ICT-gebruik bij kleine bedrijven; bedrijfsgrootte, 2025
Verklaring van tekens
Tabeltoelichting
Deze tabel bevat cijfers over het gebruik van informatie- en communicatietechnologie (ICT) door bedrijven met 2 of meer werkzame personen. De gegevens kunnen worden uitgesplitst naar bedrijfsgrootte. De verslagperiode betreft het jaar 2025. Een aantal onderwerpen hebben echter betrekking op het jaar 2024. In die gevallen wordt dit vermeld in de toelichting bij het betreffende onderwerp.
Gegevens beschikbaar over 2025.
Status van de cijfers:
De cijfers in deze tabel zijn voorlopig.
Wijzigingen per 12 december 2025:
Geen, dit is een nieuwe tabel. Vanaf dit jaar is de wegingsmethode verbeterd, waardoor de cijfers licht kunnen verschillen ten opzichte van eerdere jaren. Cijfers met een lage betrouwbaarheid, door bijvoorbeeld een grote standaardfout of een laag aantal respondenten, zijn weggepunt. Verder zijn de omzetgerelateerde cijfers in de module ‘E-commerce’ verbeterd vanwege de toevoeging van een nieuwe bron.
Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Cijfers over 2026 komen in december 2026 beschikbaar. Deze cijfers zullen worden gepubliceerd in een nieuwe tabel.
Toelichting onderwerpen
- Toegang en gebruik internet
- Sociale media
- Het gebruik van internettoepassingen of communicatieplatforms voor contact met klanten, leveranciers, zakenrelaties of medewerkers van het eigen bedrijf. Daarbij wordt online informatie uitgewisseld. Voorbeelden zijn X (voormalig Twitter), Facebook, YouTube, LinkedIn en Instagram. Bedrijven die sociale media gebruiken, hebben een account, een gebruikersprofiel of een gebruikerslicentie.
- Sociale media gebruikt
- Bedrijven die ten minste één van de volgende typen sociale media gebruiken: sociale netwerken, blogs of microblogs, sites die multimedia delen om kennis te delen. Bedrijven die deze sociale media uitsluitend gebruiken om advertenties te plaatsen, vallen hier niet onder.
- Type sociale media
- Bedrijven die de volgende typen sociale media gebruiken: sociale netwerken, blogs of microblogs of sites die multimedia delen. Bedrijven die deze sociale media uitsluitend gebruiken om advertenties te plaatsen, vallen hier niet onder.
- Sociale netwerken (bijv. Facebook)
- Sociale netwerken zoals Facebook, LinkedIn
- Blogs of microblogs (bijv. X)
- Blogs of microblogs zoals X (voormalig Twitter) of Bluesky
- Multimedia delen (bijv. YouTube)
- Websites die multimedia (filmpjes, foto's) delen zoals YouTube, Snapchat, TikTok, Flickr, Pinterest of Instagram
- Clouddiensten
- Het gebruik van cloud computing of de cloud betreft ICT-diensten via internet. Bedrijven kunnen hiermee bijvoorbeeld opslagcapaciteit, software en rekenkracht gebruiken via internet in plaats van lokaal op hun eigen servers of computers. Clouddiensten zoals gemeten in dit onderzoek voldoen aan de volgende criteria: servers van de aanbieder leveren de diensten; de gebruiker kan de diensten eenvoudig zelf uitbreiden of juist verminderen (bijvoorbeeld de benodigde opslagcapaciteit verhogen of verlagen); de gebruiker heeft na installatie altijd toegang tot de diensten, zonder tussenkomst van de aanbieder; de gebruiker betaalt voor de diensten. Een verbinding via VPN (Virtual Private Network) kan ook tot de cloud behoren.
- Clouddiensten gebruikt
- Bedrijven die betaalde clouddiensten gebruiken
- Soort clouddienst gebruikt
- Bedrijven die de volgende clouddiensten gebruiken:
- E-mail als clouddienst
- Office software
- Office software, zoals tekstverwerkers, spreadsheetprogramma’s als clouddienst
- Opslag databases
- Opslag (hosting) van databases van het bedrijf als clouddienst
- Opslag bestanden
- Bestanden opslaan als clouddienst
- Boekhoudingsoftware
- Software voor boekhouding of financieel beheer als clouddienst
- ERP-software
- Software om Enterprise Resource Planning (ERP) te beheren als clouddienst
- CRM-software
- Software om informatie over klanten te beheren (ook wel Customer Relationship Management of CRM software) als clouddienst
- Veiligheidssoftware
- Veiligheidssoftware, zoals antivirussoftware, network acces control (als clouddienst)
- Rekenkracht
- Rekenkracht om software te draaien als clouddienst
- Rekenplatform
- Rekenplatform om hostomgeving te gebruiken voor ontwikkeling, testing of uitrollen van applicaties zoals herbruikbare softwaremodules of application programming interfaces (API's) (als clouddienst)
- Artificial intelligence
- Artificial intelligence (AI) verwijst naar systemen die intelligent gedrag vertonen door hun omgeving te analyseren en - met een zekere mate van zelfstandigheid - acties te ondernemen om bepaalde doelen te bereiken. Deze AI-systemen kunnen volledig op software gebaseerd zijn (bijvoorbeeld spraak- en gezichtsherkenningssystemen) maar ook embedded in apparaten (bijvoorbeeld zelfstandige robots, zoals zelfrijdende auto's, autonome drones, autonome magazijnsystemen, etc).
- AI gebruikt
- Het bedrijf gebruikt ten minste één van de acht gevraagde AI-technologieën
- AI-technologie gebruikt voor
- Bedrijf gebruikt software of systemen op basis van AI voor één van de volgende doeleinden.
- Marketing of verkoop
- Het bedrijf gebruikt software of systemen op basis van AI voor marketing of verkoop. Bijvoorbeeld: a) chatbots op basis van natuurlijke taalverwerking voor klantondersteuning; b) klantprofilering, prijsoptimalisatie, gepersonaliseerde marketingaanbiedingen, marktanalyse op basis van machine learning; c) autonome robots voor orderverwerking.
- Productie- of serviceprocessen
- Het bedrijf gebruikt software of systemen op basis van AI voor productie- of serviceprocessen. Bijvoorbeeld: a) voorspellend onderhoud op basis van machine learning; b) tools om producten te classificeren of defecten in producten op te sporen op basis van computervisie (computer vision); c) autonome drones voor productietoezicht, beveiligings- of inspectietaken; d) assemblagewerkzaamheden uitgevoerd door bijvoorbeeld autonome robots.
- Administratieve processen/bestuurstaken
- Het bedrijf gebruikt software of systemen op basis van AI voor organisatie van administratieve processen in het bedrijf of voor bestuurstaken. Bijvoorbeeld: a) zakelijke virtuele assistenten op basis van machine learning of natuurlijke taalverwerking; b) data‐analyse of strategische besluitvorming op basis van machine learning, bijvoorbeeld risicobeoordeling op basis van machine learning; c) conversie van spraak naar tekst op basis van spraakherkenning voor het opstellen van documenten; d) geautomatiseerde planning of planning op basis van machine learning; e) personeelsmanagement gebaseerd op machine learning of natuurlijke taalverwerking, o.a. voorselectie van kandidaten, profilering van medewerkers of prestatieanalyse; f) vertaling van documenten op basis van AI
- Logistiek
- Het bedrijf gebruikt software of systemen op basis van AI voor logistiek. Bijvoorbeeld: a) autonome robots voor pick‐and‐pack‐oplossingen in magazijnen; b) routeoptimalisatie op basis van machine learning.
- ICT-beveiliging
- Het bedrijf gebruikt software of systemen op basis van AI voor ICT-beveiliging. Bijvoorbeeld: a) gezichtsherkenning op basis van computervisie voor authenticatie van ICT‐gebruikers; b) detectie en preventie van cyberaanvallen op basis van bijvoorbeeld machine learning.
- Boekhouding, controle/financieel beheer
- Het bedrijf gebruikt software of systemen op basis van AI voor boekhouding, controle of financieel beheer die helpen bij het nemen van financiële beslissingen.
- R&D of innovatie
- Het bedrijf gebruikt software of systemen op basis van AI voor activiteiten op het gebied van onderzoek en ontwikkeling of innovatie (m.u.v. onderzoek op AI.)
- AI-software ontwikkeld door
- Manieren waarop de gebruikte AI-software of -systemen zijn verkregen.
- Commerciële software gebruikt
- Het bedrijf heeft de gebruikte AI-software of -systemen als commerciële software of gebruiksklare systemen aangeschaft, inclusief voorbereiden waar het al in een gekocht artikel of systeem was verwerkt.
- AI overwogen
- Bedrijf heeft AI overwogen maar niet gebruikt.
- Redenen om AI niet te gebruiken
- Redenen om geen gebruik van AI te maken van bedrijven die het wel hebben overwogen
- Kosten zijn te hoog
- Kosten zijn te hoog
- Gebrek aan relevante ervaring in bedrijf
- Gebrek aan relevante ervaring in bedrijf
- Incompatibiliteit bestaande ICT-systeem
- Incompatibiliteit met bestaande apparatuur, software of systemen
- Moeilijkheden beschikbaarheid gegevens
- Moeilijkheden met beschikbaarheid of kwaliteit van de benodigde gegevens
- Bezorgdheid gegevensbescherming
- Bezorgdheid over schending van gegevensbescherming en privacy
- Onduidelijkheid over juridische gevolgen
- Onduidelijkheid over de juridische gevolgen zoals aansprakelijkheid bij schade veroorzaakt bij gebruik van AI
- Ethische overwegingen
- Ethische overwegingen
- Niet nuttig voor onderneming
- AI-technologieën zijn niet nuttig voor de onderneming
- ICT-veiligheid
- Informatie over maatregelen, controles en procedures die een bedrijf toepast met betrekking tot ICT-systemen, met als doel de integriteit, authenticiteit, beschikbaarheid en vertrouwelijkheid van gegevens (data) en systemen te borgen.
- Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen
- Maatregelen die bedrijven genomen hebben om hun cyberweerbaarheid te verhogen
- Antivirussoftware
- Het gebruik van antivirussoftware betreft zowel gratis als betaalde software.
- Beleid voor sterke wachtwoorden
- Wachtwoorden die ten minste acht gemengde karakters hebben, die veranderd moeten worden na een bepaalde periode en/of naar aanleiding van bijvoorbeeld een ICT-veiligheidsincident, en die versleuteld worden verstuurd en opgeslagen
- Biometrische methoden
- Identificatie en authenticatie van gebruikers worden via biometrische methoden vastgesteld, zoals een vingerafdruk, de stem of het gezicht.
- Multifactorauthenticatie
- Het gaat om identificatie en authenticatie van gebruikers via software of hardware-tokens om toegang te krijgen tot de ICT-systemen (oftewel twee- of multifactorauthenticatie), bijvoorbeeld via smartcards, USB-beveiligingssleutels of mobiele telefoons (eenmalige inlogcodes via SMS of app).
- Encryptie van data
- Het gaat om versleutelingstechnieken (encryptie) van data, documenten of e-mails. In 2017 werd encryptie nog opgedeeld in encryptie van opslagen en verstuurde data; vanaf 2018 is het samengevoegd.
- Gegevens op andere fysieke locatie
- Het gaat om het op een andere fysieke locatie bewaren van (reserve)gegevens (offsite data-backup). Opslag in de cloud telt ook mee.
- Network access control
- Alleen apparaten die voldoen aan bepaalde eisen krijgen toegang tot het bedrijfsnetwerk, bijvoorbeeld alleen apparaten die de laatste update van een besturingssysteem hebben geïnstalleerd.
- VPN-gebruik buiten het bedrijf
- Het gaat om het gebruik van een Virtual Private Network (VPN) bij internetgebruik buiten het eigen bedrijf. Een VPN zorgt ervoor dat alle internetverkeer tussen de gebruiker en de VPN-server wordt versleuteld. Daardoor kan het verkeer niet worden afgeluisterd, en kan de inhoud van bezochte websites niet worden gemanipuleerd door kwaadwillenden (bijvoorbeeld man-in-the-middle-aanvallen).
- Logbestanden voor analyse incidenten
- Logbestanden opslaan om incidenten achteraf te analyseren
- Methodes voor beoordelen ICT-veiligheid
- Het gaat om methodes om de ICT-veiligheid in het bedrijf te kunnen beoordelen, zoals de veiligheidsmaatregelen laten controleren door derden, of tests uitvoeren. Voorbeelden zijn: penetration testing (pen test), red teaming, ethisch hacken, back-up systemen testen of gesimuleerde ICT-veiligheidsincidenten zoals phishing-emails versturen. Dergelijke tests worden uitgevoerd om op een veilige manier kwetsbaarheden in ICT-systemen op te sporen.
- Risicoanalyses
- Periodiek beoordelen wat de kans is dat het bedrijf wordt getroffen door een incident, en wat daarvan de mogelijke gevolgen zouden zijn
- ICT-beveiligingsmonitoringsysteem
- Het gaat om het gebruik van een monitoringsysteem om verdachte activiteiten te detecteren (bijvoorbeeld inbraakdetectie‐ of preventiesystemen die het gedrag van gebruikers of apparaten, netwerkverkeer monitoren). Sluit antivirussoftware, standaard firewalloplossing opgenomen in het besturingssysteem van personal computers en routers uit.
- Optreden van ICT-veiligheidsincidenten
- Soort van ICT-veiligheidsincidenten die bij bedrijven zijn voorgevallen in 2024, opgesplitst naar incidenten door een aanval van buitenaf en incidenten door systeemfouten of onbedoeld toedoen van eigen personeel.
- Type ICT-veiligheidsincidenten
- Type ICT-veiligheidsincidenten die in 2024 bij bedrijven zijn voorgevallen
- Gehackt socialemedia-account
- Gehackt socialemedia-account (accounts zijn gecompromitteerd)
- Informatiebronnen cyberdreiging
- Welke informatiebronnen worden gebruikt om op de hoogte te blijven van cyberdreigingen?
- Digital Trust Center
- Het Digital Trust Center (DTC) is een overheidsorganisatie met als missie het weerbaar maken van bedrijven in Nederland tegen cyberdreigingen door middel van informatieverschaffing en het stimuleren van samenwerkingsverbanden op regionaal- en brancheniveau tussen bedrijven op het gebied van ICT-veiligheid.
- DTC-website als bron gebruikt
- Bedrijven die bekend zijn met het DTC en de DTC-website als bron van informatie gebruiken om het bedrijf meer cyberweerbaar te maken
- E-commerce in 2024
- E-commerce is het ontvangen of plaatsen van orders voor goederen of diensten over elektronische netwerken, ongeacht de wijze van betalen en afleveren. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het bestellen van producten op een website. Bestellingen per telefoon, fax of (handmatig getypte) e-mail tellen niet mee als e-commerce.
Verkoop via externe netwerken of elektronische verkoop is hier gedefinieerd als elektronische orderontvangst (exclusief handgeschreven e-mail). Verkoop kan plaatsvinden via de website van een bedrijf (openbaar, algemeen toegankelijk), of via EDI (Electronic Data Interchange). Met EDI wordt hier bedoeld: het zenden of ontvangen van informatie in een afgesproken format dat automatische verwerking mogelijk maakt, bijvoorbeeld EDIFACT, XML, UBL, XBRL.- Verkoop via online platforms
- In deze sectie wordt een onderscheid gemaakt tussen de omzet behaald via de eigen website of app van een bedrijf en de website of app van een ander bedrijf, ook wel aangeduid als online platform. Online platformen brengen aanbieders van goederen en diensten in contact met (potentiële) klanten en ondersteunen eventueel transacties. Voorbeelden van online platforms zijn booking.com, bol.com, thuisbezorgd.nl, kieskeurig.nl, werkspot.nl, etc. Een website of app in eigen beheer wordt dus niet gezien als een online platform.
- Aantal platforms gebruikt
- Aantal platformen gebruikt in 2024 om orders te ontvangen of om diensten te verkopen
- Via één
- Via twee
- Via drie of meer
- ICT en het milieu
- Informatie over het gebruik van ICT-gerelateerde zaken die een positieve invloed hebben op het milieu.
- Gebruik ICT-oplossingen voor milieu
- Het bedrijf gebruikt ICT-systemen of -oplossingen om het energieverbruik te verminderen, het gebruikte materiaal te verminderen, of het gebruik van gerecyclede materialen te vergroten
- Soort gebruikte ICT-oplossingen
- Het percentage van de bedrijven die ICT-systemen of -oplossingen voor het verminderen van energieverbruik en het verbeteren van materiaalverbruik gebruiken.
- Verminderen energieverbruik
- ICT-systemen of -oplossingen om het energieverbruik te verminderen. Voorbeelden: geautomatiseerd systeem dat de energie‐efficiëntie van machines verbetert, slimme thermostaat om het energieverbruik te monitoren, controleren en optimaliseren, slimme verlichtingssystemen, bewakings‐ of controlesysteem op afstand om het energieverbruik te beheren, systemen om afwijkend verbruik, spanningspieken of andere non‐conformiteiten te detecteren
- Verbeteren materiaalverbruik
- ICT-systemen of -oplossingen om het gebruikte materiaal (inclusief verbruiksartikelen) te verminderen of het gebruik van gerecyclede materialen te vergroten. Voorbeelden: computerondersteund ontwerp dat het materiaalgebruik optimaliseert, 3D‐printen voor materiaalefficiëntie, monitoringsystemen ter ondersteuning van voorspellend onderhoud van bedrijfsmiddelen, stroomsensor om het waterverbruik te verminderen en ERP‐systemen voor het minimaliseren van overvoorraden en het verminderen van materiaalverspilling