Gemeentebegrotingen; baten en lasten naar regio en grootteklasse 2004-2016

Tabeltoelichting

Toelichting onderwerpen

Functies in mln euro

De beleidsterreinen waarop de gemeente actief is. De gebruikte indeling is een aggregatie van de indeling volgens de Ministeriële Regeling Informatie voor derden, zijnde de regelgeving voor de enquête Informatie voor Derden (Iv3) die ten grondslag ligt aan deze tabel.

Totaal functies in mln euro

Het totaal van alle lasten en baten voor alle functies, na bestemming van het resultaat. De bestemming is het toevoegen en onttrekken van bedragen aan de reserves.

Algemeen bestuur

De afbakening van deze functie komt overeen met die van Iv3-hoofdfunctie 0 Algemeen bestuur. Onder deze hoofdfunctie vallen de Iv3-functies Bestuursorganen, Bestuursondersteuning college van burgemeester en wethouders, Burgerzaken, Baten secretarieleges burgerzaken, Bestuurlijke samenwerking en Bestuursondersteuning raad en rekenkamer(functie). De definities van deze Iv3-functies zijn als volgt:

- Bestuursorganen.
De onderdelen van de gemeente die gezamenlijk de gemeente besturen en daarmee vorm geven aan de lokale democratie: de gemeenteraad en raadscommissies, het college van burgemeester en wethouders, bestuurscommissies en dergelijke. Zaken op het gebied van personeel, informatievoorziening, organisatie, financiën, algemene zaken en huisvesting (de zogeheten 'piofah'-functies) behoren niet tot deze functie Bestuursorganen.

- Bestuursondersteuning college van burgemeester en wethouders.
Ondersteunende taken en diensten aan het college van burgemeester en wethouders bij de uitoefening van de bestuurstaken. Deze ondersteunende diensten en taken omvatten onder andere: de betrokken onderdelen van het ambtelijk apparaat (de ambtenaren), de gemeentesecretaris, secretariaat en voorlichting, de opstelling van de begroting voor de gemeentelijke producten en van de realisatie van die producten.

- Burgerzaken.
De inrichting en organisatie van de burgerlijke stand, de organisatie en onderhoud van het bevolkingsregister, de directe dienstverlening aan de burger - zoals de afgifte van reisdocumenten (paspoorten) en rijbewijzen, verwerking van geboorteaangiften, huwelijkssluitingen, enzovoorts -, de organisatie van verkiezingen en referenda, straatnaamgeving en huisnummering, enzovoorts. Secretarieleges - die (van de burger) geheven worden als vergoeding voor de hierboven bedoelde dienstverlening aan de burger - vallen niet onder deze functie, maar onder de functie Baten secretarieleges burgerzaken.

- Baten secretarieleges burgerzaken.
De vergoeding die de burger betaalt voor de directe dienstverlening aan hem/haar (zie de functie Burgerzaken) en de afdracht van rijksleges aan de centrale overheid, die namens die centrale overheid van de burger worden geheven: bijvoorbeeld op de afgifte van paspoorten en rijbewijzen.

- Bestuurlijke samenwerking.
De samenwerking op algemeen bestuurlijk gebied met mede-overheden, zoals met buurgemeenten, de provincie, met de grote samenwerkingsverbanden rondom (groot)stedelijke agglomeraties, maar ook internationaal. De samenwerkingsverbanden van (groot)stedelijke agglomeraties heten plusregio's - voorheen: kaderwetgebieden - en zijn gevormd op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen.

- Bestuursondersteuning raad en rekenkamer(functie).
De ondersteunende taken en diensten aan de gemeenteraad en de rekenkamerfunctie. De ondersteunende diensten en taken omvatten onder andere: de betrokken ambtenaren, de raadsgriffier, secretariaat en voorlichting, de opstelling van de begroting voor de gemeentelijke programma's en van de realisatie van die programma's. De rekenkamerfunctie betreft het onderzoek van de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van het door het gemeentebestuur gevoerde bestuur. Voor het uitoefenen van de rekenkamerfunctie kan een afzonderlijke eenheid - de rekenkamer - zijn ingesteld.

Economische zaken

De afbakening van deze functie komt overeen met die van Iv3-hoofdfunctie 3 Economische zaken. Onder deze hoofdfunctie vallen de Iv3-functies Handel en ambacht, Baten marktgelden, Industrie, Nutsbedrijven, Agrarische productie en ontginning en Overige agrarische zaken, jacht en visserij. De definities van deze Iv3-functies zijn als volgt:

- Handel en ambacht.
De bevordering van handel en ambacht, zoals op het gebied van: straatmarkten (inclusief verhuur van kramen en de functie van marktmeester), openbare verkopingen (veilingen, veemarkthallen, visafslag en eiermijn), accommodaties voor handel en ambacht (zoals kiosken, winkelpanden, horecabedrijven, havenloodsen, pakhuizen, multifunctionele accommodaties zoals een congresgebouw, enzovoorts), beurzen (koopmans-, jaar- en middenstandsbeurzen) en winkelweken, het ijken van maten en gewichten en andere vormen van standaardisatie, enzovoorts. Subsidiëring van economisch-technologische instituten, van handel bevorderende instanties en in deze sector actieve bedrijven, valt ook onder deze functie. Dit geldt ook voor activiteiten op het gebied van financiële instellingen (borgstellingsfondsen voor de middenstand, volkskredietbank, enzovoorts). Tot en met 2007 zijn de opbrengsten van de marktgelden op deze functie verantwoord. Vanaf 2008 vallen de opbrengsten van de marktgelden onder de functie Baten marktgelden (zie de toelichting bij die functie).

- Baten marktgelden.
De baten uit retributies die verschuldigd zijn door hen die een standplaats (op een gewoonlijk periodiek gehouden markt) op een marktplaats innemen. Dit zijn de dag- of weekmarkten waar voor de consument eetwaren en textielwaren enz. te koop zijn, maar ook de veemarkten. De functie bestaat sinds 2008. Voordien zijn de opbrengsten marktgelden verantwoord op de functie Handel en ambacht.

- Industrie.
De bevordering van industrie door: activiteiten bij de ontwikkeling van industrieterreinen en industriegebouwen, samenwerking met industriebanken (maatschappijen ter bevordering van de economische structuur in een regio), deelnemingen in industriële bedrijven en bouwondernemingen. Ook de winning van zand en grind door de gemeente zelf en de concessieverlening voor winning hiervan aan andere partijen, vallen onder deze functie.

- Nutsbedrijven.
Elektriciteit-, gas-, drinkwater- en warmtevoorziening en centrale antenne inrichtingen. Ook deelnemingen van de gemeente in bedrijven die zich met deze activiteiten bezighouden, behoren tot deze functie.

- Agrarische productie en ontginning.
Gemeentelijke agrarische bedrijven en gemeentesubsidies aan (particuliere) agrarische bedrijven. Ook ontginning door de gemeente (gemeentelijke ontginningswerken) behoort tot deze functie. Gemeentelijke agrarische bedrijven zijn bijvoorbeeld een (gemeentelijk) landbouwbedrijf, tuinbouwcentrum of bosbedrijf. Subsidies aan agrarische bedrijven betreffen bijvoorbeeld proeftuinen, (pluimvee) proefbedrijven en de bijenteelt.

- Overige agrarische zaken, jacht en visserij.
Activiteiten op het gebied van agrarische zaken die niet tot de functie Agrarische productie en ontginning behoren, de jacht en visserij. De activiteiten omvatten: bescherming van gewassen (zoals tegen plantenziekten, insecten); land- en tuinbouwvoorlichting; veterinair toezicht; slachthuizen en destructiebedrijven; tentoonstellingen op het gebied van veeteelt, visserij, land- en tuinbouw; financiering van een eventuele vissersvloot; verbetering van de visstand; enzovoorts. Jacht- en visrechten (vergoedingen voor jachtactiviteiten op gemeentegrond en vissen in gemeentewateren) vallen niet onder deze functie, maar onder de functie waar de betrokken gemeentegrond of het betrokken viswater (administratief) toe behoort.

Cultuur en recreatie

De afbakening van deze functie komt overeen met die van Iv3-hoofdfunctie 4 Onderwijs. De functie is uitgesplitst naar Recreatie en natuur, Sport en Kunst, bibliotheken en overig.

Totaal cultuur en recreatie

De afbakening van deze functie komt overeen met die van Iv3-hoofdfunctie 4 Onderwijs. De functie is uitgesplitst naar Recreatie en natuur, Sport en Kunst, bibliotheken en overig.

Sociale voorz. en maatsch. dienstverl.

Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening.
De afbakening van deze functie komt vrijwel overeen met die van Iv3-hoofdfunctie 6 Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening.
Uitzondering is de Iv3 functie Centra voor jeugd en gezin (onderdeel Wmo). Met ingang van 2015 is deze functie komen te vervalen en zijn de baten en lasten van deze functie opgenomen onder functies die vallen onder Iv3-hoofdfunctie Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening. Voor vergelijkbaarheid is deze functie daarom in de tabel gerekend tot Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening - Jeugd en Wmo.
De functie is uitgesplitst naar Inkomensvoorzieningen, Werkgelegenheid, Jeugd en Wmo, en Vreemdelingen, tehuizen en kinderopvang.

Totaal soc. voorz. en maatsch. dnstverl.

Totaal sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening.
De afbakening van deze functie komt vrijwel overeen met die van Iv3-hoofdfunctie 6 Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening.
Uitzondering is de Iv3 functie Centra voor jeugd en gezin (onderdeel Wmo). Met ingang van 2015 is deze functie komen te vervalen en zijn de baten en lasten van deze functie opgenomen onder functies die vallen onder Iv3-hoofdfunctie Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening. Voor vergelijkbaarheid is deze functie daarom in de tabel gerekend tot Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening - Jeugd en Wmo.
De functie is uitgesplitst naar Inkomensvoorzieningen, Werkgelegenheid, Jeugd en Wmo, en Vreemdelingen, tehuizen en kinderopvang.

Werkgelegenheid

De afbakening van deze functie komt overeen met die van de Iv3-functies Werkgelegenheid en Participatiebudget. De definities van deze Iv3-functies zijn als volgt:

- Werkgelegenheid.
Werkgelegenheidsbevorderende voorzieningen en maatregelen, zoals de sociale werkvoorziening, werkgelegenheidsinitiatieven en werkgelegenheidsprojecten. Met ingang van 2010 is de uitvoering van de Wet werk en bijstand, voor zover die het zogenaamde werkdeel van het Fonds werk en inkomen betreft, verantwoord op de functie Participatiebudget (zie de toelichting bij die functie). De sociale werkvoorziening betreft de werkgelegenheidsbevordering voor arbeidsgehandicapten.

- Participatiebudget.
De verantwoordelijkheden en taken ter bevordering van de participatie van de burger in de maatschappij door middel van het aanbieden van reïntegratievoorzieningen, inburgeringsvoorzieningen en volwasseneneducatie. Met het participatiebudget worden de gemeentelijke middelen van het werkdeel Wet werk en bijstand, inburgering en volwasseneneducatie gebundeld in één specifieke uitkering voor gemeenten. De functie is nieuw sinds 2010. Daarvoor werden de lasten en baten gescheiden verantwoord op drie functies: Werkgelegenheid, Vreemdelingen en Volwasseneneducatie.

Jeugd en WMO

De afbakening van deze functie komt overeen met die van de volgende Iv3-functies. Nb met ingang van 2015 hebben de gemeenten een groot aantal taken op het gebied van de Jeugd en Wmo erbij gekregen. Om dit zo goed mogelijk in de Iv3 verantwoord te krijgen zijn er vanaf 2015 een aantal functies met betrekking tot Jeugd en Wmo komen te vervallen en vervangen door nieuwe Iv3-functies.

Voor 2015
• Maatschappelijke begeleiding en advies
• Huishoudelijke verzorging
• Sociaal-cultureel werk
• Dagopvang gehandicapten
• Voorzieningen gehandicapten
• Centra voor jeugd en gezin (onderdeel Wmo)

Na 2015
• Algemene voorzieningen Wmo en Jeugd
• Eerstelijnsloket Wmo en Jeugd
• Eigen bijdragen algemene voorzieningen Wmo en Jeugd
• Eigen bijdragen maatwerkvoorzieningen en opvang Wmo
• Maatwerkvoorz. natura immaterieel Wmo
• Maatwerkvoorzieningen natura materieel Wmo
• Opvang en beschermd wonen Wmo
• PGB Wmo en Jeugd
• Individuele voorzieningen Natura Jeugd
• Veiligheid, jeugdreclassering en opvang Jeugd
• Ouderbijdragen individuele voorzieningen en opvang Jeugd

De functie Jeugd en Wmo is uitgesplitst naar Jeugd, Wmo en Onverdeeld. De verdeling van Iv3-functies naar deze uitsplitsing is niet altijd goed te maken omdat er een aantal Iv3-functies betrekking hebben op zowel Jeugd als Wmo. De Iv3-functies waarvoor dit geldt, zijn ondergebracht bij Onverdeeld. Nb voor 2015 hadden de gemeenten een beperkte taak op het gebied van Jeugd en is de splitsing over Wmo en Jeugd wel goed te maken.

Totaal jeugd en WMO

De afbakening van deze functie komt overeen met die van de volgende Iv3-functies. Nb met ingang van 2015 hebben de gemeenten een groot aantal taken op het gebied van de Jeugd en Wmo erbij gekregen. Om dit zo goed mogelijk in de Iv3 verantwoord te krijgen zijn er vanaf 2015 een aantal functies met betrekking tot Jeugd en Wmo komen te vervallen en vervangen door nieuwe Iv3-functies.

Voor 2015
• Maatschappelijke begeleiding en advies
• Huishoudelijke verzorging
• Sociaal-cultureel werk
• Dagopvang gehandicapten
• Voorzieningen gehandicapten
• Centra voor jeugd en gezin (onderdeel Wmo)

Na 2015
• Algemene voorzieningen Wmo en Jeugd
• Eerstelijnsloket Wmo en Jeugd
• Eigen bijdragen algemene voorzieningen Wmo en Jeugd
• Eigen bijdragen maatwerkvoorzieningen en opvang Wmo
• Maatwerkvoorz. natura immaterieel Wmo
• Maatwerkvoorzieningen natura materieel Wmo
• Opvang en beschermd wonen Wmo
• PGB Wmo en Jeugd
• Individuele voorzieningen Natura Jeugd
• Veiligheid, jeugdreclassering en opvang Jeugd
• Ouderbijdragen individuele voorzieningen en opvang Jeugd

De functie Jeugd en Wmo is uitgesplitst naar Jeugd, Wmo en Onverdeeld. De verdeling van Iv3-functies naar deze uitsplitsing is niet altijd goed te maken omdat er een aantal Iv3-functies betrekking hebben op zowel Jeugd als Wmo. De Iv3-functies waarvoor dit geldt, zijn ondergebracht bij Onverdeeld. Nb voor 2015 hadden de gemeenten een beperkte taak op het gebied van Jeugd en is de splitsing over Wmo en Jeugd wel goed te maken.

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting

De afbakening van deze functie komt overeen met die van Iv3-hoofdfunctie 4 Onderwijs. De functie is uitgesplitst naar Bouwgrondexploitatie en Overig.

Bouwgrondexploitatie

De afbakening van deze functie komt overeen met die van de Iv3-functie Bouwgrondexploitatie. De definitie van deze functie is als volgt:

- Bouwgrondexploitatie.
De activiteiten waarbij ruwe onbebouwde gronden - of gronden die gesaneerd en gereconstrueerd moeten worden - worden omgevormd tot bouwterreinen die aan andere partijen (particulieren, bedrijven, instellingen) worden verkocht. De bouwterreinen kunnen ook in erfpacht worden uitgegeven: hierbij blijft de grond eigendom van de gemeente en betaalt de gebruiker van de grond een (jaarlijkse) vergoeding aan de gemeente. De activiteiten omvatten: opstelling van structuur- en bestemmingsplannen; grondverwerving; bouwrijp maken; woonrijp maken (aanleg woonstraten, riolering, enzovoorts); aanleg van zogeheten bovenwijkse voorzieningen (verbindingswegen, fietspaden, groenvoorzieningen, gemeenschapsvoorzieningen zoals wijkcentra, enzovoorts); financiering en administratie voor bouwgrondexploitaties; het erfpachtbedrijf; enzovoorts.

Functies in euro/inwoner

De beleidsterreinen waarop de gemeente actief is. De gebruikte indeling is een aggregatie van de indeling volgens de Ministeriële Regeling Informatie voor derden, zijnde de regelgeving voor de enquête Informatie voor Derden (Iv3) die ten grondslag ligt aan deze tabel.

Verkeer, vervoer en waterstaat

De afbakening van deze functie komt overeen met die van Iv3-hoofdfunctie 2 Verkeer, vervoer en waterstaat. De functie is uitgesplitst naar Wegen en verkeer, Openbaar vervoer, Parkeren en Havens, luchtvaart en waterstaat.

Openbaar vervoer

De afbakening van deze functie komt overeen met die van de Iv3-functies Openbaar vervoer en Veerdiensten. De definities van deze Iv3-functies zijn als volgt:

- Openbaar vervoer.
De diensten van metro-, tram- en busondernemingen. Ook het treffen van voorzieningen voor het openbaar vervoer en voor het taxivervoer behoort tot deze functie - voor zover geen onderdeel van een andere functie (zie ook functie Wegen, straten en pleinen) - evenals het zorgen voor spoorwegaansluitingen in haven- en industriegebieden.

- Veerdiensten.
De beschikbaarheid van veerdiensten: uitgevoerd door een eigen gemeentelijke veerdienst en/of door subsidies aan een particuliere veerdienst en/of door het verlenen van vergunningen.

Cultuur en recreatie

De afbakening van deze functie komt overeen met die van Iv3-hoofdfunctie 4 Onderwijs. De functie is uitgesplitst naar Recreatie en natuur, Sport en Kunst, bibliotheken en overig.

Kunst, bibliotheken en overig

De afbakening van deze functie komt overeen met die van de Iv3-functies Openbaar bibliotheekwerk, Vormings- en ontwikkelingswerk, Kunst en Musea. De definities van deze Iv3-functies zijn als volgt:

- Openbaar bibliotheekwerk.
De verantwoordelijkheid voor openbare bibliotheken en aanverwante zaken: bibliotheken en leeszalen; braillebibliotheek; diatheek, discotheek (de muziekverzameling), filmotheek, fonotheek, artotheek, lectuurvoorziening aan binnenschippers. Ook overig bibliotheekwerk, waaronder participatie in en ondersteuning van overkoepelende organen, behoort tot deze functie.

- Vormings- en ontwikkelingswerk.
Activiteiten en verantwoordelijkheden op het gebied van: kunstzinnige vorming (creatieve en culturele vorming, waaronder muziekscholen en dansonderwijs, zolang er geen sprake is van een beroepsopleiding), overig vormings- en ontwikkelingswerk (gesprekscentra; emancipatiebevordering), bewustwordingsprojecten derde wereld. Ook activiteiten rond dodenherdenking behoren tot deze functie.

- Kunst.
Taken en werkzaamheden van de gemeente die verband houden met kunstbeoefening en kunstbevordering. Bij kunstbeoefening gaat het om kunst die varieert van podiumkunsten (muziek, zang, opera, toneel, ballet, dans) en beeldende kunsten (schilderen, tekenen, beeldhouwen) tot filmkunst en scheppende kunsten (als taal- en letterkunde). De kunstbevordering heeft betrekking op cultuuruitingen en -manifestaties, geldprijzen en toelagen voor kunstenaars, het bevorderen van tentoonstellingen en cursussen op kunstgebied, enzovoorts. Verder omvat deze functie ook de beschikbaarstelling (bouw, beheer, onderhoud) en/of subsidiëring van voorzieningen als: schouwburgen, concertgebouwen, toneel- en concertzalen, openluchttheaters, openluchtpodia (muziektenten en -terreinen) en culturele centra. Ook de subsidiëring van beroepsgezelschappen (actief op kunstgebied) behoort tot deze functie.

- Musea.
De gemeentelijke taken en activiteiten in verband met de oudheidkunde en de musea. Oudheidkunde en musea houden zich bezig met uitingsvormen (objecten) van culturele of natuurlijke oorsprong: vanaf het verzamelen, via de instandhouding en classificatie, tot en met het toegankelijk maken voor het publiek. Tot deze functie behoort de zorg voor: musea, verzamelingen, expositieruimten; de instandhouding van historische gebouwen, beschermde stads- en dorpsgezichten, molens, carillons, kerkorgels, enzovoorts; archiefbewaarplaatsen, archeologie, geschiedenis, folklore, enzovoorts; subsidiëring van oudheidkundige kringen en verenigingen.

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting

De afbakening van deze functie komt overeen met die van Iv3-hoofdfunctie 4 Onderwijs. De functie is uitgesplitst naar Bouwgrondexploitatie en Overig.

Bouwgrondexploitatie

De afbakening van deze functie komt overeen met die van de Iv3-functie Bouwgrondexploitatie. De definitie van deze functie is als volgt:

- Bouwgrondexploitatie.
De activiteiten waarbij ruwe onbebouwde gronden - of gronden die gesaneerd en gereconstrueerd moeten worden - worden omgevormd tot bouwterreinen die aan andere partijen (particulieren, bedrijven, instellingen) worden verkocht. De bouwterreinen kunnen ook in erfpacht worden uitgegeven: hierbij blijft de grond eigendom van de gemeente en betaalt de gebruiker van de grond een (jaarlijkse) vergoeding aan de gemeente. De activiteiten omvatten: opstelling van structuur- en bestemmingsplannen; grondverwerving; bouwrijp maken; woonrijp maken (aanleg woonstraten, riolering, enzovoorts); aanleg van zogeheten bovenwijkse voorzieningen (verbindingswegen, fietspaden, groenvoorzieningen, gemeenschapsvoorzieningen zoals wijkcentra, enzovoorts); financiering en administratie voor bouwgrondexploitaties; het erfpachtbedrijf; enzovoorts.