Verkrijging van het Nederlanderschap door optie

In het bezit komen van de Nederlandse nationaliteit door personen die daarvoor kunnen kiezen op grond van artikel 6 van de Rijkswet op het Nederlanderschap 2000, laatst gewijzigd op 1 april 2003.
De belangrijkste categorie├źn optiegerechtigden zijn:
- de toegelaten meerderjarige niet-Nederlander die in Nederland, de Nederlandse Antillen of Aruba is geboren en daar vanaf de geboorte heeft gewoond;
- de niet-Nederlander die in Nederland, de Nederlandse Antillen of Aruba is geboren, vanaf de geboorte staatloos is en daar gedurende een onafgebroken periode van tenminste drie jaar is toegelaten en heeft gewoond;
- de minderjarige niet-Nederlander, erkend door een Nederlander, of zonder erkenning door wettiging het kind van een Nederlander geworden, die gedurende een onafgebroken periode van tenminste drie jaar verzorging en opvoeding heeft genoten van deze Nederlander.
Met ingang van 1 april 2003 is de optieprocedure, geregeld in artikel 6 van de Rijkswet op het Nederlanderschap 2000, ingrijpend gewijzigd. Voordien was de verkrijging van het Nederlanderschap door optie niet afhankelijk van een beslissing van een bestuursorgaan. De niet-Nederlander die bij een in deze wet aangewezen bestuursorgaan verklaarde Nederlander te willen worden en op dat moment voldeed aan alle voorwaarden, verkreeg daarmee onmiddellijk de Nederlandse nationaliteit. Indien achteraf bleek dat betrokkene bij het uitbrengen van de optieverklaring toch niet aan alle voorwaarden voldeed, werd de oude situatie hersteld alsof betrokkene nooit de Nederlandse nationaliteit had verkregen. Daarbij maakt het geen verschil of er sprake was van een fout van het bestuursorgaan of van het verstrekken van onjuiste gegevens door de niet-Nederlander zelf.
Met ingang van 1 april 2003 moet de optant in beginsel in persoon verschijnen en kan de optieverklaring alleen schriftelijk worden uitgebracht. Het Nederlanderschap wordt eerst verkregen na schriftelijke bevestiging door het daartoe bevoegde bestuursorgaan.
Minderjarige niet-Nederlandse kinderen delen voortaan onder bepaalde voorwaarden in de verkrijging van het Nederlanderschap door hun ouders. Dit wijkt sterk af van de situatie voor 1 april 2003, toen ze nooit in de optie van hun ouders deelden.