Kwartaalrekeningen

Wat behelst het onderzoek
Doel

Het geven van snelle betrouwbare informatie over de ontwikkeling van de Nederlandse economie. Het systeem van kwartaalrekeningen geeft een kwantitatieve beschrijving van het economische proces binnen een land en de economische relaties met het buitenland. Onderdelen van het economisch proces in de kwartaalrekeningen zijn productie, inkomensvorming en bestedingen.

Domeinbeschrijving

De kwartaalrekeningen maken deel uit van de nationale rekeningen. De kwartaalrekeningen worden opgesteld volgens de richtlijnen van het Europees systeem van Rekeningen (ESR1995). Centraal in de kwartaalrekeningen staat een aantal belangrijke economische indicatoren zoals het binnenlands product (bbp) en het nationaal inkomen. Het binnenlands product is een maatstaf voor de in een land door productie beschikbaar gekomen goederen en diensten. Globaal gesproken komt het overeen met het verschil tussen de waarde van de productie en de in het productieproces verbruikte goederen en diensten.
Naast de oorspronkelijke reeks worden de cijfers uit de kwartaalrekeningen ook gecorrigeerd voor kalender- en seizoeneffecten. Er zijn hiermee twee uitkomstenreeksen van de kwartaalrekeningen, de oorspronkelijke reeks en de kalender- en seizoengecorrigeerde reeks. De kalender- en seizoengecorrigeerde reeks worden elk kwartaal opnieuw berekend.

Aanvang onderzoek

Begin jaren tachtig van de vorige eeuw. De eerste publicatie kwartaalrekeningen verscheen op 25 maart 1986.

Frequentie

Op kwartaalbasis

Publicatiestrategie

Ieder kwartaal kent twee ramingen, waarbij de tweede raming gebaseerd is op betere en meer gedetailleerde statistische informatie dan de eerste raming. Na afloop van een verslagkwartaal wordt na 45 dagen een eerste snelle raming, de zogenoemde flashraming samengesteld. Vervolgens wordt 90 dagen na afloop van het kwartaal de reguliere raming gepubliceerd.

Hierna worden de kwartaalcijfers nog drie keer aangepast. Bij elke nieuwe jaarraming worden de kwartaalcijfers aangepast zodat de vier kwartalen optellen tot het nieuwe jaarcijfer. Dit gebeurt bij de voorlopige, nader voorlopige en definitieve jaarraming. De kalender- en seizoengecorrigeerde reeksen worden elk kwartaal opnieuw berekend.
Half februari wordt op basis van de tweede raming van de eerste drie kwartalen en de eerste raming van het vierde kwartaal, een eerste snelle jaarraming gepubliceerd. Begin april volgt de tweede jaarraming als de tweede raming van het vierde kwartaal beschikbaar komt.
Alle cijfers zijn beschikbaar via StatLine, de elektronische database van het CBS.

Hoe wordt het uitgevoerd
Belangrijkste bronnen

Bij de samenstelling van de kwartaalrekeningen wordt gebruik gemaakt van een groot aantal bronnen op uiteenlopende terreinen als productie, finale bestedingen, inkomen en prijzen. Voorbeelden zijn omzetstatistieken, overheidsadministraties, statistieken van de buitenlandse handel en consumenten- en producentenprijzen.

Globale structuur integratiekader

Het systeem van de kwartaalrekeningen is een integratiekader waarbinnen de gebruikte bronnen met elkaar worden geconfronteerd. Daarbij wordt gebruik gemaakt van aanbod- en gebruiktabellen. Het bruto binnenlands product wordt vanuit drie gezichtspunten samengesteld: de productie, de inkomensvorming en de finale bestedingen.
Coördinatie en integratie
Binnen de kwartaalrekeningen spelen coördinatie en integratie een sleutelrol. Door statistische coördinatie worden statistische eenheden in alle relevante statistieken in beginsel op grond van dezelfde criteria ingedeeld en zijn de gegevens uit de afzonderlijke statistieken zo goed mogelijk op elkaar afgestemd. Integratie is het onderling afstemmen, volledig en consistent maken van statistische gegevens binnen een stelsel van definities en definitievergelijkingen. Door integratie komt extra informatie beschikbaar die in het oorspronkelijke cijfermateriaal niet aanwezig is.

Wat is de kwaliteit van de uitkomsten
Volgtijdelijke vergelijkbaarheid

Ja. In de kwartaalrekeningen is het correct weergeven van ontwikkelingen (groeivoeten, prijsmutaties) belangrijker dan het niveau van een variabele.

Revisie

Eens in de vijf à tien jaar worden de nationale rekeningen en in het verlengde daarvan de kwartaalrekeningen aan een grondige revisie onderworpen. Bij een revisie worden voor een bepaald jaar alle niveaugrootheden opnieuw vastgesteld. Tevens worden nieuwe beschikbare bronnen en rekenmethoden doorgevoerd. De meest recente revisie vond plaats over verslagjaar 2001.
De twee belangrijkste redenen voor een revisie zijn de internationale vergelijkbaarheid van de cijfers en de juistheid van de niveaus van de variabelen. Internationale vergelijkbaarheid van de cijfers vereist een goede afstemming van de wijze waarop de nationale jaar- en kwartaalrekeningen internationaal tot stand komen. Nieuwe internationale verplichtingen en afspraken in EU-verband kunnen aanleiding zijn voor een revisie. Het betreft dan vooral de wijziging van concepten, de ramingsmethode en registratiewijze. Een andere meer statistisch-technische reden voor een revisie is het conflict tussen het juiste niveau en de juiste ontwikkeling. Een relevante beschrijving van de economie voldoet in het ideale geval aan twee voorwaarden, te weten: actualiteit (een zo juist mogelijke beschrijving van de economie over een bepaalde periode) en continuïteit (volgtijdelijke vergelijkbaarheid van de beschrijving over een reeks van perioden).

Beschrijving kwaliteitsstrategie

De kwartaalrekeningen vormen een samenhangend en geïntegreerd geheel, waarin alle variabelen op een consistente wijze met elkaar samenhangen. Dit draagt in belangrijke mate bij aan kwaliteit en gebruiksmogelijkheden. De kwaliteit wordt bevorderd doordat de definitievergelijkingen die aan het systeem ten grondslag liggen het mogelijk maken om gegevens uit verschillende statistieken aan elkaar te relateren en met elkaar te confronteren. Als de uitkomsten van deze statistieken niet aansluiten, kan via integratie tot de meest plausibele schattingen worden gekomen. De gebruiksmogelijkheden van de kwartaalrekeningen worden bevorderd doordat de systematiek het mogelijk maakt allerlei verschijnselen met elkaar in verband te brengen.
De bijstellingen tussen de opeenvolgende ramingen worden systematisch gevolgd.