Psycho-sociale arbeidsbelasting werknemers; beroep

Bekijk volledige tabel Download volledige dataset Toon toelichting
Beroep Werkdruk Erg snel werken (%) Werkdruk Heel veel werk doen (%) Werkdruk Extra hard werken (%) Zelfstandigheid in het werk Zelf beslissen (%) Zelfstandigheid in het werk Volgorde werkzaamheden bepalen (%) Zelfstandigheid in het werk Werktempo bepalen (%) Zelfstandigheid in het werk Oplossingen bedenken (%) Zelfstandigheid in het werk Verlof nemen (%) Zelfstandigheid in het werk Werktijden bepalen (%) Zelfstandigheid in het werk Werkplek bepalen (%)
0111 Docenten hoger onderwijs en hoog... 28,5 45,0 29,7 75,2 66,1 59,0 78,4 34,4 35,8 32,1
0112 Docenten beroepsgerichte vakken ... 22,7 43,3 25,6 60,5 55,1 43,2 72,2 17,2 11,4 10,0
0113 Docenten algemene vakken secunda... 29,8 55,9 38,7 58,7 34,8 28,4 71,6 6,3 2,2 2,7
0114 Leerkrachten basisonderwijs 32,2 62,2 42,3 48,7 45,4 30,8 67,6 4,7 2,9 2,4
0115 Onderwijskundigen en overige doc... 22,4 41,9 24,7 75,7 78,2 66,8 82,5 44,3 31,8 32,1
0131 Leidsters kinderopvang en onderw... 24,4 41,5 26,7 41,9 30,8 31,8 55,5 27,2 8,8 11,0
0311 Adviseurs marketing, public rela... 28,1 44,0 27,4 81,6 88,6 76,6 85,2 77,3 41,6 49,3
0321 Vertegenwoordigers en inkopers 31,8 46,5 28,5 81,0 87,2 78,5 81,5 74,2 40,7 47,6
0331 Winkeliers en teamleiders detail... 38,6 46,4 32,4 58,8 62,0 58,7 70,2 46,7 22,1 17,9
0332 Verkoopmedewerkers detailhandel 28,7 32,2 22,6 40,8 42,1 44,3 40,0 49,4 15,2 13,3
0333 Kassamedewerkers 27,4 22,9 17,6 17,6 22,2 32,9 28,1 53,2 30,5 19,3
0334 Callcentermedewerkers outbound e... 33,5 34,8 21,3 49,9 55,9 54,1 51,7 55,5 18,5 16,5
0411 Accountants 33,1 45,1 31,3 77,4 82,5 74,4 78,6 66,3 48,5 51,2
0412 Financieel specialisten en economen 29,7 44,0 24,6 79,2 82,3 74,3 78,4 75,5 52,2 62,2
0413 Bedrijfskundigen en organisatiea. 27,7 42,0 24,1 83,9 85,9 77,8 84,4 79,3 51,2 55,5
0414 Beleidsadviseurs 29,8 47,7 26,7 86,1 89,5 73,8 89,0 81,5 59,1 63,3
0415 Specialisten personeels- en loop. 27,2 43,7 24,4 81,4 87,4 77,0 84,2 74,7 44,8 48,1
0421 Boekhouders 27,1 37,3 23,7 74,8 78,3 72,6 70,3 73,0 44,3 48,9
0422 Zakelijke dienstverleners 32,0 45,9 27,3 75,1 84,3 71,1 78,9 66,1 38,1 36,8
0423 Directiesecretaresses 29,2 38,6 22,1 71,0 78,1 72,9 72,2 62,4 33,1 31,4
0431 Administratief medewerkers 24,2 31,5 16,9 63,5 71,2 70,2 53,4 58,9 31,5 24,1
0432 Secretaresses 29,7 34,6 17,6 65,8 74,6 67,2 55,5 63,6 25,2 25,2
0433 Receptionisten en telefonisten 31,7 34,0 20,6 46,1 50,9 48,9 56,7 45,9 18,0 20,8
0434 Boekhoudkundig medewerkers 20,0 31,1 14,9 73,8 83,4 77,9 59,0 70,9 39,4 35,2
0435 Transportplanners en logistiek m. 29,3 41,1 24,1 66,6 68,6 62,8 68,0 60,2 22,3 17,1
0511 Algemeen directeuren 43,5 55,7 42,3 96,1 94,9 90,9 93,4 76,4 71,2 68,7
0521 Managers zakelijke en administra. 43,6 61,4 39,5 92,4 92,0 83,6 92,7 74,6 57,1 54,0
0522 Managers verkoop en marketing 43,8 61,1 40,8 92,3 93,7 81,0 92,9 78,5 51,1 52,1
0611 Overheidsbestuurders 34,7 51,8 30,5 85,1 86,9 73,7 90,0 67,8 48,7 45,5
0612 Overheidsambtenaren 23,1 37,5 21,4 64,3 77,0 68,3 63,5 74,5 48,6 49,4
0621 Juristen 43,3 56,6 39,8 76,7 82,1 68,5 81,4 73,4 49,5 51,7
0631 Politie-inspecteurs . . . . . . . . . .
0632 Politie en brandweer 23,1 29,9 17,5 46,3 42,2 42,7 77,0 36,1 14,2 12,8
0633 Beveiligingspersoneel 11,9 17,0 13,4 40,4 37,0 43,0 49,1 31,8 18,9 9,2
0634 Militaire beroepen 22,6 26,7 20,3 41,5 42,0 35,8 59,4 39,1 10,6 9,2
0711 Biologen en natuurwetenschappers 20,9 38,6 25,5 82,4 83,2 74,6 81,4 80,1 55,0 49,4
0712 Ingenieurs (geen elektrotechniek) 25,3 40,0 23,5 82,4 81,1 72,4 83,7 79,9 47,8 40,7
0713 Elektrotechnisch ingenieurs 19,5 37,4 16,3 80,6 77,1 72,5 84,6 77,9 47,9 39,8
0714 Architecten 27,3 44,2 22,6 75,5 76,1 69,7 82,7 77,4 49,7 47,5
0721 Technici bouwkunde en natuur 23,7 36,6 18,8 70,7 73,0 67,9 73,7 74,1 35,7 26,7
0722 Productieleiders industrie en bouw 30,1 44,7 28,7 77,7 75,8 68,9 85,0 62,6 16,3 16,2
0723 Procesoperators 24,9 28,4 18,0 43,5 40,8 41,8 52,6 46,6 4,1 9,6
0731 Bouwarbeiders ruwbouw 25,9 35,2 18,2 66,4 64,3 67,8 67,0 66,8 17,2 16,0
0732 Timmerlieden 23,3 34,9 16,4 63,3 54,9 60,2 70,3 62,2 6,2 4,6
0733 Bouwarbeiders afbouw 30,6 36,0 24,6 64,8 61,3 62,3 70,3 58,5 11,2 8,4
0734 Loodgieters en pijpfitters 20,3 33,1 14,2 65,9 61,5 63,7 80,6 73,7 9,6 9,0
0735 Schilders en metaalspuiters 33,5 39,7 21,1 57,4 62,9 59,7 59,5 57,4 11,6 4,9
0741 Metaalbewerkers en constructiewe. 17,5 31,8 14,2 65,4 52,0 70,0 73,5 70,6 13,7 8,3
0742 Lassers en plaatwerkers 24,2 29,8 15,5 57,5 48,6 61,3 54,9 62,8 13,7 8,2
0743 Automonteurs 23,7 35,6 20,4 57,9 60,4 51,9 66,4 54,6 10,9 7,8
0744 Machinemonteurs 18,5 27,5 15,8 66,0 60,4 63,8 73,8 67,5 20,3 11,4
0761 Elektriciens en elektronicamonteurs 19,4 30,9 14,1 66,6 61,7 63,8 77,4 68,9 14,5 10,4
0771 Productiemachinebedieners 31,3 37,7 25,4 38,5 35,2 49,5 39,2 46,2 10,8 7,2
0772 Assemblagemedewerkers 22,7 22,1 11,1 43,8 44,6 56,1 30,3 59,2 13,4 7,0
0781 Hulpkrachten bouw en industrie 30,3 33,7 15,9 31,6 25,6 51,8 27,2 58,6 14,2 8,9
0811 Software- en applicatieontwikkel. 21,4 33,4 18,3 82,6 78,6 73,2 88,3 81,7 48,1 55,0
0812 Databank- en netwerkspecialisten 17,3 33,6 18,0 80,9 84,6 75,9 83,2 75,7 42,1 55,9
0821 Gebruikersondersteuning ICT 23,2 38,0 18,9 69,6 73,9 67,0 72,0 65,1 28,7 36,5
0822 Radio- en televisietechnici . . . . . . . . . .
0911 Land- en bosbouwers . . . . . . . . . .
0912 Hoveniers, tuinders en kwekers 17,6 29,5 15,4 55,9 52,5 65,0 48,8 65,7 16,2 10,3
0913 Veetelers . . . . . . . . . .
1011 Artsen 49,0 59,8 43,7 53,2 44,9 33,0 72,2 39,8 15,8 13,8
1012 Gespecialiseerd verpleegkundigen 40,8 51,8 35,1 51,5 52,6 33,8 66,6 31,0 12,9 11,7
1013 Fysiotherapeuten 32,6 46,5 26,4 73,2 62,0 38,7 75,7 47,4 23,7 14,7
1021 Maatschappelijk werkers 27,2 44,1 26,2 72,3 78,3 63,3 80,5 59,9 40,1 34,5
1022 Psychologen en sociologen 32,0 47,6 32,4 72,9 71,1 48,2 76,8 61,8 27,0 25,9
1031 Laboranten 27,9 34,8 21,7 27,8 27,0 25,0 45,7 36,3 14,5 5,5
1032 Apothekersassistenten 59,1 63,9 47,6 23,3 22,8 23,0 44,0 25,1 4,9 6,0
1033 Verpleegkundigen (mbo) 38,4 51,9 38,0 33,1 38,5 29,3 59,9 22,8 8,8 10,5
1034 Medisch praktijkassistenten 47,9 46,8 35,2 29,1 25,4 21,0 39,8 28,2 5,1 3,7
1035 Medisch vakspecialisten 24,7 32,7 21,0 65,2 66,9 56,7 74,3 54,8 29,0 23,6
1041 Sociaal werkers, groeps- en woon. 22,6 38,4 25,2 55,1 55,0 46,2 69,5 40,5 17,9 19,6
1051 Verzorgenden 30,1 42,1 30,2 44,5 44,1 40,8 50,2 28,5 17,7 17,6
1111 Reisbegeleiders 26,7 29,1 18,4 36,9 31,1 34,2 56,9 20,4 13,1 10,6
1112 Koks 62,3 50,9 44,6 49,5 58,0 45,8 55,3 38,2 12,1 13,6
1113 Kelners en barpersoneel 52,2 44,3 33,0 29,2 28,9 25,6 36,2 53,1 29,9 15,1
1114 Kappers en schoonheidsspecialisten 27,5 40,3 25,4 54,7 37,7 30,7 43,5 36,1 10,9 8,2
1115 Conciërges en teamleiders schoon. 23,7 31,5 23,3 73,7 78,4 72,8 72,3 56,3 28,5 21,7
1116 Verleners van overige persoonlij. 32,0 33,9 26,0 53,5 50,8 46,1 62,5 49,8 20,3 13,7
1121 Schoonmakers 25,6 34,1 21,5 62,8 68,8 64,5 41,3 51,8 26,7 12,0
1122 Keukenhulpen 48,6 33,0 25,1 30,1 31,0 28,2 29,0 53,9 31,5 14,0
1211 Dekofficieren en piloten 21,0 27,9 17,1 52,8 46,1 45,8 70,6 37,9 10,5 7,9
1212 Chauffeurs auto's, taxi's en bes. 26,9 23,5 12,7 41,1 24,2 42,1 30,9 54,4 25,4 6,5
1213 Buschauffeurs en trambestuurders 22,7 18,7 10,9 36,5 13,2 21,9 33,0 36,9 17,7 9,5
1214 Vrachtwagenchauffeurs 18,2 31,7 17,0 57,5 34,4 60,1 51,9 54,2 9,7 3,9
1215 Bedieners mobiele machines 25,4 31,2 17,5 50,1 40,4 45,0 53,0 51,4 7,6 4,0
1221 Laders, lossers en vakkenvullers 35,0 31,7 22,2 29,8 24,3 35,2 24,0 51,7 30,1 12,2
1222 Vuilnisophalers en dagbladenbezo. 27,2 31,3 16,2 43,7 37,8 42,7 46,1 53,5 27,8 15,1
1311 Beroepsgroep overig 33,0 35,2 22,3 42,4 40,8 48,5 42,4 44,4 23,1 18,1
Bron: CBS/TNO ©,
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


Deze tabel bevat gegevens over de psychosociale arbeidsbelasting (PSA) van de Nederlandse werknemer van 15 tot 75 jaar, naar beroepsniveau en beroepsrichting. In de tabel worden cijfers gepresenteerd over werkdruk, zelfstandigheid in het werk, emotioneel belastend werk, psychische vermoeidheid door het werk, slachtofferschap op het werk en ervaren discriminatie op het werk.

Vanaf het verslagjaar 2022 verschilt de wijze waarop gegevens voor de NEA zijn verzameld en verwerkt op enkele punten van eerdere verslagjaren. Daardoor zijn de cijfers vanaf 2022 mogelijk niet in alle gevallen vergelijkbaar met de cijfers tot en met 2021. Meer informatie is beschikbaar in de onderzoeksbeschrijving van de NEA 2022 (zie paragraaf 4).

Alle cijfers zijn gebaseerd op ten minste 100 waarnemingen.

Gegevens beschikbaar vanaf: 2014.

Status van de cijfers:
Cijfers in deze tabel zijn definitief.

Wijzigingen per 10 december 2025:
De cijfers naar beroep zijn voor 2024 gecorrigeerd. Deze cijfers waren in de vorige versie van deze tabel gebaseerd op een onvolledig bestand waarin nog niet alle beroepen getypeerd waren.

Wijzigingen per 15 april 2025:
De jaarcijfers over 2024 zijn toegevoegd. Ook zijn nieuwe onderwerpen toegevoegd over ervaren discriminatie op het werk. Deze onderwerpen zijn toegevoegd in de map ‘Gediscrimineerd gevoeld (vanaf 2022)’.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
In mei verschijnen de cijfers over het voorafgaande jaar.

Toelichting onderwerpen

Werkdruk
Er is sprake van werkdruk op het moment dat de balans tussen de werkbelasting en de belastbaarheid van de werknemer verstoord is. Werkdruk treedt dus op als men het werk niet binnen de gestelde tijd af kan krijgen of niet meer aan de gestelde eisen kan voldoen.
Erg snel werken
Enquêtevraag: Moet u erg snel werken?
Antwoordcategorieën:
Altijd.
Vaak.
Soms.
Nooit.
Cijfer betreft het percentage werknemers met antwoordcategorieën Altijd + Vaak.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Heel veel werk doen
Enquêtevraag: Moet u heel veel werk doen?
Antwoordcategorieën:
Altijd.
Vaak.
Soms.
Nooit.
Cijfer betreft het percentage werknemers met antwoordcategorieën Altijd + Vaak.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Extra hard werken
Enquêtevraag: Moet u extra hard werken om iets af te krijgen?
Antwoordcategorieën:
Altijd.
Vaak.
Soms.
Nooit.
Cijfer betreft het percentage werknemers met antwoordcategorieën Altijd + Vaak.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Zelfstandigheid in het werk
Zelfstandigheid in het werk. Bijvoorbeeld zelfstandig beslissen hoe het werk wordt uitgevoerd, zelf de volgorde van werkzaamheden bepalen of zelf het werktempo bepalen.
Zelf beslissen
Enquêtevraag: Kunt u zelf beslissen hoe u uw werk uitvoert?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Volgorde werkzaamheden bepalen
Enquêtevraag: Bepaalt u zelf de volgorde van uw werkzaamheden?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Werktempo bepalen
Enquêtevraag: Kunt u zelf uw werktempo bepalen?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Oplossingen bedenken
Enquêtevraag: Moet u in uw werk zelf oplossingen bedenken om bepaalde dingen te doen?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Verlof nemen
Enquêtevraag: Kunt u verlof opnemen wanneer u dat wilt?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Werktijden bepalen
Enquêtevraag: Kunt u zelf bepalen op welke tijden u werkt?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie Ja, regelmatig.

In 2021 en 2020 is deze vraag niet gesteld aan werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum stil lag/niet mocht worden uitgevoerd vanwege coronamaatregelen. Het betreft 0,5 procent van alle werknemers in 2021 en 2,5 procent in 2020. Binnen bedrijfstakken, beroepen, leeftijdsklassen en andere kenmerken kan dit percentage hoger of lager uitvallen. Het cijfer is berekend voor werknemers waarvan het werk op de enquêtedatum niet stil lag vanwege coronamaatregelen.
Werkplek bepalen
Enquêtevraag: Kunt u zelf bepalen waar u werkt?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.

Cijfer betreft het percentage werknemers met de antwoordcategorie Ja, regelmatig.

Deze vraag wordt sinds 2022 aan werknemers gesteld.