Psychosociale arbeidsbelasting zelfstandig ondernemers; geslacht, leeftijd

Bekijk volledige tabel Download volledige dataset Toon toelichting
Marges Geslacht Leeftijd Zelfstandigheid in het werk Zelf beslissen (%) Zelfstandigheid in het werk Volgorde werkzaamheden bepalen (%) Zelfstandigheid in het werk Werktempo bepalen (%) Zelfstandigheid in het werk Oplossingen bedenken (%) Zelfstandigheid in het werk Verlof nemen (%) Slachtofferschap op het werk Ongewenste seksuele aandacht (%) Slachtofferschap op het werk Intimidatie (%) Slachtofferschap op het werk Lichamelijk geweld (%) Slachtofferschap op het werk Pesten (%) Psychische vermoeidheid door het werk Psychische vermoeidheid door het werk (%) Psychische vermoeidheid door het werk Emotioneel uitgeput (%) Psychische vermoeidheid door het werk Leeg voelen (%) Psychische vermoeidheid door het werk 's Ochtends moe voelen (%) Psychische vermoeidheid door het werk Vergt veel om met mensen te werken (%) Psychische vermoeidheid door het werk Uitgeput door werk (%)
Waarde Totaal mannen en vrouwen Totaal 88,5 86,4 84,5 87,1 68,6 5,7 13,6 2,7 5,3 11,8 12,1 20,5 12,9 13,1 8,9
15 tot 25 jaar . . . . . . . . . . . . . . .
25 tot 35 jaar 80,1 77,4 76,2 83,3 63,5 9,6 18,0 4,6 6,4 19,1 18,1 28,4 20,2 22,0 13,5
35 tot 45 jaar 88,8 86,8 82,6 87,7 68,4 6,7 14,0 2,1 6,4 13,9 13,7 21,6 14,4 15,0 9,3
45 tot 55 jaar 90,8 88,6 86,2 89,4 67,2 5,0 13,7 2,6 5,8 11,0 12,1 20,9 12,3 12,6 9,1
55 tot 65 jaar 91,9 90,3 89,4 89,3 69,0 3,7 11,8 2,1 4,4 8,3 9,1 18,5 9,6 9,1 7,1
65 jaar of ouder 93,8 91,3 91,4 86,3 79,5 2,0 9,9 1,4 2,3 4,3 5,5 10,6 5,1 4,9 4,0
Mannen Totaal 88,6 85,4 84,7 87,4 69,1 3,4 13,1 2,9 5,3 11,8 11,3 20,7 13,5 12,2 8,8
15 tot 25 jaar . . . . . . . . . . . . . . .
25 tot 35 jaar 80,1 76,7 75,5 82,9 63,1 5,6 17,7 5,4 6,5 18,3 17,2 26,4 20,2 19,0 12,2
35 tot 45 jaar 90,6 86,3 83,7 88,6 69,4 3,2 12,9 1,6 6,1 14,5 12,3 22,4 16,0 14,7 9,1
45 tot 55 jaar 90,0 86,9 86,2 89,6 67,0 3,2 13,2 3,0 6,3 11,5 11,5 21,8 13,6 13,2 9,7
55 tot 65 jaar 92,2 89,4 89,5 89,7 70,1 2,2 12,1 2,4 4,6 7,9 8,2 18,5 9,1 7,6 7,0
65 jaar of ouder 94,0 91,0 92,4 87,1 80,2 1,4 9,6 1,5 2,3 4,2 6,0 12,4 5,0 4,5 4,2
Vrouwen Totaal 88,4 88,1 84,2 86,6 67,7 9,6 14,3 2,3 5,2 11,7 13,3 20,2 11,8 14,7 9,1
15 tot 25 jaar . . . . . . . . . . . . . . .
25 tot 35 jaar 80,2 78,4 77,4 83,9 64,2 16,4 18,6 3,3 6,3 20,5 19,5 31,8 20,0 27,2 15,6
35 tot 45 jaar 85,9 87,6 80,7 86,2 66,9 12,1 15,7 2,9 7,0 12,9 15,8 20,4 12,0 15,5 9,7
45 tot 55 jaar 92,0 91,0 86,2 89,1 67,5 7,7 14,3 2,0 5,0 10,2 13,1 19,6 10,4 11,7 8,3
55 tot 65 jaar 91,4 91,7 89,2 88,6 67,2 6,1 11,3 1,7 4,0 8,9 10,6 18,4 10,4 11,5 7,1
65 jaar of ouder 93,4 92,1 88,8 84,2 77,9 3,5 10,7 1,2 2,4 4,4 4,4 6,3 5,2 5,9 3,5
Ondergrens 95%-interval Totaal mannen en vrouwen Totaal 87,5 85,3 83,4 86,0 67,2 5,0 12,6 2,2 4,6 10,8 11,1 19,3 11,9 12,1 8,1
15 tot 25 jaar . . . . . . . . . . . . . . .
25 tot 35 jaar 76,5 73,6 72,4 79,8 59,4 7,4 15,0 3,1 4,6 15,9 15,0 24,7 16,9 18,7 10,8
35 tot 45 jaar 86,5 84,4 80,0 85,3 65,4 5,2 12,0 1,4 5,0 11,8 11,6 19,1 12,3 12,8 7,6
45 tot 55 jaar 88,9 86,5 84,1 87,4 64,5 3,9 11,8 1,8 4,5 9,3 10,4 18,7 10,5 10,8 7,6
55 tot 65 jaar 90,3 88,6 87,7 87,6 66,6 2,9 10,2 1,5 3,4 7,0 7,7 16,5 8,2 7,8 5,8
65 jaar of ouder 91,9 89,1 89,3 83,7 76,7 1,2 8,1 0,7 1,5 3,1 4,1 8,6 3,7 3,6 2,8
Mannen Totaal 87,2 83,9 83,2 86,0 67,3 2,7 11,9 2,2 4,5 10,5 10,1 19,2 12,2 10,9 7,7
15 tot 25 jaar . . . . . . . . . . . . . . .
25 tot 35 jaar 75,1 71,6 70,4 78,2 57,6 3,5 13,8 3,3 4,2 14,2 13,3 21,7 16,0 14,9 8,8
35 tot 45 jaar 87,7 83,0 80,4 85,4 65,4 2,0 10,4 0,8 4,4 11,8 9,9 19,1 13,1 11,9 6,8
45 tot 55 jaar 87,3 84,0 83,3 86,9 63,4 2,0 10,8 1,9 4,6 9,2 9,2 18,8 11,2 10,8 7,6
55 tot 65 jaar 90,1 87,1 87,2 87,4 67,0 1,4 10,1 1,5 3,3 6,4 6,6 16,0 7,4 6,1 5,5
65 jaar of ouder 91,7 88,3 90,1 84,2 76,9 0,7 7,5 0,7 1,3 2,8 4,2 9,8 3,4 3,0 2,7
Vrouwen Totaal 86,8 86,5 82,5 84,9 65,6 8,3 12,8 1,7 4,2 10,3 11,8 18,5 10,4 13,1 7,8
15 tot 25 jaar . . . . . . . . . . . . . . .
25 tot 35 jaar 74,5 72,7 71,7 78,5 57,9 12,2 14,2 1,6 3,7 15,8 15,0 26,3 15,4 21,9 11,5
35 tot 45 jaar 81,9 83,9 76,5 82,2 62,2 9,3 12,5 1,6 4,8 9,9 12,5 16,7 9,1 12,2 7,1
45 tot 55 jaar 89,1 88,0 82,9 86,0 63,3 5,6 11,5 1,1 3,4 7,9 10,4 16,5 8,0 9,3 6,1
55 tot 65 jaar 88,8 89,2 86,5 85,7 63,3 4,5 9,0 1,0 2,7 6,8 8,2 15,4 8,1 9,1 5,2
65 jaar of ouder 89,4 87,8 84,1 78,7 72,1 1,8 7,4 0,4 1,2 2,4 2,5 4,0 3,0 3,5 1,7
Bovengrens 95%-interval Totaal mannen en vrouwen Totaal 89,5 87,4 85,6 88,1 69,9 6,4 14,6 3,2 6,0 12,8 13,1 21,7 13,9 14,2 9,8
15 tot 25 jaar . . . . . . . . . . . . . . .
25 tot 35 jaar 83,4 80,8 79,6 86,3 67,5 12,4 21,5 6,9 8,9 22,7 21,6 32,4 23,9 25,7 16,7
35 tot 45 jaar 90,7 88,9 84,9 89,7 71,3 8,4 16,3 3,2 8,2 16,3 16,0 24,4 16,9 17,4 11,5
45 tot 55 jaar 92,4 90,4 88,1 91,1 69,8 6,5 15,8 3,8 7,3 13,0 14,2 23,3 14,3 14,7 11,0
55 tot 65 jaar 93,2 91,7 90,9 90,8 71,3 4,8 13,5 3,1 5,7 9,9 10,8 20,6 11,3 10,7 8,6
65 jaar of ouder 95,4 93,1 93,1 88,5 82,1 3,2 12,1 2,6 3,6 5,9 7,4 13,1 7,0 6,7 5,8
Mannen Totaal 89,9 86,8 86,1 88,6 70,8 4,2 14,5 3,7 6,2 13,2 12,7 22,3 14,9 13,6 10,0
15 tot 25 jaar . . . . . . . . . . . . . . .
25 tot 35 jaar 84,2 81,2 80,0 86,8 68,3 9,0 22,4 8,7 10,0 23,2 22,0 31,6 25,2 23,8 16,6
35 tot 45 jaar 92,9 89,1 86,6 91,2 73,1 5,2 15,9 3,1 8,4 17,8 15,3 26,1 19,3 17,9 11,9
45 tot 55 jaar 92,2 89,4 88,7 91,9 70,5 5,0 16,1 4,9 8,5 14,3 14,2 25,0 16,5 16,1 12,3
55 tot 65 jaar 93,9 91,3 91,4 91,6 73,0 3,5 14,4 3,8 6,4 9,9 10,3 21,3 11,2 9,5 9,0
65 jaar of ouder 95,8 93,1 94,2 89,6 83,2 2,7 12,2 3,2 3,9 6,2 8,4 15,7 7,3 6,7 6,4
Vrouwen Totaal 89,8 89,6 85,8 88,1 69,8 11,1 16,0 3,2 6,4 13,3 15,0 22,1 13,4 16,4 10,6
15 tot 25 jaar . . . . . . . . . . . . . . .
25 tot 35 jaar 84,9 83,3 82,3 88,2 70,1 21,7 24,0 6,7 10,4 26,2 25,0 38,0 25,7 33,2 20,8
35 tot 45 jaar 89,1 90,5 84,3 89,4 71,4 15,6 19,6 5,0 10,1 16,6 19,8 24,6 15,6 19,4 13,2
45 tot 55 jaar 94,1 93,3 89,0 91,6 71,4 10,4 17,7 3,5 7,3 13,2 16,4 23,3 13,3 14,8 11,1
55 tot 65 jaar 93,5 93,7 91,5 90,9 70,9 8,3 14,0 2,9 6,0 11,6 13,5 21,9 13,3 14,3 9,6
65 jaar of ouder 95,9 95,0 92,2 88,4 82,8 6,6 15,1 3,4 4,8 7,9 7,6 9,9 9,1 9,8 7,0
Bron: © CBS, TNO,
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


Deze tabel bevat gegevens over de psychosociale arbeidsbelasting (PSA) van zelfstandig ondernemers van 15 jaar en ouder die aangifte doen bij de Belastingdienst en in Nederland wonen en werken, naar leeftijd en geslacht. In de tabel worden cijfers gepresenteerd over werkdruk, zelfstandigheid in het werk, emotioneel belastend werk, psychische vermoeidheid en slachtofferschap op het werk.

De manier waarop gecorrigeerd is voor de selectiviteit in de respons verschilt ten opzichte van de manier die in de eerdere jaren is toepast. Daardoor zijn de cijfers vanaf 2025 niet zonder meer vergelijkbaar met de eerdere cijfers. Meer informatie is beschikbaar in de onderzoeksbeschrijving van de ZEA 2025 (zie paragraaf 4).

Alle cijfers zijn gebaseerd op ten minste 100 waarnemingen.

Gegevens beschikbaar vanaf: 2015.

Status van de cijfers:
Cijfers in deze tabel zijn definitief.

Wijzigingen per 3 juli 2025:
De jaarcijfers voor 2025 zijn toegevoegd.

Wijzigingen per 12 juli 2023:
Vanaf 2023 zijn in de tabel betrouwbaarheidsintervallen toegevoegd, en is het minimaal aantal waarnemingen voor publicatie gewijzigd van 200 naar 100.

Wijzigingen per 11 juli 2017:
Vanaf 2017 zijn de items emotioneel moeilijke werksituatie, emotioneel veeleisend werk en emotioneel betrokken bij werk niet bevraagd.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Het betreft een tweejaarlijks onderzoek.

Toelichting onderwerpen

Zelfstandigheid in het werk
Zelfstandigheid in het werk. Bijvoorbeeld zelfstandig beslissen hoe het werk wordt uitgevoerd, zelf de volgorde van werkzaamheden bepalen of zelf het werktempo bepalen.
Zelf beslissen
Enquêtevraag: Kunt u zelf beslissen hoe u uw werk uitvoert?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage zelfstandig ondernemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.
Volgorde werkzaamheden bepalen
Enquêtevraag: Bepaalt u zelf de volgorde van uw werkzaamheden?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage zelfstandig ondernemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.
Werktempo bepalen
Enquêtevraag: Kunt u zelf uw werktempo bepalen?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage zelfstandig ondernemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.
Oplossingen bedenken
Enquêtevraag: Moet u in uw werk zelf oplossingen bedenken om bepaalde dingen te doen?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage zelfstandig ondernemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.
Verlof nemen
Enquêtevraag: Kunt u vrij nemen wanneer u dat wilt?
Antwoordcategorieën:
Ja, regelmatig.
Ja, soms.
Nee.
Cijfer betreft het percentage zelfstandig ondernemers met de antwoordcategorie: Ja, regelmatig.
Slachtofferschap op het werk
Op het werk persoonlijk te maken hebben gehad met ongewenste seksuele aandacht, intimidatie, lichamelijk geweld of pesten door klanten of collega's.
Ongewenste seksuele aandacht
Enquêtevraag: Kunt u aangeven hoe vaak u de afgelopen 12 maanden in het werk persoonlijk te maken heeft gehad met ongewenste seksuele aandacht?
Antwoordcategorieën:
Nooit.
Een enkele keer.
Vaak.
Zeer vaak.
Cijfer betreft het percentage zelfstandig ondernemers met de antwoordcategorieën:
Een enkele keer
Vaak.
Zeer vaak.
Intimidatie
Enquêtevraag: Kunt u aangeven hoe vaak u de afgelopen 12 maanden in het werk persoonlijk te maken heeft gehad met intimidatie?
Antwoordcategorieën:
Nooit.
Een enkele keer.
Vaak.
Zeer vaak.
Cijfer betreft het percentage zelfstandig ondernemers met de antwoordcategorieën:
Een enkele keer
Vaak.
Zeer vaak.
Lichamelijk geweld
Enquêtevraag: Kunt u aangeven hoe vaak u de afgelopen 12 maanden in het werk persoonlijk te maken heeft gehad met lichamelijk geweld?
Antwoordcategorieën:
Nooit.
Een enkele keer.
Vaak.
Zeer vaak.
Cijfer betreft het percentage zelfstandig ondernemers met de antwoordcategorieën:
Een enkele keer
Vaak.
Zeer vaak.
Pesten
Enquêtevraag: Kunt u aangeven hoe vaak u de afgelopen 12 maanden in het werk persoonlijk te maken heeft gehad met pesten?
Antwoordcategorieën:
Nooit.
Een enkele keer.
Vaak.
Zeer vaak.
Cijfer betreft het percentage zelfstandig ondernemers met de antwoordcategorieën:
Een enkele keer
Vaak.
Zeer vaak.
Psychische vermoeidheid door het werk
Psychische vermoeidheid door het werk (burn-outklachten) wordt gemeten aan de hand van vijf uitspraken:
- Ik voel me emotioneel uitgeput door mijn werk.
- Aan het einde van een werkdag voel ik me leeg.
- Ik voel me moe als ik 's morgens opsta en geconfronteerd word met mijn werk.
- Het vergt heel veel van mij om de hele dag met mensen te werken.
- Ik voel me compleet uitgeput door mijn werk.
De antwoordmogelijkheden hierbij zijn: nooit, enkele keren per jaar, maandelijks, enkele keren per maand, wekelijks, enkele keren per week of elke dag. Als iemand gemiddeld op de vijf uitspraken enkele keren per maand of vaker antwoordt, dan worden deze gevoelens van vermoeidheid en uitputting aangemerkt als psychische vermoeidheid door het werk.
Psychische vermoeidheid door het werk
Psychische vermoeidheid door het werk (burn-outklachten) wordt gemeten aan de hand van vijf uitspraken:
- Ik voel me emotioneel uitgeput door mijn werk.
- Aan het einde van een werkdag voel ik me leeg.
- Ik voel me moe als ik 's morgens opsta en geconfronteerd word met mijn werk.
- Het vergt heel veel van mij om de hele dag met mensen te werken.
- Ik voel me compleet uitgeput door mijn werk.
De antwoordmogelijkheden hierbij zijn: nooit, enkele keren per jaar, maandelijks, enkele keren per maand, wekelijks, enkele keren per week of elke dag. Als iemand gemiddeld op de vijf uitspraken enkele keren per maand of vaker antwoordt, dan worden deze gevoelens van vermoeidheid en uitputting aangemerkt als psychische vermoeidheid door het werk.
Emotioneel uitgeput
Enquêtevraag: Ik voel me emotioneel uitgeput door mijn werk.
Antwoordcategorieën:
1. Nooit
2. Enkele keren per jaar
3. Maandelijks
4. Enkele keren per maand
5. Elke week
6. Enkele keren per week
7. Elke dag
Cijfer betreft het percentage zelfstandig ondernemers met antwoordcategorieën: enkele keren per maand, elke week, enkele keren per week en elke dag.

Leeg voelen
Enquêtevraag: Aan het eind van een werkdag voel ik me leeg.
Antwoordcategorieën:
1. Nooit
2. Enkele keren per jaar
3. Maandelijks
4. Enkele keren per maand
5. Elke week
6. Enkele keren per week
7. Elke dag
Cijfer betreft het percentage zelfstandig ondernemers met antwoordcategorieën: enkele keren per maand, elke week, enkele keren per week en elke dag.
's Ochtends moe voelen
Enquêtevraag: Ik voel me moe als ik 's morgens opsta en geconfronteerd word met mijn werk.
Antwoordcategorieën:
1. Nooit
2. Enkele keren per jaar
3. Maandelijks
4. Enkele keren per maand
5. Elke week
6. Enkele keren per week
7. Elke dag
Cijfer betreft het percentage zelfstandig ondernemers met antwoordcategorieën: enkele keren per maand, elke week, enkele keren per week en elke dag.
Vergt veel om met mensen te werken
Enquêtevraag: Het vergt veel van mij om de hele dag met mensen te werken.
Antwoordcategorieën:
1. Nooit
2. Enkele keren per jaar
3. Maandelijks
4. Enkele keren per maand
5. Elke week
6. Enkele keren per week
7. Elke dag
Cijfer betreft het percentage zelfstandig ondernemers met antwoordcategorieën: enkele keren per maand, elke week, enkele keren per week en elke dag.
Uitgeput door werk
Enquêtevraag: Ik voel me compleet uitgeput door mijn werk.
Antwoordcategorieën:
1. Nooit
2. Enkele keren per jaar
3. Maandelijks
4. Enkele keren per maand
5. Elke week
6. Enkele keren per week
7. Elke dag
Cijfer betreft het percentage zelfstandig ondernemers met antwoordcategorieën: enkele keren per maand, elke week, enkele keren per week en elke dag.