ICT-gebruik bij bedrijven; bedrijfstak, 2024

Gewijzigd op: 12-12-2025 06:30

Bekijk volledige tabel Download volledige dataset Toon toelichting

ICT-gebruik bij bedrijven; bedrijfstak, 2024
Bedrijfstakken/branches (SBI 2008)	Clouddiensten Clouddiensten gebruikt (% van bedrijven)	Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt E-mail (% van bedrijven)	Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt Office software (% van bedrijven)	Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt Opslag databases (% van bedrijven)	Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt Bestanden opslaan (% van bedrijven)	Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt Boekhouding software (% van bedrijven)	Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt ERP software (% van bedrijven)	Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt Klantbeheer software (% van bedrijven)	Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt Veiligheidssoftware (% van bedrijven)	Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt Rekenkracht (% van bedrijven)	Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt Rekenplatform (% van bedrijven)	Clouddiensten Soort clouddienst gebruikt Bestanden of databases opslag (% van bedrijven)	Artificial Intelligence AI gebruikt (% van bedrijven)	Artificial Intelligence AI-technologie gebruikt voor Voor marketing of verkoop (% van bedrijven)	Artificial Intelligence AI-technologie gebruikt voor Productie- of serviceprocessen (% van bedrijven)	Artificial Intelligence AI-technologie gebruikt voor Administratieve processen/bestuurtaken (% van bedrijven)	Artificial Intelligence AI-technologie gebruikt voor Logistiek (% van bedrijven)	Artificial Intelligence AI-technologie gebruikt voor ICT-beveiliging (% van bedrijven)	Artificial Intelligence AI-technologie gebruikt voor Boekhouding, controle/financieel beheer (% van bedrijven)	Artificial Intelligence AI-technologie gebruikt voor Onderzoek & ontwikkeling of innovatie (% van bedrijven)	Artificial Intelligence AI-software ontwikkeld door Commercieel gebruikt (% van bedrijven)	Artificial Intelligence AI overwogen Redenen om AI niet te gebruiken Kosten zijn te hoog (% van bedrijven)	Artificial Intelligence AI overwogen Redenen om AI niet te gebruiken Gebrek aan relevante ervaring in bedrijf (% van bedrijven)	Artificial Intelligence AI overwogen Redenen om AI niet te gebruiken Incompatibiliteit bestaande ICT-systeem (% van bedrijven)	Artificial Intelligence AI overwogen Redenen om AI niet te gebruiken Moeilijkheden beschikbaarheid gegevens (% van bedrijven)	Artificial Intelligence AI overwogen Redenen om AI niet te gebruiken Bezorgdheid schending gegevensbescherm (% van bedrijven)	Artificial Intelligence AI overwogen Redenen om AI niet te gebruiken Onduidelijkheid over juridische gevolgen (% van bedrijven)	Artificial Intelligence AI overwogen Redenen om AI niet te gebruiken Ethische overwegingen (% van bedrijven)	Artificial Intelligence AI overwogen Redenen om AI niet te gebruiken Niet nuttig voor onderneming (% van bedrijven)	Artificial Intelligence Aantal AI-technologieën Gebruikt één of meer AI-technologieën (% van bedrijven)	Artificial Intelligence Aantal AI-technologieën Gebruikt twee of meer AI-technologieën (% van bedrijven)	Artificial Intelligence Aantal AI-technologieën Gebruikt drie of meer AI-technologieën (% van bedrijven)	Artificial Intelligence Aantal AI-technologieën Gebruikt vier of meer AI-technologieën (% van bedrijven)	ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen Anti-virussoftware (% van bedrijven)	ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen Beleid voor sterke wachtwoorden (% van bedrijven)	ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen Biometrische methoden (% van bedrijven)	ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen Authenticatie via soft- of hardwaretoken (% van bedrijven)	ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen Encryptie van data (% van bedrijven)	ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen Gegevens op andere fysieke locatie (% van bedrijven)	ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen Network access control (% van bedrijven)	ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen VPN internetgebruik buiten het bedrijf (% van bedrijven)	ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen Logbestanden voor analyse incidenten (% van bedrijven)	ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen Methodes voor beoordelen ICT-veiligheid (% van bedrijven)	ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen Risicoanalyses (% van bedrijven)	ICT-veiligheid Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen ICT-beveiligingsmonitoringsysteem (% van bedrijven)	ICT-veiligheid Informatiebronnen cyberdreiging Digital Trust Center DTC-website als bron gebruikt (% van bedrijven)	E-commerce voor verkoop Omzet via online platforms Aantal platforms gebruikt Via één (% van bedrijven)	E-commerce voor verkoop Omzet via online platforms Aantal platforms gebruikt Via twee (% van bedrijven)	E-commerce voor verkoop Omzet via online platforms Aantal platforms gebruikt Via drie of meer (% van bedrijven)
Totaal C-N en Q	71	65	60	58	61	56	32	42	58	25	24	66	23	8	4	7	1	5	5	6	13	2	7	3	3	4	3	2	1	23	13	7	4	95	83	32	79	54	87	76	59	64	53	55	63	9	3	2	4
C Industrie	69	60	54	51	54	47	29	32	53	20	19	60	18	5	5	5	2	3	4	5	9	2	7	4	4	4	4	2	1	18	10	5	3	98	83	26	77	47	91	80	71	68	56	56	67	9	2	1	1
D-E Energie, water, afvalbeheer	78	70	66	63	62	60	40	41	65	32	27	69	23	4	5	7	2	7	4	4	14	1	.	5	4	3	3	2	1	23	13	4	2	99	91	39	88	63	95	91	79	77	66	69	75	17	.	0	.
F Bouwnijverheid	68	58	51	52	56	46	26	29	51	19	14	61	9	2	1	3	0	3	2	1	4	1	4	3	2	2	2	1	2	9	4	2	1	97	78	26	74	35	89	76	58	60	54	50	60	6	1	0	1
G Handel	73	68	62	60	62	54	38	46	60	27	26	68	23	13	3	6	2	4	5	4	13	2	8	3	4	4	3	2	1	23	13	6	3	96	85	32	80	54	89	79	65	68	53	55	67	7	5	4	7
H Vervoer en opslag	67	62	53	53	53	51	27	29	55	22	20	59	11	2	3	5	3	3	3	3	5	2	4	2	2	3	2	1	1	11	6	3	2	93	80	27	74	46	84	68	54	58	52	55	58	9	2	1	2
I Horeca	47	42	34	34	39	39	13	19	31	8	9	42	9	5	1	1	1	1	1	1	4	.	.	.	.	1	1	1	0	9	4	1	1	88	67	22	58	28	67	42	23	23	22	23	29	1	4	5	11
J Informatie en communicatie	92	88	86	84	87	80	50	70	80	59	69	90	58	23	17	21	3	18	15	27	36	2	7	4	5	6	4	3	2	58	42	29	18	97	96	55	95	88	97	92	79	88	80	81	81	22	2	1	4
K Financiële dienstverlening	82	74	71	69	71	60	34	56	65	45	49	73	37	13	11	13	2	11	7	17	18	4	.	5	7	12	9	6	1	37	25	17	9	99	97	54	97	88	97	94	82	88	89	90	90	23	0	1	.
L Verhuur en handel van onroerend goed	86	76	73	73	75	70	.	70	74	.	33	79	28	.	5	7	0	6	.	4	.	2	.	.	.	.	.	1	0	28	13	7	2	95	90	36	87	.	92	83	.	73	71	.	75	.	0	0	.
M Specialistische zakelijke diensten	86	80	76	72	75	72	38	57	72	33	31	80	40	10	9	14	2	8	12	12	25	2	11	3	5	7	5	3	1	40	26	14	7	97	90	43	89	67	94	88	66	76	62	66	74	11	1	1	1
N Verhuur en overige zakelijke diensten	68	63	57	59	59	56	31	46	57	24	22	63	23	9	3	6	1	3	5	3	12	2	5	3	3	3	3	1	1	23	13	6	2	94	81	33	79	51	85	71	47	57	45	47	58	7	2	1	1
Q Gezondheids- en welzijnszorg	75	69	65	62	67	63	26	51	63	24	18	70	18	2	2	6	1	4	2	4	10	4	9	3	4	6	6	4	1	18	9	4	1	95	84	32	88	72	88	78	49	67	55	63	62	13	.	0	.
10-12 Voedings-, genotmiddelenindustrie	61	54	50	43	48	43	22	25	46	18	14	53	16	4	3	6	2	2	3	2	8	2	.	4	3	3	4	2	1	16	8	3	1	98	77	22	68	41	89	69	62	58	48	49	60	9	.	0	1
13-15 Textiel-, kleding-, lederindustrie	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	18	.	2	.	0	1	1	1	.	.	.	.	.	.	.	.	0	18	3	2	0	98	89	.	.	.	89	.	.	.	.	.	.	3	.	.	.
16-18 Hout-, papier-, grafische industr.	66	59	56	50	55	49	32	38	53	20	24	59	19	.	5	2	1	2	4	3	.	2	.	.	.	3	3	2	0	19	12	5	3	97	84	33	84	47	89	78	71	72	53	53	62	8	.	.	.
19-21 Raffinaderijen en chemie	75	68	62	58	68	44	39	39	60	30	27	71	26	6	6	10	3	12	5	10	16	2	.	4	.	.	5	3	2	26	18	11	5	100	92	39	91	72	94	92	88	87	74	74	85	18	.	.	1
22-23 Kunststof- en bouwmateriaalindustr	78	67	63	56	57	49	34	33	59	19	16	64	21	3	5	3	3	4	4	1	11	2	.	5	5	.	.	3	1	21	8	3	1	99	87	29	79	52	92	85	76	71	60	54	72	9	.	.	1
24-25 Basismetaal, metaalprod.-industrie	65	54	48	48	49	45	26	23	50	17	15	55	9	2	3	2	1	2	3	2	4	3	.	4	3	1	3	1	1	9	5	3	2	98	83	21	73	39	93	80	70	71	56	54	67	7	1	0	.
26-27 Elektrische en elektron. Industrie	74	65	62	51	56	43	35	36	58	27	28	59	26	7	.	.	3	8	3	11	.	2	.	3	3	5	.	3	2	26	18	10	7	99	86	29	90	64	93	87	82	69	61	64	69	10	.	.	1
28 Machine-industrie	74	65	57	56	59	46	29	40	59	16	22	66	27	8	9	6	4	5	5	10	9	2	.	.	.	5	.	2	0	27	15	8	4	97	84	28	80	53	93	86	79	75	61	63	71	12	0	0	.
29-30 Transportmiddelenindustrie	69	63	58	52	55	41	29	29	52	22	21	59	14	.	.	3	3	3	.	4	.	0	.	.	0	0	.	1	.	14	10	8	6	96	90	30	82	52	95	83	77	66	61	58	71	.	0	.	0
31-33 Overige industrie en reparatie	69	61	51	56	57	52	31	35	53	20	16	63	19	5	2	5	1	2	4	5	10	2	6	4	5	4	3	2	0	19	10	5	2	98	80	22	74	41	90	76	67	60	50	53	60	7	1	1	2
41-42 B&U en wegenbouw	71	62	56	55	58	46	30	31	54	20	16	61	8	2	1	3	0	2	3	1	3	2	.	3	3	3	3	2	3	8	4	2	1	98	79	29	78	43	90	78	58	65	57	53	64	7	0	0	.
43 Gespecialiseerde bouw	66	56	48	51	55	46	23	28	48	18	13	61	9	2	1	3	0	3	2	1	4	1	4	3	1	2	1	1	1	9	4	3	1	96	78	23	72	31	88	74	59	57	52	47	58	5	1	1	1
45 Autohandel en -reparatie	70	65	58	59	62	58	36	44	60	29	28	66	14	6	1	3	0	3	2	2	6	1	.	2	2	3	3	2	0	14	6	4	3	97	82	26	80	45	90	75	63	59	52	52	67	6	.	1	.
46 Groothandel en handelsbemiddeling	76	69	64	63	65	52	42	48	64	29	27	70	20	11	2	7	1	4	4	5	12	1	8	3	4	4	3	2	1	20	11	6	3	99	88	34	83	58	94	87	76	77	60	61	75	8	4	4	5
47 Detailhandel (niet in auto's)	69	65	61	57	58	56	33	44	53	23	25	65	30	17	6	6	3	4	6	4	16	3	8	4	4	4	3	1	1	30	18	8	4	92	82	31	76	50	79	66	48	56	44	46	55	6	8	6	13
55 Logiesverstrekking	64	57	51	51	56	49	18	41	55	14	17	60	25	11	4	4	1	3	2	2	9	2	.	3	2	2	3	1	0	25	13	5	1	92	77	26	73	38	84	67	44	49	42	43	45	4	2	7	49
56 Eet- en drinkgelegenheden	43	38	31	30	35	37	12	14	26	6	8	38	6	.	0	0	1	1	1	0	2	.	.	.	.	.	.	.	0	6	3	1	1	87	65	21	56	25	64	37	19	18	19	19	26	1	4	4	4
58-60 Uitgeverijen, film,radio en t.v.	82	77	72	71	76	67	40	57	68	36	44	78	48	15	7	13	1	8	8	12	.	2	.	.	.	.	.	.	0	48	30	18	8	96	87	38	89	70	91	87	73	79	67	72	73	.	.	.	.
61 Telecommunicatie	.	85	83	.	82	.	.	.	.	.	.	82	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	1	1	.	.	.	.	93	.	.	.	.	93	.	.	.	.	.	.	.	0	.	.
62-63 IT- en informatiedienstverlening	93	89	88	86	89	82	52	72	82	62	72	91	60	25	18	23	3	19	15	29	36	2	7	3	4	6	4	2	2	60	44	30	20	97	97	57	96	90	98	93	79	89	81	82	81	23	2	1	3
6419-6492 Banken	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	27	.	.	.	2	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	2	27	21	14	6	98	95	.	93	90	95	95	.	.	.	.	94	.	0	0	.
651-652 Verzekeringen	86	82	78	74	77	.	.	.	70	.	.	80	.	.	.	.	3	.	10	.	.	2	.	.	.	.	.	.	2	.	.	29	22	100	100	.	100	94	100	97	96	99	98	97	99	.	0	3	.
6612-6619 Financiële advisering	90	82	80	80	80	75	.	.	.	.	.	84	.	.	.	6	1	9	4	.	13	.	.	2	.	.	.	2	0	.	.	13	5	99	97	.	100	.	98	90	.	.	.	89	.	.	0	0	.
68 Verhuur en handel van onroerend goed	86	76	73	73	75	70	.	70	74	.	33	79	28	.	5	7	0	6	.	4	.	2	.	.	.	.	.	1	0	28	13	7	2	95	90	36	87	.	92	83	.	73	71	.	75	.	0	0	.
69-70 Juridisch en managementadvies	91	85	82	78	82	79	39	63	79	36	33	86	41	9	9	18	1	10	16	10	27	2	11	2	4	8	6	3	1	41	25	14	7	98	93	46	93	74	95	88	62	80	68	70	79	15	2	0	1
71 Architecten-, ingenieursbureaus e.d.	80	73	68	61	65	63	37	47	64	30	27	70	32	7	6	8	1	5	7	12	19	2	13	3	5	8	5	3	2	32	19	9	4	98	87	39	84	58	97	90	80	75	57	61	70	8	1	1	1
72 Research	79	73	68	70	72	62	33	48	66	36	33	75	39	4	13	12	1	7	6	19	20	3	.	4	.	.	5	2	2	39	23	16	8	97	89	47	89	72	96	89	65	74	60	67	72	10	1	0	.
73 Reclamewezen en marktonderzoek	85	81	81	74	77	74	41	60	73	31	32	79	54	21	15	19	3	8	16	20	.	0	.	.	.	.	.	2	1	54	46	23	12	93	91	44	89	66	89	87	61	75	60	69	72	.	.	0	1
74-75 Overige professionele diensten	82	75	73	68	74	67	31	55	64	29	26	79	37	12	10	8	2	5	7	8	18	1	.	2	.	.	4	1	0	37	27	16	7	94	83	32	82	54	90	83	48	64	49	51	57	.	1	.	.
77 Verhuur van roerende goederen	79	75	72	69	71	62	.	.	68	31	.	74	21	.	3	4	2	2	2	3	.	5	.	.	.	.	.	4	2	21	13	7	1	98	90	.	88	64	95	86	66	73	57	59	72	.	.	.	.
78 Uitzendbureaus en arbeidsbemiddeling	69	65	60	60	61	56	28	49	57	21	19	65	26	10	2	7	1	3	5	3	13	2	5	3	2	2	2	1	1	26	14	6	2	93	81	33	81	51	84	69	39	55	41	45	55	6	1	0	1
79 Reisbureaus, reisorganisatie en -info	.	88	.	85	85	.	.	.	.	.	.	89	.	.	.	.	1	.	.	.	.	.	.	1	.	.	.	.	1	.	.	.	11	94	92	.	93	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.
80-82 Overige zakelijke dienstverlening	62	55	49	53	51	53	31	40	52	25	20	56	17	6	2	6	0	4	5	3	9	1	4	3	2	2	2	1	1	17	11	5	2	95	78	30	74	47	83	70	52	55	47	43	58	7	3	1	2
86 Gezondheidszorg	75	69	64	62	67	62	22	47	62	27	18	68	20	3	2	6	1	3	2	4	10	5	.	3	4	6	.	4	0	20	10	4	2	95	85	26	91	77	89	82	57	74	64	73	66	14	.	0	.
87-88 Verzorging en welzijn	75	69	65	61	66	64	29	54	65	21	18	71	17	1	2	5	0	4	2	3	10	3	8	3	4	6	4	4	1	17	8	3	1	96	83	37	85	67	87	75	43	61	47	55	59	12	1	0	1
951 Reparatie van computers en telecom	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	0	0	0	0	0	0	0	0	0	.	.	.	.	.	.	.	.	0	0	0	100	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.	.
26-28 Elektrotechn. en machine-industrie	74	65	59	54	58	45	31	38	59	20	24	64	26	7	9	9	3	6	5	10	12	2	.	5	4	5	5	2	1	26	16	8	5	98	84	28	83	57	93	87	80	73	61	63	71	11	1	0	.
69-71 Management- en technisch advies	87	81	77	72	76	73	38	57	74	34	31	80	38	9	8	14	1	8	13	11	24	2	12	2	5	8	6	3	1	38	23	12	6	98	91	43	90	68	96	89	69	78	64	67	76	13	1	0	1
73-75 Reclame, design, overige diensten	83	79	77	71	76	71	37	58	69	30	30	79	47	17	12	14	2	7	12	15	28	0	.	4	5	6	4	2	0	47	37	20	10	93	87	39	86	61	89	85	55	70	55	61	66	8	2	1	1
78-82 Overige zakelijke dienstverlening	67	62	56	58	58	56	30	46	56	23	21	62	23	9	3	7	1	3	5	3	12	2	5	3	2	2	2	1	1	23	13	6	3	94	80	32	78	50	84	70	45	56	44	46	57	7	2	1	1
ICT-sector	90	86	84	81	85	77	50	68	80	56	65	87	54	24	16	21	3	17	14	26	33	1	8	3	4	6	4	2	2	54	40	28	18	98	96	54	96	87	96	93	80	87	79	80	82	21	2	1	4
Bron: CBS.

Verklaring van tekens

Tabeltoelichting

Deze tabel bevat cijfers over het gebruik van informatie- en communicatietechnologie (ICT) door bedrijven met 10 of meer werkzame personen. De gegevens kunnen worden uitgesplitst naar bedrijfstak. De verslagperiode betreft het jaar 2024. Een aantal onderwerpen heeft echter betrekking op het jaar 2023. In die gevallen wordt dit vermeld in de toelichting bij het betreffende onderwerp.

Gegevens beschikbaar over 2024.

Status van de cijfers:
De cijfers in deze tabel zijn nader voorlopig.

Wijzigingen per 12 december 2025:
De voorlopige cijfers voor ‘Telewerk komt voor’, 'Uitvoering ICT-werkzaamheden’, 'Betaling losgeld zinvol', en ‘Verdeling van omzet’ in de sectie 'Verkoop via website/apps' zijn verbeterd. Onvoldoende betrouwbare cijfers zijn weergegeven met een punt.

Wijzigingen per 12 december 2024:
Geen, dit is een nieuwe tabel.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Cijfers over 2024 komen in december 2024 beschikbaar. Deze cijfers zullen worden gepubliceerd in een nieuwe tabel.

Toelichting onderwerpen

Clouddiensten

Het gebruik van cloud-computing of de cloud betreft ICT-diensten via internet. Bedrijven kunnen hiermee bijvoorbeeld opslagcapaciteit, software en rekenkracht gebruiken via internet in plaats van lokaal op hun eigen servers of computers. Clouddiensten zoals gemeten in dit onderzoek voldoen aan de volgende criteria: servers van de aanbieder leveren de diensten; de gebruiker kan de diensten eenvoudig zelf uitbreiden of juist verminderen (bijvoorbeeld de benodigde opslagcapaciteit verhogen of verlagen); de gebruiker heeft na installatie altijd toegang tot de diensten, zonder tussenkomst van de aanbieder; de gebruiker betaalt voor de diensten. Een verbinding via VPN (Virtual Private Network) kan ook tot de cloud behoren.

Clouddiensten gebruikt: Bedrijven die betaalde clouddiensten gebruiken

Soort clouddienst gebruikt

Bedrijven die de volgende clouddiensten gebruiken:

E-mail: E-mail als clouddienst

Office software: Office software, zoals tekstverwerkers, spreadsheetprogramma’s als clouddienst

Opslag databases: Opslag (hosting) van databases van het bedrijf als clouddienst

Bestanden opslaan: Bestanden opslaan als clouddienst

Boekhouding software: Software voor boekhouding of financieel beheer als clouddienst

ERP software: Software om Enterprise Resource Planning (ERP) te beheren als clouddienst

Klantbeheer software: Software om informatie over klanten te beheren (ook wel Customer Relationship Management of CRM software) als clouddienst

Veiligheidssoftware: Veiligheidssoftware, zoals antivirus programmatuur, network acces control (als clouddienst)

Rekenkracht: Rekenkracht om software te draaien als clouddienst

Rekenplatform: Rekenplatform om hostomgeving te gebruiken voor ontwikkeling, testing of uitrollen van applicaties zoals herbruikbare softwaremodules application programming interfaces (API's) (als clouddienst)

Bestanden of databases opslag: Clouddiensten gebruikt voor opslag bestanden of databases

Artificial Intelligence

Artificial Intelligence (AI) verwijst naar systemen die intelligent gedrag vertonen door hun omgeving te analyseren en - met een zekere mate van zelfstandigheid - acties te ondernemen om bepaalde doelen te bereiken. Deze AI-systemen kunnen volledig op software gebaseerd zijn (bijvoorbeeld spraak- en gezichtsherkenningssystemen) maar ook embedded in apparaten (bijvoorbeeld zelfstandige robots zoals zelfrijdende auto's, autonome drones, autonome magazijnsysteem, etc).

AI gebruikt: Het bedrijf gebruikt tenminste één van de gevraagde AI-technologieën

AI-technologie gebruikt voor

Bedrijf gebruikt software of systemen op basis van artificiële intelligentie voor een van de volgenden doeleinden.

Voor marketing of verkoop: Het bedrijf gebruikt software of systemen op basis van artificiële intelligentie voor marketing of verkoop. Bijvoorbeeld: a) chatbots op basis van natuurlijke taalverwerking voor klantondersteuning; b) klantprofilering, prijsoptimalisatie, gepersonaliseerde marketingaanbiedingen, marktanalyse op basis van machine learning; c) autonome robots voor orderverwerking.

Productie- of serviceprocessen: Het bedrijf gebruikt software of systemen op basis van artificiële intelligentie voor productie- of serviceprocessen. Bijvoorbeeld: a) voorspellend onderhoud op basis van machine learning; b) tools om producten te classificeren of defecten in producten op te sporen op basis van computervisie (computer vision); c) autonome drones voor productietoezicht, beveiligings- of inspectietaken; d) assemblagewerkzaamheden uitgevoerd door bijvoorbeeld autonome robots.

Administratieve processen/bestuurtaken: Het bedrijf gebruikt software of systemen op basis van artificiële intelligentie voor organisatie van administratieve processen in het bedrijf of voor bestuurstaken. Bijvoorbeeld: a) zakelijke virtuele assistenten op basis van machine learning of natuurlijke taalverwerking; b) data‐analyse of strategische besluitvorming op basis van machine learning, bijvoorbeeld risicobeoordeling op basis van machine learning; c) conversie van spraak naar tekst op basis van spraakherkenning voor het opstellen van documenten; d) geautomatiseerde planning of planning op basis van machine learning; e) personeelsmanagement gebaseerd op machine learning of natuurlijke taalverwerking, o.a. voorselectie van kandidaten, profilering van medewerkers of prestatieanalyse; f) vertaling van documenten op basis van AI

Logistiek: Het bedrijf gebruikt software of systemen op basis van artificiële intelligentie voor logistiek. Bijvoorbeeld: a) autonome robots voor pick‐and‐pack‐oplossingen in magazijnen; b) routeoptimalisatie op basis van machine learning.

ICT-beveiliging: Het bedrijf gebruikt software of systemen op basis van artificiële intelligentie voor ICT-beveiliging. Bijvoorbeeld: a) gezichtsherkenning op basis van computervisie voor authenticatie van ICT‐gebruikers; b) detectie en preventie van cyberaanvallen op basis van bijvoorbeeld machine learning.

Boekhouding, controle/financieel beheer: Het bedrijf gebruikt software of systemen op basis van artificiële intelligentie voor boekhouding, controle of financieel beheer die helpen bij het nemen van financiële beslissingen.

Onderzoek & ontwikkeling of innovatie: Het bedrijf gebruikt software of systemen op basis van artificiële intelligentie voor activiteiten op het gebied van onderzoek en ontwikkeling of innovatie (m.u.v. onderzoek op AI.)

AI-software ontwikkeld door

Manieren hoe bedrijf de gebruikte artificiële intelligentie software of systemen heeft verkregen.

Commercieel gebruikt: Het bedrijf heeft de gebruikte artificiële intelligentie software of systemen als commerciële software of gebruiksklare systemen aangeschaft, inclusief voorbereiden waar het al in een gekocht artikel of systeem was verwerkt.

AI overwogen

Bedrijf heeft AI overwogen maar niet toegepast.

Redenen om AI niet te gebruiken

Redenen om geen gebruik van AI te maken.

Kosten zijn te hoog: Kosten zijn te hoog

Gebrek aan relevante ervaring in bedrijf: Gebrek aan relevante ervaring in bedrijf

Incompatibiliteit bestaande ICT-systeem: Incompatibiliteit met bestaande apparatuur, software of systemen

Moeilijkheden beschikbaarheid gegevens: Moeilijkheden met beschikbaarheid of kwaliteit van de benodigde gegevens

Bezorgdheid schending gegevensbescherm: Bezorgdheid over schending van gegevensbescherming en privacy

Onduidelijkheid over juridische gevolgen: Onduidelijkheid over de juridische gevolgen zoals aansprakelijkheid bij schade veroorzaakt bij gebruik van artificiële intelligentie

Ethische overwegingen: Ethische overwegingen

Niet nuttig voor onderneming: Artificiële intelligentie technologieën zijn niet nuttig voor de onderneming

Aantal AI-technologieën

Verdeling van het aantal AI-technologieën dat een bepaald type bedrijven gebruikt heeft.

Gebruikt één of meer AI-technologieën: Het bedrijf gebruikt één of meer AI-technologieën uit de gevraagde lijst.

Gebruikt twee of meer AI-technologieën: Het bedrijf gebruikt twee of meer AI-technologieën uit de gevraagde lijst.

Gebruikt drie of meer AI-technologieën: Het bedrijf gebruikt drie of meer AI-technologieën uit de gevraagde lijst.

Gebruikt vier of meer AI-technologieën: Het bedrijf gebruikt vier of meer AI-technologieën uit de gevraagde lijst.

ICT-veiligheid

Informatie over maatregelen, controles en procedures die een bedrijf toepast met betrekking tot ICT-systemen, met als doel de integriteit, authenticiteit, beschikbaarheid en vertrouwelijkheid van gegevens (data) en systemen te borgen.

Gebruikte ICT-veiligheidsmaatregelen

Maatregelen die bedrijven genomen hebben om hun cyberweerbaarheid te verhogen.

Anti-virussoftware: Het gebruik van antivirussoftware betreft zowel gratis als betaalde software.

Beleid voor sterke wachtwoorden: Wachtwoorden die ten minste acht gemengde karakters hebben, die veranderd moeten worden na een bepaalde periode en/of naar aanleiding van bijvoorbeeld een ICT-veiligheidsincident, en die versleuteld worden verstuurd en opgeslagen

Biometrische methoden: Identificatie en authenticatie van gebruikers worden via biometrische methoden vastgesteld. Authenticatie via bijvoorbeeld een vingerafdruk, de stem of het gezicht.

Authenticatie via soft- of hardwaretoken: Het gaat om identificatie en authenticatie van gebruikers via software of hardware-tokens om toegang te krijgen tot de ICT-systemen (oftewel twee-factor authenticatie), bijvoorbeeld via smartcards, USB-beveiligingssleutels of mobiele telefoons (eenmalige inlogcodes via SMS of app).

Encryptie van data: Het gaat om versleutelingstechnieken (encryptie) van data, documenten of e-mails. In 2017 werd encryptie nog opgedeeld in encryptie van opslagen en verstuurde data; vanaf 2018 is het samengevoegd.

Gegevens op andere fysieke locatie: Het gaat om het op een andere fysieke locatie bewaren van (reserve)gegevens (offsite data-backup). Opslag in de cloud telt ook mee.

Network access control: Alleen apparaten die voldoen aan bepaalde eisen krijgen toegang tot het bedrijfsnetwerk, bijvoorbeeld alleen apparaten die de laatste update van een besturingssysteem hebben geïnstalleerd.

VPN internetgebruik buiten het bedrijf: Het gaat om het gebruik van een Virtual Private Network (VPN) bij internetgebruik buiten het eigen bedrijf. Een VPN zorgt ervoor dat alle internetverkeer tussen de gebruiker en de VPN-server wordt versleuteld. Daardoor kan het verkeer niet worden afgeluisterd, en kan de inhoud van bezochte websites niet worden gemanipuleerd door kwaadwillenden (bijvoorbeeld man-in-the-middle-aanvallen).

Logbestanden voor analyse incidenten: Logbestanden opslaan om incidenten achteraf te analyseren

Methodes voor beoordelen ICT-veiligheid: Het gaat om methodes om de ICT-veiligheid in het bedrijf te kunnen beoordelen, zoals de veiligheidsmaatregelen laten controleren door derden, of tests uitvoeren. Voorbeelden zijn: penetration testing (pen test), red teaming, ethisch hacken, back-up systemen testen of gesimuleerde ICT-veiligheidsincidenten zoals phishing-emails versturen. Dergelijke tests worden uitgevoerd om op een veilige manier kwetsbaarheden in ICT-systemen op te sporen.

Risicoanalyses: Periodiek beoordelen wat de kans is dat het bedrijf wordt getroffen door een incident, en wat daarvan de mogelijke gevolgen zouden zijn

ICT-beveiligingsmonitoringsysteem: Het gaat om het gebruik van een monitoringsysteem om verdachte activiteiten te detecteren (bijvoorbeeld inbraakdetectie‐ of preventiesystemen die het gedrag van gebruikers of apparaten, netwerkverkeer monitoren). Sluit antivirussoftware, standaard firewalloplossing opgenomen in het besturingssysteem van personal computers en routers uit.

Informatiebronnen cyberdreiging

Welke informatiebronnen worden gebruikt om op de hoogte te blijven van cyberdreigingen?

Digital Trust Center

Het Digital Trust Center (DTC) is een overheidsorganisatie met als missie het weerbaar maken van bedrijven in Nederland tegen cyberdreigingen door middel van informatieverschaffing en het stimuleren van samenwerkingsverbanden op regionaal- en brancheniveau tussen bedrijven op het gebied van ICT-veiligheid.

DTC-website als bron gebruikt: Bedrijven die bekend zijn met het DTC en de DTC-website als bron van informatie gebruiken om het bedrijf meer cyberweerbaar te maken

E-commerce voor verkoop

E-commerce is het ontvangen of plaatsen van orders voor goederen of diensten over elektronische netwerken, ongeacht de wijze van betalen en afleveren. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het bestellen van producten op een website. Bestellingen per telefoon, fax of (handmatig getypte) e-mail tellen niet mee als e-commerce.
Verkoop via externe netwerken of elektronische verkoop is hier gedefinieerd als elektronische orderontvangst (exclusief handgeschreven e-mail). Verkoop kan plaatsvinden via de website van een bedrijf (openbaar, algemeen toegankelijk), of via EDI (Electronic Data Interchange). Met EDI wordt hier bedoeld: het zenden of ontvangen van informatie in een afgesproken format dat automatische verwerking mogelijk maakt, bijvoorbeeld EDIFACT, XML, UBL, XBRL.

Omzet via online platforms

In deze sectie wordt een onderscheid gemaakt tussen de omzet behaald via de eigen website of app van een bedrijf en de website of app van een ander bedrijf, ook wel aangeduid als online platform. Online platformen brengen aanbieders van goederen en diensten in contact met (potentiële) klanten en ondersteunen eventueel transacties. Voorbeelden van online platforms zijn booking.com, bol.com, thuisbezorgd.nl, kieskeurig.nl, werkspot.nl, etc. Een website of app in eigen beheer wordt dus niet gezien als een online platform.

Aantal platforms gebruikt

Aantal platformen gebruikt om orders te ontvangen of om diensten te verkopen

Via één

Via twee

Via drie of meer