Milieurekeningen

Wat behelst het onderzoek

Doel

Een verbinding maken tussen de nationale rekeningen en milieustatistieken. In de milieurekeningen zijn fysieke en monetaire gegevens opgenomen over het milieu.

Domeinbeschrijving

De milieurekeningen worden opgesteld volgens de concepten en definities van het SEEA (system of environmental economic accounting). Het SEEA is een internationale statistische standaard. De milieurekeningen sluiten qua concepten, definities en classificaties aan bij het systeem van nationale rekeningen (SNA). In de milieurekeningen zijn fysieke en monetaire gegevens opgenomen over het milieu. Voor de fysieke materiaalstromen betekent dit dat alle stromen worden beschreven die direct zijn gerelateerd aan de Nederlandse economie. De materiaalstromen worden geregistreerd voor de afzonderlijke economische activiteiten op de plek waar deze activiteiten daadwerkelijk plaatsvinden. Hierbij wordt uitgegaan van het zogenaamde ‘ingezetenenprincipe’. Dit betekent dat in het geval van bijvoorbeeld luchtemissies alle uitstoot van schadelijke gassen wordt beschreven die wordt veroorzaakt door Nederlandse ingezetenen. Vervuiling veroorzaakt door Nederlandse ingezetenen in het buitenland (bijvoorbeeld luchtemissies veroorzaakt door Nederlandse transporteurs) wordt meegenomen, terwijl vervuiling veroorzaakt door niet-ingezetenen binnen het Nederlandse grondgebied (bijvoorbeeld buitenlandse toeristen) niet wordt meegenomen. Dit is een belangrijk verschil met de milieu- en energiestatistieken die uitgaan van het grondgebied principe. Door dit conceptuele onderscheid kunnen de cijfers uit de milieurekeningen verschillen van andere milieu- en energiestatistieken, zoals deze worden gepubliceerd in de Balans voor de Leefomgeving, het Compendium voor de Leefomgeving en de Nederlandse energiebalans.

Aanvang onderzoek

De ontwikkeling van de milieurekeningen is begonnen in het begin van de jaren 90 met het samenstellen van de ‘National Accounting Matrix including Environmental Accounts’ (NAMEA), waarin de samenhang tussen een aantal belangrijke economische indicatoren en het milieu werd getoond. Sinds de jaren 90 zijn de milieurekeningen verder ontwikkeld conform de richtlijnen van het SEEA. Het grootste deel van de verschillende milieurekeningen die worden benoemd in het SEEA worden inmiddels jaarlijks samengesteld en gepubliceerd.

Frequentie

Jaarlijks.

Publicatiestrategie

De cijfers van de milieurekeningen worden jaarlijks bijgesteld. De belangrijkste reden hiervoor is dat de bronstatistieken, en dan vooral de emissieregistratie, ook jaarlijks worden bijgesteld. Om aansluiting te houden bij de nationale milieucijfers is het noodzakelijk om elk jaar de milieurekeningen bij te stellen. Op deze manier is de publicatie van consistente tijdreeksen gegarandeerd. De milieurekeningen worden jaarlijks gepubliceerd op StatLine, de elektronische database van het CBS.

Hoe wordt het uitgevoerd

Belangrijkste bronnen

De belangrijkste bronnen voor de milieurekeningen zijn de milieustatistieken (vooral emissieregistraties), de energiestatistieken (vooral de Nederlandse energiebalans) en de nationale rekeningen.

Globale structuur integratiekader

De milieurekeningen worden gepresenteerd in de vorm van een rekeningenstelsel. Een rekeningenstelsel vormt een samenhangend en geïntegreerd geheel waarin alle variabelen op een consistente wijze met elkaar samenhangen. Integratie is het onderling afstemmen, volledig en consistent maken van statistische gegevens binnen een stelsel van definities en definitievergelijkingen. Door integratie komt extra informatie beschikbaar die in het oorspronkelijke cijfermateriaal niet aanwezig is.

Wat is de kwaliteit van de uitkomsten

Volgtijdelijke vergelijkbaarheid

Ja. De milieurekeningen volgt de continuïteitsstrategie van de nationale rekeningen. Hierbij is het correct weergeven van ontwikkelingen belangrijker dan het niveau van een variabele.

Revisies

De cijfers van de milieurekeningen worden jaarlijks bijgesteld. De belangrijkste reden hiervoor is dat de bronstatistieken, en dan vooral de emissieregistratie, ook jaarlijks worden bijgesteld. Om aansluiting te houden bij de nationale milieucijfers is het noodzakelijk om elk jaar de milieurekeningen bij te stellen. Op deze manier is de publicatie van consistente tijdreeksen gegarandeerd. Bovendien komen een aantal van de cijfers die in de milieurekeningen worden gepubliceerd direct overeen met de emissiecijfers die elk jaar op StatLine, in het Compendium voor de Leefomgeving en in de Balans voor de Leefomgeving (van het Planbureau voor de Leefomgeving) worden gepubliceerd. De berekeningsmethoden worden niet jaarlijks aangepast zodat cijfers op dezelfde manier zijn samengesteld en consistent zijn.
De berekeningsmethoden van de milieurekeningen worden aangepast als de nationale rekeningen gereviseerd worden. Dit gebeurt eens in de vijf à tien jaar. Bij een revisie van de nationale rekeningen worden alle niveaugrootheden opnieuw vastgesteld en worden nieuwe beschikbare bronnen en rekenmethoden doorgevoerd. De meest recente revisie vond plaats over verslagjaar 2010.

Beschrijving kwaliteitsstrategie

Net als de nationale rekeningen vormen de milieurekeningen een samenhangend en geïntegreerd geheel waarin alle variabelen op een consistente wijze met elkaar samenhangen. Dit draagt in belangrijke mate bij aan de kwaliteit, doordat de definitievergelijkingen die aan het systeem ten grondslag liggen het mogelijk maken om gegevens uit verschillende statistieken aan elkaar te relateren. Ook als de uitkomsten van deze statistieken niet sluiten, kan via integratie tot de meest plausibele schattingen worden gekomen. Zo moet voor vervuiling de totale herkomst van de vervuilende stoffen gelijk zijn aan de bestemming ervan. Voor materialen, zoals energieproducten, moet het aanbod gelijk zijn aan het verbruik.