ICT-gebruik bij zzp’ers; bedrijfstak, 2025
| Bedrijfstakken/branches (SBI 2008) | Werkomgeving zzp'ers Gebruik openbare wifi (% van bedrijven) | Werkomgeving zzp'ers Zakelijk en privégebruik van apparaten (% van bedrijven) | Werkomgeving zzp'ers Opdrachtgevers Gebruik ICT-voorziening opdrachtgever (% van bedrijven) | Werkomgeving zzp'ers Opdrachtgevers Tijd gebruik ICT-voorziening opdrachtg. Minder dan 10% van de tijd (% van bedrijven) | Werkomgeving zzp'ers Opdrachtgevers Tijd gebruik ICT-voorziening opdrachtg. 10 tot 50% van de tijd (% van bedrijven) | Werkomgeving zzp'ers Opdrachtgevers Tijd gebruik ICT-voorziening opdrachtg. 50 tot 90% van de tijd (% van bedrijven) | Werkomgeving zzp'ers Opdrachtgevers Tijd gebruik ICT-voorziening opdrachtg. Ten minste 90% van de tijd (% van bedrijven) | Clouddiensten Clouddiensten gebruikt (% van bedrijven) | Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt E-mail (% van bedrijven) | Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt Office software (% van bedrijven) | Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt Opslag databases (% van bedrijven) | Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt Opslag bestanden (% van bedrijven) | Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt Boekhoudingsoftware (% van bedrijven) | Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt ERP-software (% van bedrijven) | Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt CRM-software (% van bedrijven) | Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt Veiligheidssoftware (% van bedrijven) | Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt Rekenkracht (% van bedrijven) | Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt Rekenplatform (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen Antivirussoftware (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen Beleid voor sterke wachtwoorden (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen Biometrische methoden (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen Multifactorauthenticatie (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen Encryptie van data (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen Gegevens op andere fysieke locatie (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen Network access control (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen VPN-gebruik buiten het bedrijf (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen Logbestanden voor analyse incidenten (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen Methodes voor beoordelen ICT-veiligheid (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen Risicoanalyses (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen ICT-beveiligingsmonitoringsysteem (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Optreden van ICT-veiligheidsincidenten Type ICT-veiligheidsincidenten Gehackt socialemedia-account (% van bedrijven) | ICT-veiligheid Informatiebronnen cyberdreiging Digital Trust Center DTC-website als bron gebruikt (% van bedrijven) | ICT en het milieu Gebruik ICT-oplossingen voor milieu (% van bedrijven) | ICT en het milieu Soort gebruikte ICT-oplossingen Verminderen energieverbruik (% van bedrijven) | ICT en het milieu Soort gebruikte ICT-oplossingen Verbeteren materiaalverbruik (% van bedrijven) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Totaal C-N en Q | 16 | 70 | 26 | 82 | 9 | 6 | 4 | 24 | 19 | 15 | 11 | 20 | 13 | 1 | 3 | 12 | 3 | 2 | 71 | 63 | 40 | 51 | 28 | 54 | 18 | 19 | 14 | 8 | 10 | 16 | 1 | 2 | 17 | 8 | 14 |
| 10-12 Voedings-, genotmiddelenindustrie | 16 | . | 6 | 99 | 0 | 0 | 1 | 18 | 18 | 10 | 7 | 12 | 12 | 1 | 1 | 10 | 4 | 0 | . | . | . | . | . | . | 15 | 10 | 9 | 3 | 3 | 7 | 0 | 1 | 9 | 3 | 9 |
| 13-15 Textiel-, kleding-, lederindustrie | 22 | 75 | 4 | 98 | 1 | 1 | 0 | 16 | 15 | 8 | 9 | 14 | 10 | 2 | 3 | 5 | 1 | 1 | 62 | . | 31 | 31 | 12 | 38 | 12 | 9 | 7 | 1 | 2 | 14 | 3 | 0 | 17 | 6 | 16 |
| 16-18 Hout-, papier-, grafische industr. | 9 | 69 | 9 | 95 | 3 | 1 | 0 | 21 | 14 | 9 | 9 | 17 | 9 | 1 | 2 | 11 | 2 | 0 | 74 | 57 | 26 | 39 | 22 | 57 | 13 | 18 | 10 | 9 | 6 | 17 | 1 | 1 | 20 | 13 | 17 |
| 19-21 Raffinaderijen en chemie | . | . | . | . | . | 2 | 5 | . | . | 12 | 15 | . | . | . | . | . | 2 | . | . | . | . | . | 22 | . | 23 | 13 | 13 | 9 | 11 | 20 | 0 | . | . | 13 | . |
| 22-23 Kunststof- en bouwmateriaalindustr | 19 | 73 | 7 | 97 | 2 | 0 | 0 | 20 | 14 | 11 | 10 | 15 | 11 | 2 | 1 | 8 | 0 | 1 | 75 | 58 | 32 | 40 | 20 | 50 | 14 | 14 | 10 | 5 | 7 | 13 | 1 | 1 | 12 | 7 | 8 |
| 24-25 Basismetaal, metaalprod.-industrie | 10 | . | 9 | 97 | 3 | 0 | 0 | 18 | 14 | 9 | 8 | 13 | 13 | 1 | 7 | 10 | 4 | 1 | . | . | . | . | 15 | . | 16 | 18 | 13 | 12 | 7 | 15 | 2 | 1 | 24 | 10 | 19 |
| 26-27 Elektrische en elektron. Industrie | 15 | 68 | 23 | 86 | 8 | 2 | 4 | 28 | 21 | 16 | 16 | 19 | 16 | 3 | 5 | 14 | 6 | 3 | 77 | 73 | 51 | 58 | 41 | 68 | 25 | 24 | 21 | 11 | 15 | 17 | 1 | 1 | 33 | 19 | 23 |
| 28 Machine-industrie | 7 | 69 | 11 | 94 | 2 | 3 | 0 | 19 | 16 | 11 | 8 | 16 | 11 | 0 | 1 | 9 | 0 | 0 | 79 | . | 34 | . | 19 | . | 13 | 12 | 9 | 7 | 8 | 13 | 0 | 0 | 20 | 11 | 16 |
| 29-30 Transportmiddelenindustrie | 16 | 74 | 11 | 93 | 6 | 1 | 0 | 19 | 16 | 8 | 6 | 14 | 9 | 0 | 2 | 6 | 0 | 1 | 68 | 60 | 37 | 44 | 26 | 47 | 16 | 12 | 8 | 5 | 6 | 8 | 4 | 0 | 10 | 4 | 10 |
| 31-33 Overige industrie en reparatie | 10 | 68 | 10 | 95 | 4 | 1 | 0 | 16 | 13 | 8 | 6 | 12 | 10 | 1 | 2 | 8 | 1 | 1 | 70 | 61 | 34 | 41 | 18 | 47 | 10 | 11 | 9 | 4 | 7 | 9 | 1 | 0 | 15 | 6 | 12 |
| 41-42 B&U en wegenbouw | 7 | 61 | 6 | 98 | 2 | 0 | 0 | 9 | 7 | 7 | 1 | 7 | 5 | 1 | 2 | 5 | 0 | 0 | 50 | 45 | 30 | 31 | 15 | 31 | 10 | 8 | 6 | 5 | 7 | 12 | 2 | 2 | 9 | 5 | 7 |
| 43 Gespecialiseerde bouw | 7 | 70 | 6 | 96 | 3 | 1 | 0 | 12 | 9 | 6 | 6 | 9 | 8 | 0 | 1 | 4 | 1 | 1 | 63 | 50 | 29 | 32 | 19 | 40 | 10 | 11 | 6 | 6 | 6 | 11 | 1 | 0 | 10 | 5 | 9 |
| 45 Autohandel en -reparatie | 7 | . | 7 | 99 | 1 | 0 | 0 | 8 | 7 | 5 | 4 | 4 | 5 | 0 | 1 | 5 | 0 | 1 | . | . | . | . | 9 | . | 16 | 11 | 14 | 9 | 12 | 12 | 1 | 1 | . | 20 | 21 |
| 46 Groothandel en handelsbemiddeling | 19 | 66 | 12 | 91 | 8 | 1 | 0 | 9 | 6 | 5 | 2 | 9 | 5 | 0 | 1 | 3 | 0 | 0 | 68 | . | 26 | 31 | 16 | . | 15 | 15 | 5 | 2 | 2 | 9 | 0 | 0 | 13 | 1 | 12 |
| 47 Detailhandel (niet in auto's) | 16 | 73 | 10 | 94 | 4 | 1 | 1 | 15 | 12 | 10 | 9 | 12 | 8 | 1 | 5 | 8 | 1 | 2 | 73 | 63 | 36 | 43 | 31 | 49 | 22 | 24 | 16 | 12 | 15 | 19 | 3 | 4 | 25 | 12 | 20 |
| 55 Logiesverstrekking | 18 | 91 | 14 | 94 | 4 | 2 | 0 | 16 | 12 | 9 | 6 | 12 | 10 | 1 | 3 | 10 | 0 | 1 | 78 | 52 | 27 | 36 | 16 | 39 | 11 | 10 | 10 | 6 | 6 | 14 | 3 | 1 | 18 | 13 | 10 |
| 56 Eet- en drinkgelegenheden | 21 | 69 | 10 | 92 | 3 | 4 | 1 | 9 | 6 | 5 | 8 | 8 | 6 | 1 | 2 | 3 | 1 | 1 | 43 | 41 | 24 | 31 | 15 | 31 | 9 | 8 | 7 | 6 | 4 | 6 | 1 | 1 | 11 | 5 | 10 |
| 58-60 Uitgeverijen, film,radio en t.v. | 27 | 84 | 22 | 88 | 5 | 6 | 1 | 53 | 37 | 25 | 27 | 48 | 29 | 1 | 4 | 14 | 3 | 2 | 61 | 62 | 48 | 61 | 26 | 66 | 18 | 24 | 9 | 3 | 7 | 4 | 5 | 0 | 16 | 9 | 9 |
| 61 Telecommunicatie | 10 | . | . | 88 | 7 | 0 | 5 | . | . | . | . | . | . | 7 | 7 | . | 7 | 5 | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | 5 | 7 | . | . | . |
| 62-63 IT- en informatiedienstverlening | 16 | 65 | 55 | 58 | 12 | 18 | 13 | 65 | 54 | 33 | 31 | 49 | 35 | 3 | 11 | 26 | 21 | 22 | 75 | 80 | 68 | 82 | 57 | 82 | 43 | 43 | 37 | 15 | 22 | 21 | 1 | 7 | 25 | 16 | 20 |
| 6419-6492 Banken | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . |
| 651-652 Verzekeringen | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . | . |
| 6612-6619 Financiële advisering | 13 | 65 | 28 | 77 | 9 | 10 | 4 | 42 | 36 | 33 | 29 | 39 | 23 | 5 | 25 | 32 | 15 | 10 | 92 | 78 | 49 | 78 | 41 | 78 | 37 | 34 | 30 | 28 | 31 | 36 | 1 | 4 | 27 | 12 | 24 |
| 68 Verhuur en handel van onroerend goed | 21 | 69 | 19 | 85 | 6 | 6 | 3 | 30 | 23 | 20 | 21 | 27 | 14 | 1 | 12 | 18 | 1 | 0 | 85 | 71 | 43 | 60 | 24 | 62 | 22 | 17 | 15 | 12 | 15 | 21 | 3 | 2 | 21 | 9 | 19 |
| 69-70 Juridisch en managementadvies | 23 | 71 | 51 | 60 | 17 | 13 | 9 | 43 | 36 | 34 | 17 | 38 | 24 | 2 | 4 | 28 | 3 | 1 | 87 | 72 | 49 | 69 | 32 | 70 | 25 | 24 | 18 | 11 | 14 | 20 | 0 | 2 | 15 | 9 | 12 |
| 71 Architecten-, ingenieursbureaus e.d. | 22 | 65 | 32 | 78 | 9 | 10 | 2 | 29 | 23 | 18 | 13 | 24 | 18 | 1 | 2 | 14 | 3 | 1 | 85 | 65 | 42 | 56 | 22 | 71 | 17 | 18 | 8 | 6 | 11 | 14 | 3 | 1 | 24 | 14 | 18 |
| 72 Research | 25 | 83 | 39 | 73 | 14 | 8 | 4 | 30 | 21 | 21 | 15 | 28 | 6 | 1 | 1 | 14 | 2 | 2 | 84 | 71 | 38 | 51 | 29 | 74 | 27 | 21 | 13 | 4 | 9 | 13 | 1 | 2 | 22 | 12 | 17 |
| 73 Reclamewezen en marktonderzoek | 17 | 77 | 26 | 79 | 15 | 5 | 2 | 38 | 29 | 22 | 24 | 31 | 15 | 0 | 2 | 16 | 3 | 3 | 69 | 77 | 53 | 65 | 34 | 70 | 26 | 22 | 20 | 9 | 9 | 16 | 1 | 1 | 33 | 16 | 30 |
| 74-75 Overige professionele diensten | 29 | 80 | 19 | 85 | 7 | 4 | 4 | 31 | 20 | 14 | 15 | 29 | 14 | 0 | 1 | 10 | 3 | 2 | 60 | 73 | 45 | 58 | 28 | 60 | 12 | 17 | 14 | 6 | 5 | 14 | 3 | 3 | 15 | 5 | 12 |
| 77 Verhuur van roerende goederen | 15 | 69 | 15 | 93 | 4 | 3 | 0 | 19 | 17 | 14 | 11 | 17 | 9 | 1 | 4 | 8 | 1 | 1 | 79 | 68 | 36 | . | 23 | 60 | 19 | 12 | 12 | 9 | 15 | 12 | 0 | 3 | 19 | 11 | 17 |
| 78 Uitzendbureaus en arbeidsbemiddeling | 30 | 69 | . | . | 23 | 12 | 7 | 28 | 26 | 21 | 13 | 23 | 11 | 0 | 5 | 17 | 0 | 0 | 79 | 66 | . | 69 | 34 | . | 23 | 24 | 13 | 16 | 14 | 21 | 2 | 1 | 20 | 14 | 16 |
| 79 Reisbureaus, reisorganisatie en -info | 38 | 82 | 22 | 86 | 4 | 6 | 5 | 19 | 11 | 11 | 12 | 13 | 5 | 1 | 5 | 10 | 2 | 3 | 80 | 69 | 47 | 62 | 30 | 70 | 33 | 23 | 16 | 20 | 22 | 32 | 3 | 0 | 26 | 9 | 25 |
| 80-82 Overige zakelijke dienstverlening | 12 | 70 | 28 | 78 | 10 | 7 | 4 | 18 | 15 | 13 | 12 | 14 | 13 | 1 | 3 | 11 | 1 | 1 | 68 | 58 | 37 | 47 | 23 | 44 | 17 | 18 | 13 | 8 | 11 | 18 | 2 | 1 | 16 | 6 | 14 |
| 86 Gezondheidszorg | 12 | 75 | 42 | 69 | 14 | 11 | 7 | 19 | 16 | 11 | 10 | 16 | 8 | 2 | 6 | 12 | 0 | 0 | 88 | 74 | 49 | 68 | 46 | 70 | 22 | 24 | 17 | 12 | 13 | 22 | 2 | 1 | 22 | 8 | 19 |
| 87-88 Verzorging en welzijn | 13 | 80 | . | 88 | 11 | 1 | 0 | 14 | 9 | 10 | 4 | 6 | 4 | 0 | 1 | 7 | 0 | 0 | . | . | . | . | . | . | 13 | 12 | 15 | 7 | 8 | 19 | 1 | 3 | 12 | 7 | 10 |
| 951 Reparatie van computers en telecom | 8 | 67 | 38 | 74 | 12 | 10 | 4 | 37 | 31 | 23 | 20 | 29 | 20 | 3 | 7 | 21 | 4 | 5 | 87 | 83 | 59 | 77 | 54 | 71 | 42 | 39 | 37 | 25 | 26 | 28 | 4 | 8 | 43 | 28 | 38 |
| ICT-sector | 15 | 65 | 54 | 58 | 12 | 17 | 12 | 63 | 53 | 32 | 30 | 48 | 33 | 3 | 11 | 26 | 20 | 21 | 76 | 81 | 69 | 83 | 58 | 83 | 44 | 43 | 36 | 15 | 21 | 20 | 1 | 7 | 26 | 16 | 20 |
| Bron: CBS. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
Tabeltoelichting
Deze tabel bevat cijfers over het gebruik van informatie- en communicatietechnologie (ICT) door zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers). De gegevens kunnen worden uitgesplitst naar bedrijfstak. De verslagperiode betreft het jaar 2025. Een aantal onderwerpen hebben echter betrekking op het jaar 2024. In die gevallen wordt dit vermeld in de toelichting bij het betreffende onderwerp.
Gegevens beschikbaar over 2025.
Status van de cijfers:
De cijfers in deze tabel zijn voorlopig.
Wijzigingen per 12 december 2025:
Geen, dit is een nieuwe tabel. Vanaf dit jaar is de wegingsmethode verbeterd, waardoor de cijfers licht kunnen verschillen ten opzichte van eerdere jaren. Cijfers met een lage betrouwbaarheid, door bijvoorbeeld een grote standaardfout of een laag aantal respondenten, zijn weggepunt.
Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Cijfers over 2026 komen in december 2026 beschikbaar. Deze cijfers zullen worden gepubliceerd in een nieuwe tabel.
Toelichting onderwerpen
- Werkomgeving zzp'ers
- Werkomgeving zzp'ers
- Gebruik openbare wifi
- Zzp'er maakte in 2024 gebruik van openbare wifi voor zakelijke werkzaamheden.
- Zakelijk en privégebruik van apparaten
- Zzp'er maakte in 2024 gebruik van dezelfde apparaten (laptop, tablet o.i.d.) voor zowel zakelijke als privédoeleinden.
- Opdrachtgevers
- Gegevens over het aantal opdrachtgevers waarvoor zzp'ers gewerkt hebben.
- Gebruik ICT-voorziening opdrachtgever
- Zzp'ers die in 2024 gebruikmaakten van ICT-voorzieningen van één of meer klanten of opdrachtgevers
- Tijd gebruik ICT-voorziening opdrachtg.
- Aandeel van de tijd waarin een zzp'er in 2024 gebruikmaakte van de ICT-voorzieningen van één of meer opdrachtgevers. Bijvoorbeeld in de situatie dat een zzp'er op de ICT-systemen van een klant werkte of dat de zzp'er van buitenaf op de ICT-systemen van de klant inlogte.
- Minder dan 10% van de tijd
- 10 tot 50% van de tijd
- 50 tot 90% van de tijd
- Ten minste 90% van de tijd
- Clouddiensten
- Het gebruik van cloud computing of de cloud betreft ICT-diensten via internet. Bedrijven kunnen hiermee bijvoorbeeld opslagcapaciteit, software en rekenkracht gebruiken via internet in plaats van lokaal op hun eigen servers of computers. Clouddiensten zoals gemeten in dit onderzoek voldoen aan de volgende criteria: servers van de aanbieder leveren de diensten; de gebruiker kan de diensten eenvoudig zelf uitbreiden of juist verminderen (bijvoorbeeld de benodigde opslagcapaciteit verhogen of verlagen); de gebruiker heeft na installatie altijd toegang tot de diensten, zonder tussenkomst van de aanbieder; de gebruiker betaalt voor de diensten. Een verbinding via VPN (Virtual Private Network) kan ook tot de cloud behoren.
- Clouddiensten gebruikt
- Bedrijven die betaalde clouddiensten gebruiken
- Soort clouddienst gebruikt
- Bedrijven die de volgende clouddiensten gebruiken:
- E-mail als clouddienst
- Office software
- Office software, zoals tekstverwerkers, spreadsheetprogramma’s als clouddienst
- Opslag databases
- Opslag (hosting) van databases van het bedrijf als clouddienst
- Opslag bestanden
- Bestanden opslaan als clouddienst
- Boekhoudingsoftware
- Software voor boekhouding of financieel beheer als clouddienst
- ERP-software
- Software om Enterprise Resource Planning (ERP) te beheren als clouddienst
- CRM-software
- Software om informatie over klanten te beheren (ook wel Customer Relationship Management of CRM software) als clouddienst
- Veiligheidssoftware
- Veiligheidssoftware, zoals antivirussoftware, network acces control (als clouddienst)
- Rekenkracht
- Rekenkracht om software te draaien als clouddienst
- Rekenplatform
- Rekenplatform om hostomgeving te gebruiken voor ontwikkeling, testing of uitrollen van applicaties zoals herbruikbare softwaremodules of application programming interfaces (API's) (als clouddienst)
- ICT-veiligheid
- Informatie over maatregelen, controles en procedures die een bedrijf toepast met betrekking tot ICT-systemen, met als doel de integriteit, authenticiteit, beschikbaarheid en vertrouwelijkheid van gegevens (data) en systemen te borgen.
- Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen
- Maatregelen die bedrijven genomen hebben om hun cyberweerbaarheid te verhogen
- Antivirussoftware
- Het gebruik van antivirussoftware betreft zowel gratis als betaalde software.
- Beleid voor sterke wachtwoorden
- Wachtwoorden die ten minste acht gemengde karakters hebben, die veranderd moeten worden na een bepaalde periode en/of naar aanleiding van bijvoorbeeld een ICT-veiligheidsincident, en die versleuteld worden verstuurd en opgeslagen
- Biometrische methoden
- Identificatie en authenticatie van gebruikers worden via biometrische methoden vastgesteld, zoals een vingerafdruk, de stem of het gezicht.
- Multifactorauthenticatie
- Het gaat om identificatie en authenticatie van gebruikers via software of hardware-tokens om toegang te krijgen tot de ICT-systemen (oftewel twee- of multifactorauthenticatie), bijvoorbeeld via smartcards, USB-beveiligingssleutels of mobiele telefoons (eenmalige inlogcodes via SMS of app).
- Encryptie van data
- Het gaat om versleutelingstechnieken (encryptie) van data, documenten of e-mails. In 2017 werd encryptie nog opgedeeld in encryptie van opslagen en verstuurde data; vanaf 2018 is het samengevoegd.
- Gegevens op andere fysieke locatie
- Het gaat om het op een andere fysieke locatie bewaren van (reserve)gegevens (offsite data-backup). Opslag in de cloud telt ook mee.
- Network access control
- Alleen apparaten die voldoen aan bepaalde eisen krijgen toegang tot het bedrijfsnetwerk, bijvoorbeeld alleen apparaten die de laatste update van een besturingssysteem hebben geïnstalleerd.
- VPN-gebruik buiten het bedrijf
- Het gaat om het gebruik van een Virtual Private Network (VPN) bij internetgebruik buiten het eigen bedrijf. Een VPN zorgt ervoor dat alle internetverkeer tussen de gebruiker en de VPN-server wordt versleuteld. Daardoor kan het verkeer niet worden afgeluisterd, en kan de inhoud van bezochte websites niet worden gemanipuleerd door kwaadwillenden (bijvoorbeeld man-in-the-middle-aanvallen).
- Logbestanden voor analyse incidenten
- Logbestanden opslaan om incidenten achteraf te analyseren
- Methodes voor beoordelen ICT-veiligheid
- Het gaat om methodes om de ICT-veiligheid in het bedrijf te kunnen beoordelen, zoals de veiligheidsmaatregelen laten controleren door derden, of tests uitvoeren. Voorbeelden zijn: penetration testing (pen test), red teaming, ethisch hacken, back-up systemen testen of gesimuleerde ICT-veiligheidsincidenten zoals phishing-emails versturen. Dergelijke tests worden uitgevoerd om op een veilige manier kwetsbaarheden in ICT-systemen op te sporen.
- Risicoanalyses
- Periodiek beoordelen wat de kans is dat het bedrijf wordt getroffen door een incident, en wat daarvan de mogelijke gevolgen zouden zijn
- ICT-beveiligingsmonitoringsysteem
- Het gaat om het gebruik van een monitoringsysteem om verdachte activiteiten te detecteren (bijvoorbeeld inbraakdetectie‐ of preventiesystemen die het gedrag van gebruikers of apparaten, netwerkverkeer monitoren). Sluit antivirussoftware, standaard firewalloplossing opgenomen in het besturingssysteem van personal computers en routers uit.
- Optreden van ICT-veiligheidsincidenten
- Soort van ICT-veiligheidsincidenten die bij bedrijven zijn voorgevallen in 2024, opgesplitst naar incidenten door een aanval van buitenaf en incidenten door systeemfouten of onbedoeld toedoen van eigen personeel.
- Type ICT-veiligheidsincidenten
- Type ICT-veiligheidsincidenten die in 2024 bij bedrijven zijn voorgevallen
- Gehackt socialemedia-account
- Gehackt socialemedia-account (accounts zijn gecompromitteerd)
- Informatiebronnen cyberdreiging
- Welke informatiebronnen worden gebruikt om op de hoogte te blijven van cyberdreigingen?
- Digital Trust Center
- Het Digital Trust Center (DTC) is een overheidsorganisatie met als missie het weerbaar maken van bedrijven in Nederland tegen cyberdreigingen door middel van informatieverschaffing en het stimuleren van samenwerkingsverbanden op regionaal- en brancheniveau tussen bedrijven op het gebied van ICT-veiligheid.
- DTC-website als bron gebruikt
- Bedrijven die bekend zijn met het DTC en de DTC-website als bron van informatie gebruiken om het bedrijf meer cyberweerbaar te maken
- ICT en het milieu
- Informatie over het gebruik van ICT-gerelateerde zaken die een positieve invloed hebben op het milieu.
- Gebruik ICT-oplossingen voor milieu
- Het bedrijf gebruikt ICT-systemen of -oplossingen om het energieverbruik te verminderen, het gebruikte materiaal te verminderen, of het gebruik van gerecyclede materialen te vergroten
- Soort gebruikte ICT-oplossingen
- Het percentage van de bedrijven die ICT-systemen of -oplossingen voor het verminderen van energieverbruik en het verbeteren van materiaalverbruik gebruiken.
- Verminderen energieverbruik
- ICT-systemen of -oplossingen om het energieverbruik te verminderen. Voorbeelden: geautomatiseerd systeem dat de energie‐efficiëntie van machines verbetert, slimme thermostaat om het energieverbruik te monitoren, controleren en optimaliseren, slimme verlichtingssystemen, bewakings‐ of controlesysteem op afstand om het energieverbruik te beheren, systemen om afwijkend verbruik, spanningspieken of andere non‐conformiteiten te detecteren
- Verbeteren materiaalverbruik
- ICT-systemen of -oplossingen om het gebruikte materiaal (inclusief verbruiksartikelen) te verminderen of het gebruik van gerecyclede materialen te vergroten. Voorbeelden: computerondersteund ontwerp dat het materiaalgebruik optimaliseert, 3D‐printen voor materiaalefficiëntie, monitoringsystemen ter ondersteuning van voorspellend onderhoud van bedrijfsmiddelen, stroomsensor om het waterverbruik te verminderen en ERP‐systemen voor het minimaliseren van overvoorraden en het verminderen van materiaalverspilling