalen
Enquêtevraag: Bepaalt u zelf de volgorde van uw werkzaamheden?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Oplossingen bedenken
Enquêtevraag: Moet u in uw werk zelf oplossingen bedenken om bepaalde dingen te doen?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Werktijden bepalen
Enquêtevraag: Kunt u zelf bepalen op welke tijden u werkt?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Slachtofferschap op werk (tot 2022)
Op het werk persoonlijk te maken hebben gehad met ongewenste seksuele aandacht, intimidatie, lichamelijk geweld of pesten door klanten, leidinggevenden of collega’s.
Ongewenste seksuele aandacht
Van leidinggevenden of collega's
Enquêtevraag: Kunt u aangeven in welke mate u de afgelopen 12 maanden persoonlijk te maken heeft gehad met ongewenste seksuele aandacht van leidinggevenden of collega's?
Antwoordcategorieën:
Nee, nooit.
Ja, een enkele keer.
Ja, vaak.
Ja, zeer vaak.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorieën:
Ja, een enkele keer.
Ja, vaak.
Ja, zeer vaak.

Deze vraag werd van 2014 tot 2022 aan werknemers gesteld. In 2019 is de vragenlijst gewijzigd. Drie vragen over conflicten op het werk zijn niet gesteld. Deze vragen werden in 2014-2018 gesteld voorafgaand aan de vragen over slachtofferschap op het werk. Verschillen in uitkomsten tussen 2019 en 2018 kunnen, geheel of gedeeltelijk, het gevolg zijn van deze wijziging. In 2020 zijn de drie vragen over conflicten weer in de vragenlijst opgenomen.
Intimidatie
Door leidinggevenden of collega's
Enquêtevraag: Kunt u aangeven in welke mate u de afgelopen 12 maanden persoonlijk te maken heeft gehad met intimidatie door leidinggevenden of collega's?
Antwoordcategorieën:
Nee, nooit.
Ja, een enkele keer.
Ja, vaak.
Ja, zeer vaak.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorieën:
Ja, een enkele keer.
Ja, vaak.
Ja, zeer vaak.

Deze vraag werd van 2014 tot 2022 aan werknemers gesteld. In 2019 is de vragenlijst gewijzigd. Drie vragen over conflicten op het werk zijn niet gesteld. Deze vragen werden in 2014-2018 gesteld voorafgaand aan de vragen over slachtofferschap op het werk. Verschillen in uitkomsten tussen 2019 en 2018 kunnen, geheel of gedeeltelijk, het gevolg zijn van deze wijziging. In 2020 zijn de drie vragen over conflicten weer in de vragenlijst opgenomen.
Lichamelijk geweld
Door leidinggevenden of collega's
Enquêtevraag: Kunt u aangeven in welke mate u de afgelopen 12 maanden persoonlijk te maken heeft gehad met lichamelijk geweld door leidinggevenden of collega's?
Antwoordcategorieën:
Nee, nooit.
Ja, een enkele keer.
Ja, vaak.
Ja, zeer vaak.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorieën:
Ja, een enkele keer.
Ja, vaak.
Ja, zeer vaak.

Deze vraag werd van 2014 tot 2022 aan werknemers gesteld. In 2019 is de vragenlijst gewijzigd. Drie vragen over conflicten op het werk zijn niet gesteld. Deze vragen werden in 2014-2018 gesteld voorafgaand aan de vragen over slachtofferschap op het werk. Verschillen in uitkomsten tussen 2019 en 2018 kunnen, geheel of gedeeltelijk, het gevolg zijn van deze wijziging. In 2020 zijn de drie vragen over conflicten weer in de vragenlijst opgenomen.
Pesten
Door leidinggevenden of collega's
Enquêtevraag: Kunt u aangeven in welke mate u de afgelopen 12 maanden persoonlijk te maken heeft gehad met pesten door leidinggevenden of collega's
Antwoordcategorieën:
Nee, nooit.
Ja, een enkele keer.
Ja, vaak.
Ja, zeer vaak.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorieën:
Ja, een enkele keer.
Ja, vaak.
Ja, zeer vaak.

Deze vraag werd van 2014 tot 2022 aan werknemers gesteld. In 2019 is de vragenlijst gewijzigd. Drie vragen over conflicten op het werk zijn niet gesteld. Deze vragen werden in 2014-2018 gesteld voorafgaand aan de vragen over slachtofferschap op het werk. Verschillen in uitkomsten tussen 2019 en 2018 kunnen, geheel of gedeeltelijk, het gevolg zijn van deze wijziging. In 2020 zijn de drie vragen over conflicten weer in de vragenlijst opgenomen.
Slachtofferschap op werk (vanaf 2022)
Op het werk persoonlijk te maken hebben gehad met ongewenste seksuele aandacht, intimidatie, lichamelijk geweld of pesten door klanten, leidinggevenden of collega’s.
Ongewenste seksuele aandacht
Van leidinggevenden
Cijfer betreft het percentage werknemers dat aangeeft in de afgelopen 12 maanden in hun werk een enkele keer of vaker te maken te hebben gehad met ongewenste seksuele aandacht van leidinggevenden.

Deze vraag wordt sinds 2022 aan werknemers gesteld.
Intimidatie
Door leidinggevenden
Cijfer betreft het percentage werknemers dat aangeeft in de afgelopen 12 maanden in hun werk een enkele keer of vaker te maken te hebben gehad met intimidaties of bedreigingen door leidinggevenden.

Deze vraag wordt sinds 2022 aan werknemers gesteld.
Lichamelijk geweld
Door leidinggevenden
Cijfer betreft het percentage werknemers dat aangeeft in de afgelopen 12 maanden in hun werk een enkele keer of vaker te maken te hebben gehad met lichamelijk geweld door leidinggevenden.

Deze vraag wordt sinds 2022 aan werknemers gesteld.
Pesten
Door leidinggevenden
Cijfer betreft het percentage werknemers dat aangeeft in de afgelopen 12 maanden in hun werk een enkele keer of vaker te maken te hebben gehad met pesten door leidinggevenden.

Deze vraag wordt sinds 2022 aan werknemers gesteld.
Gediscrimineerd gevoeld (vanaf 2022)
Heeft u zich in de afgelopen 12 maanden gediscrimineerd gevoeld op uw werk?
Nee, niet gediscrimineerd gevoeld
Ja, vanwege mijn geslacht (incl. zwangerschap)
Ja, vanwege mijn afkomst, huidskleur of nationaliteit
Ja, vanwege mijn godsdienst of levensovertuiging
Ja, vanwege mijn seksuele geaardheid/voorkeur
Ja, vanwege mijn leeftijd
Ja, vanwege mijn langdurige ziekte, aandoening of handicap
Ja, vanwege mijn werktijden (voltijd- of deeltijdwerk) of mijn contractvorm (tijdelijk of vast)
Ja, vanwege mijn politieke voorkeur,
Ja, discriminatie vanwege een andere reden
Om werktijden of contractvorm
Het cijfer betreft het percentage werknemers dat aangeeft zich in de afgelopen 12 maanden op hun werk gediscrimineerd te hebben gevoeld vanwege hun werktijden of contractvorm.
Deze vraag wordt sinds 2022 aan werknemers gesteld.
Om andere reden
Het cijfer betreft het percentage werknemers dat aangeeft zich in de afgelopen 12 maanden op hun werk gediscrimineerd te hebben gevoeld vanwege een andere reden.
Deze vraag wordt sinds 2022 aan werknemers gesteld.