Veiligheidsmonitor (VM)

Wat behelst het onderzoek?

Doel

Het in kaart brengen van de ontwikkeling van de sociale veiligheid in Nederland. Het gaat om de leefbaarheid en overlast in de woonbuurt, slachtofferschap van traditionele en online criminaliteit, verdachte situaties, veiligheidsbeleving, respectloos gedrag en discriminatie, preventiegedrag, en de relatie tussen burgers en politie.

Doelpopulatie

Personen van 15 jaar of ouder in particuliere huishoudens in Nederland.

Statistische eenheid

Personen en delicten.

Aanvang onderzoek

In het verleden waren er meerdere instrumenten om de veiligheidssituatie in Nederland te monitoren: de Politiemonitor Bevolking, het Permanent Onderzoek Leefsituatie en de Enquête Leefbaarheid en Veiligheid. In 2005 is besloten om deze instrumenten te integreren tot één monitor: de Veiligheidsmonitor Rijk (VMR). Deze is vervolgens in samenwerking met diverse partners verder ontwikkeld tot de Integrale Veiligheidsmonitor (IVM) 2008-2011. Na vier uitvoeringen van de IVM is besloten om per 2012 een aantal aanpassingen door te voeren in onderzoeksdesign en vragenlijst en ging het onderzoek verder onder de naam Veiligheidsmonitor (VM). Tot en met 2017 werd de Veiligheidsmonitor jaarlijks uitgevoerd. In 2019 is besloten de frequentie terug te brengen tot een keer per twee jaar. In 2021 werd de Veiligheidsmonitor opnieuw doorontwikkeld om deze te verbeteren en toekomstbestendig te maken.

De Veiligheidsmonitor is een samenwerking tussen het Centraal Bureau voor de Statistiek en het ministerie van Justitie en Veiligheid. Partners zijn gemeenten, politie en het WODC.

Frequentie

Tweejaarlijks.

Publicatiestrategie

Definitieve cijfers.

Hoe wordt het uitgevoerd?

Soort onderzoek

Steekproef van personen, getrokken uit de Basisregistratie Personen (BRP).

Het onderzoek wordt deels uitgevoerd door het CBS en deels door een ander onderzoeksbureau. In 2021, 2023 en 2025 betrof het Ipsos I&O Publiek.

Waarnemingsmethode

Het onderzoek wordt uitgevoerd middels CAWI (Computer Assisted Web Interviewing) waarbij steekproefpersonen per brief worden benaderd om via internet deel te nemen aan een internetenquête.

Steekproefomvang

Er wordt gestreefd naar een respons (dus het uiteindelijke aantal respondenten) van minimaal 65 duizend personen. Aanvullend benadert het externe onderzoeksbureau, in opdracht van gemeenten en politie-eenheden, respondenten.

Controle- en correctiemethoden

Voor dit onderzoek wordt een plausibiliteitscontrole uitgevoerd, waarbij op interne consistentie en volledigheid wordt gecontroleerd.

Weging

Voor verschillen tussen de samenstelling van de netto steekproef en de totale bevolking wordt een correctie toegepast door middel van een weegfactor. Deze is gebaseerd op (politie-)regionale indelingen, geslacht, leeftijd, herkomst, huishoudgrootte, welvaart en stedelijkheidsgraad.

Wat is de kwaliteit van de uitkomsten?

Nauwkeurigheid

Het betreft hier een steekproefonderzoek. Dit betekent dat de weergegeven cijfers schattingen vertegenwoordigen met een bepaalde mate van onzekerheid, die wordt weergegeven door een onder- en bovengrens. Deze grenzen zijn berekend met een betrouwbaarheidsinterval van 95 procent: bij dit betrouwbaarheidsniveau is de kans waarmee in een nieuwe steekproef de berekende onder- en bovengrens de echte waarde includeert ten minste 95%.

Indien het aantal respondenten (voor een bepaalde bevolkingsgroep) kleiner is dan 100, dan zijn geen resultaten gepresenteerd vanwege te grote marges.

Volgtijdelijke vergelijkbaarheid

De onderzoeksopzet voor de VM is in 2021 ingrijpend gewijzigd. Door wijzigingen in het onderzoeksdesign en aanpassingen in de vragenlijst zijn de uitkomsten van de VM 2021 niet zonder meer vergelijkbaar met die van de eerdere edities. Door via een zogeheten dubbeldraaitraject de VM 2021 ook volgens de ‘oude’ opzet (zonder wijzigingen in het onderzoeksdesign en aanpassingen in de vragenlijst) uit te voeren, zijn voor een aantal indicatoren omrekenfactoren berekend waardoor de uitkomsten van de VM 2021 voor deze indicatoren toch vergelijkbaar zijn met die van eerdere edities.

Verder hebben de cijfers van de Veiligheidsmonitor 2021, zoals die over overlast- en veiligheidsbeleving en slachtofferschap van criminaliteit, betrekking op de coronaperiode, toen veel mensen aan huis gebonden waren en andere beperkende maatregelen golden. Dit heeft wellicht gevolgen gehad voor de uitkomsten. In de andere jaargangen was dit corona-effect afwezig. Hier dient bij de interpretatie van de ontwikkelingen rekening mee te worden gehouden.