Gemeentefinanciën vanaf 1900


Deze tabel bevat gegevens over de baten, de lasten en de schuld van gemeenten vanaf 1900. De gegevens zijn verzameld uit eerdere publicaties over de gemeentefinanciën. De meest nieuwswaardige en consequente gemeentecijfers over de baten, de lasten en de schuld zijn in deze tabel opgenomen.

De gepresenteerde gegevens zijn afkomstig uit de jaarrekening en de balans van gemeenten en sluiten zoveel mogelijk aan op de indelingen en registratiewijzen die de gemeenten in hun eigen administratie hanteren.

Deze tabel vervangt de reeksen over de financiën van de gemeenten in de tabel Historie Overheid.

Gegevens beschikbaar vanaf: 1900

Belangrijke beleidsmatige gebeurtenissen:
1986 - als gevolg van een andere financieringswijze van de bejaardenoorden is er een piek van 2 miljard euro zichtbaar op de batenkant van de Kapitaalrekening.
1995 - in dit jaar hebben gemeenten ongeveer 15,5 miljard euro ontvangen van het Rijk als afkoopsom van de woningwetleningen. Dit leidt tot een eenmalige piek op de baten van de kapitaalrekening. Met deze afkoopsom zijn de opgenomen leningen afgelost, waardoor ook deze in 1995 met eenzelfde bedrag afnemen.
2008 - Per 1 januari 2008 worden de van Europese en Nederlandse overheden vooruit ontvangen uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel (bv. de aanleg van nieuwe infrastructuur) ter dekking van uitgaven in volgende jaren, anders opgenomen in de balans. Deze worden vanaf deze datum opgenomen onder de Overlopende Passiva. De bedragen stonden voorheen geboekt onder de Voorzieningen. Dit heeft geleid tot een breuk in de cijfers van de betreffende balansposten van 2007 op 2008.
2009 - als gevolg van de verkoop van aandelen Nuon/Essent is er een piek zichtbaar van 5,2 miljard euro. Aangezien de ontvangen boekwinst en superdividenden tot de administratieve lopende rekening worden gerekend is de toename daar zichtbaar.
2015 - door de overdracht van taken op het gebied van het Sociaal Domein van het Rijk naar gemeenten nemen de baten en lasten toe met ongeveer 7 miljard euro.

Status van de cijfers:
De uitkomsten van 1900 tot en met 2017 zijn definitief, de uitkomsten van 2018 zijn voorlopig.

Wijzigingen per 31 maart 2020:
De voorlopige cijfers voor 2018 zijn opgenomen.
De cijfers van 2017 zijn nu definitief.

Wanneer komen er nieuwe cijfers:
De nieuwe jaarcijfers over de financiën van de gemeenten worden circa 15 maanden na afloop van de verslagperiode geplaatst. De cijfers kunnen worden bijgesteld op grond van het beschikbaar komen van nieuw of geactualiseerd bronmateriaal. Over het algemeen zijn de bijstellingen gering van omvang. De bijstellingen worden doorgevoerd op het moment dat een nieuw jaarcijfer aan de reeks wordt toegevoegd.

Gemeentefinanciën vanaf 1900

Perioden Baten en lasten van gemeentenBatenTotaal baten (mln euro) BatenBaten lopende rekeningTotaal baten lopende rekening (mln euro) BatenBaten lopende rekeningGemeentelijke heffingen (mln euro) BatenBaten lopende rekeningOverige baten (mln euro) Baten en lasten van gemeentenBatenBaten kapitaalrekening (mln euro) Baten en lasten van gemeentenLastenTotaal lasten (mln euro) Baten en lasten van gemeentenLastenLasten lopende rekening (mln euro) Baten en lasten van gemeentenLastenLasten kapitaalrekening (mln euro) Baten en lasten van gemeentenSaldo van baten en lasten (mln euro) Schuld per 31 decemberTotaal schuld per 31 december (mln euro) Schuld per 31 decemberVaste schuld (mln euro) Schuld per 31 decemberVlottende schuld (mln euro)
1900 158 43 12 31 115 161 52 108 -3 160 118 42
1910 234 85 18 67 149 211 94 117 23 260 191 68
1920 405 187 104 83 218 390 211 179 15 605 446 158
1930 435 297 116 181 138 477 369 108 -42 1.503 1.072 432
1940 580 472 79 393 108 575 492 83 5 1.789 1.252 537
1950 1.114 690 139 551 424 1.428 863 565 -313 2.935 1.904 1.031
1960 2.596 2.085 98 1.987 511 2.894 1.958 935 -298 9.004 6.479 2.525
1970 7.862 6.577 253 6.324 1.284 8.974 6.560 2.414 -1.113 26.805 18.038 8.767
1980 29.709 26.210 1.293 24.917 3.499 31.860 26.233 5.627 -2.151 57.881 40.069 17.812
1990 39.205 33.486 2.400 31.086 5.719 38.946 32.702 6.244 259 74.626 54.169 20.457
2000 41.074 35.345 5.508 29.837 5.729 40.866 32.896 7.970 208 38.700 28.600 10.100
2010 52.090 43.907 7.869 36.038 8.183 57.003 46.382 10.621 -4.913 48.521 33.161 15.360
2016 57.456 50.591 9.396 41.195 6.865 57.389 50.426 6.963 67 50.992 38.264 12.728
2017 57.934 50.334 9.921 40.413 7.600 58.759 51.347 7.412 -825 50.565 37.806 12.759
2018* 59.751 52.213 10.153 42.060 7.538 61.056 53.340 7.716 -1.306 51.555 39.011 12.543
Bron: CBS.
Verklaring van tekens