Aanbod van ecosysteemdiensten; fysiek en monetair, regio

Bekijk volledige tabel Download volledige dataset Toon toelichting
Ecosysteemtypen Regio's Fysiek Regulerende diensten Vermindering stedelijke hitte-eilanden (graden Celsius) Monetair Regulerende diensten Vermindering stedelijke hitte-eilanden (mln euro)
Bebouwd gebied Nederland 0,9 .
Noord-Nederland (LD) 0,7 .
Oost-Nederland (LD) 1,0 .
West-Nederland (LD) 0,9 .
Zuid-Nederland (LD) 1,0 .
Groningen (PV) 0,7 .
Fryslân (PV) 0,7 .
Drenthe (PV) 0,8 .
Overijssel (PV) 0,9 .
Flevoland (PV) 0,9 .
Gelderland (PV) 1,1 .
Utrecht (PV) 1,2 .
Noord-Holland (PV) 0,8 .
Zuid-Holland (PV) 0,9 .
Zeeland (PV) 0,8 .
Noord-Brabant (PV) 1,0 .
Limburg (PV) 1,1 .
Totaal stedelijk groen en recreatie Nederland 1,8 .
Noord-Nederland (LD) 1,6 .
Oost-Nederland (LD) 1,8 .
West-Nederland (LD) 1,8 .
Zuid-Nederland (LD) 2,0 .
Groningen (PV) 1,6 .
Fryslân (PV) 1,4 .
Drenthe (PV) 1,7 .
Overijssel (PV) 2,0 .
Flevoland (PV) 1,7 .
Gelderland (PV) 1,8 .
Utrecht (PV) 1,9 .
Noord-Holland (PV) 1,6 .
Zuid-Holland (PV) 2,0 .
Zeeland (PV) 1,5 .
Noord-Brabant (PV) 2,0 .
Limburg (PV) 2,2 .
Stedelijk groen Nederland 2,1 .
Noord-Nederland (LD) 1,7 .
Oost-Nederland (LD) 2,2 .
West-Nederland (LD) 2,1 .
Zuid-Nederland (LD) 2,4 .
Groningen (PV) 1,8 .
Fryslân (PV) 1,4 .
Drenthe (PV) 2,1 .
Overijssel (PV) 2,3 .
Flevoland (PV) 1,9 .
Gelderland (PV) 2,3 .
Utrecht (PV) 2,2 .
Noord-Holland (PV) 1,8 .
Zuid-Holland (PV) 2,3 .
Zeeland (PV) 1,6 .
Noord-Brabant (PV) 2,3 .
Limburg (PV) 2,5 .
Totaal akker- en tuinbouwgebieden Nederland 0,3 .
Noord-Nederland (LD) 0,2 .
Oost-Nederland (LD) 0,3 .
West-Nederland (LD) 0,3 .
Zuid-Nederland (LD) 0,3 .
Groningen (PV) 0,2 .
Fryslân (PV) 0,1 .
Drenthe (PV) 0,4 .
Overijssel (PV) 0,3 .
Flevoland (PV) 0,1 .
Gelderland (PV) 0,4 .
Utrecht (PV) 0,4 .
Noord-Holland (PV) 0,3 .
Zuid-Holland (PV) 0,3 .
Zeeland (PV) 0,3 .
Noord-Brabant (PV) 0,3 .
Limburg (PV) 0,3 .
Eenjarig akker- en tuinbouwgebied Nederland 0,1 .
Noord-Nederland (LD) 0,1 .
Oost-Nederland (LD) 0,2 .
West-Nederland (LD) 0,1 .
Zuid-Nederland (LD) 0,1 .
Groningen (PV) 0,1 .
Fryslân (PV) 0,1 .
Drenthe (PV) 0,3 .
Overijssel (PV) 0,2 .
Flevoland (PV) 0,1 .
Gelderland (PV) 0,2 .
Utrecht (PV) 0,2 .
Noord-Holland (PV) 0,1 .
Zuid-Holland (PV) 0,1 .
Zeeland (PV) 0,1 .
Noord-Brabant (PV) 0,2 .
Limburg (PV) 0,1 .
Meerjarig akker- en tuinbouwgebied Nederland 0,2 .
Noord-Nederland (LD) 1,5 .
Oost-Nederland (LD) 0,2 .
West-Nederland (LD) 0,2 .
Zuid-Nederland (LD) 0,4 .
Groningen (PV) 1,5 .
Fryslân (PV) 1,8 .
Drenthe (PV) 0,2 .
Overijssel (PV) 0,2 .
Flevoland (PV) 0,0 .
Gelderland (PV) 0,2 .
Utrecht (PV) 0,1 .
Noord-Holland (PV) 0,2 .
Zuid-Holland (PV) 0,3 .
Zeeland (PV) 0,1 .
Bron: CBS.
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


De gegevens in deze tabel vertegenwoordigen verschillende ecosysteemdiensten in Nederland, gegroepeerd in drie categorieën: producerende, regulerende en culturele diensten. Deze diensten worden aangeboden door ecosystemen en laten het economische gebruik van de natuur zien. Elke dienst wordt uitgedrukt in zowel een fysieke als een monetaire waarde, waardoor hun waarde zowel in tastbare als in financiële termen wordt benadrukt.

De Natuurlijk kapitaalrekeningen hebben als doel om de relatie tussen natuur, economie en menselijke activiteiten op overzichtelijke en internationaal vergelijkbare wijze – letterlijk - in kaart te brengen. CBS werkt samen met Wageningen University (WUR) in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) aan de ontwikkeling van modellen, data en kaarten die een ruimtelijk en zo compleet mogelijk beeld geven van de huidige staat van natuurlijk kapitaal in Nederland. Aan de basis van dit stelsel van rekeningen staan de ecosysteemdiensten; de bijdragen van ecosystemen aan onze economie en aan andere menselijke activiteiten.

Gegevens beschikbaar vanaf: 2016

Status van de cijfers:
De cijfers hebben een voorlopige status.
Om consistente tijdreeksen te verkrijgen wordt ieder jaar de complete tijdreeks (her)berekend indien dit noodzakelijk is, zodat ook de laatste inzichten en bronnen worden meegenomen.

Wijzigingen per november 2025
Geen, dit is een nieuwe tabel. De vorige tabel over dit onderwerp is stopgezet vanwege een revisie van de data. De belangrijkste verbeteringen zijn:

Ecosysteemtypekaart: De achterliggende ecosysteemtypekaart is gereviseerd. Zowel de brondata als de indeling van ecosysteemtypen zijn aangepast. Deze wijzigingen hebben effect op alle diensten in deze tabel. Voor meer informatie raadpleeg de technische toelichting onder hoofdstuk 4.

Recreatie: De gegevens voor recreatie zijn bijgesteld op basis van gereviseerde brondata. Met name de uitgaven van recreanten tijdens activiteiten zijn aangepast. Deze bijstelling is doorgevoerd over de gehele tijdreeks om consistentie te waarborgen.

Groene leefomgeving: Voor de dienst groene leefomgeving is het regressiemodel gereviseerd. Deze aanpassing heeft impact op de gehele tijdreeks van deze dienst.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Nieuwe cijfers worden jaarlijks gepubliceerd in november.

Toelichting onderwerpen

Fysiek
Ecosysteemdiensten uitgedrukt in fysieke waarden.
Regulerende diensten
Regulerende ecosysteemdiensten zijn de bijdragen van ecosystemen aan de regulatie van klimaat, water en biogeochemische kringlopen, wat bijdraagt aan gunstige omstandigheden voor mens en maatschappij.
Vermindering stedelijke hitte-eilanden
De gemiddelde vermindering van de temperatuur in stedelijke omgevingen als gevolg van verkoeling door begroeiing. Ecosystemen dragen bij aan het verminderen van het hitte-eilandeffect (Urban Heat Island, UHI).
Monetair
Ecosysteemdiensten uitgedrukt in monetaire waarden.
Regulerende diensten
Regulerende ecosysteemdiensten zijn de bijdragen van ecosystemen aan de regulatie van klimaat, water en biogeochemische kringlopen, wat bijdraagt aan gunstige omstandigheden voor mens en maatschappij.
Vermindering stedelijke hitte-eilanden
De gemiddelde vermindering van de temperatuur in stedelijke omgevingen als gevolg van verkoeling door begroeiing. Ecosystemen dragen bij aan het verminderen van het hitte-eilandeffect (Urban Heat Island, UHI).