Dierlijke mest; mest en mineralen per bedrijfstype, 1990-2013
| Bedrijfstype | Regio's | Perioden | Gebruiksnormen dierlijke mest Plaatsingsruimte stikstof (1 000 kg) | Gebruiksnormen dierlijke mest Plaatsingsruimte fosfaat (1 000 kg) | Gebruiksnormen dierlijke mest Saldo plaatsingsruimte stikstof (1 000 kg) | Gebruiksnormen dierlijke mest Saldo plaatsingsruimte stikstof per ha (kg/ha) | Gebruiksnormen dierlijke mest Saldo plaatsingsruimte fosfaat (1 000 kg) | Gebruiksnormen dierlijke mest Saldo plaatsingsruimte fosfaat per ha (kg/ha) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Landbouwbedrijven totaal | Nederland | 2013* | 379.400 | 134.900 | -43.000 | -24 | -32.500 | -18 |
| Landbouwbedrijven totaal | Noord-Nederland (LD) | 2013* | 114.370 | 40.940 | 17.300 | 33 | 5.220 | 10 |
| Landbouwbedrijven totaal | Oost-Nederland (LD) | 2013* | 112.730 | 40.100 | -23.550 | -46 | -14.490 | -28 |
| Landbouwbedrijven totaal | West-Nederland (LD) | 2013* | 87.770 | 31.230 | 26.940 | 64 | 8.850 | 21 |
| Landbouwbedrijven totaal | Zuid-Nederland (LD) | 2013* | 64.500 | 22.660 | -63.660 | -194 | -32.040 | -98 |
| Landbouwbedrijven totaal | Groningen (PV) | 2013* | 31.930 | 11.560 | 10.010 | 63 | 3.460 | 22 |
| Landbouwbedrijven totaal | Friesland (PV) | 2013* | 52.100 | 18.720 | -1.100 | -5 | -650 | -3 |
| Landbouwbedrijven totaal | Drenthe (PV) | 2013* | 30.330 | 10.660 | 8.380 | 58 | 2.410 | 17 |
| Landbouwbedrijven totaal | Overijssel (PV) | 2013* | 45.370 | 15.870 | -13.500 | -69 | -6.890 | -35 |
| Landbouwbedrijven totaal | Flevoland (PV) | 2013* | 15.660 | 6.120 | 8.680 | 100 | 3.270 | 38 |
| Landbouwbedrijven totaal | Gelderland (PV) | 2013* | 51.700 | 18.110 | -18.730 | -83 | -10.870 | -48 |
| Landbouwbedrijven totaal | Utrecht (PV) | 2013* | 15.110 | 5.310 | -3.980 | -64 | -1.970 | -31 |
| Landbouwbedrijven totaal | Noord-Holland (PV) | 2013* | 26.360 | 9.170 | 9.700 | 79 | 3.310 | 27 |
| Landbouwbedrijven totaal | Zuid-Holland (PV) | 2013* | 25.770 | 9.210 | 6.150 | 52 | 2.130 | 18 |
| Landbouwbedrijven totaal | Zeeland (PV) | 2013* | 20.520 | 7.550 | 15.070 | 129 | 5.380 | 46 |
| Landbouwbedrijven totaal | Noord-Brabant (PV) | 2013* | 46.960 | 16.490 | -49.430 | -210 | -23.420 | -100 |
| Landbouwbedrijven totaal | Limburg (PV) | 2013* | 17.540 | 6.170 | -14.230 | -154 | -8.620 | -93 |
| Landbouwbedrijven totaal | Concentratiegebied Oost | 2013* | 68.970 | 23.890 | -33.540 | -113 | -17.320 | -58 |
| Landbouwbedrijven totaal | Concentratiegebied Zuid | 2013* | 46.310 | 16.030 | -69.100 | -296 | -33.810 | -145 |
| Landbouwbedrijven totaal | Niet-concentratiegebied | 2013* | 264.080 | 95.010 | 59.660 | 48 | 18.670 | 15 |
| Graasdierbedrijven totaal | Nederland | 2013* | 252.000 | 88.200 | -24.900 | -24 | -9.500 | -9 |
| Graasdierbedrijven totaal | Noord-Nederland (LD) | 2013* | 82.920 | 29.350 | -410 | -1 | 30 | 0 |
| Graasdierbedrijven totaal | Oost-Nederland (LD) | 2013* | 83.530 | 29.000 | -7.980 | -23 | -3.370 | -10 |
| Graasdierbedrijven totaal | West-Nederland (LD) | 2013* | 50.760 | 17.740 | -2.040 | -10 | -860 | -4 |
| Graasdierbedrijven totaal | Zuid-Nederland (LD) | 2013* | 34.780 | 12.080 | -14.440 | -93 | -5.320 | -34 |
| Graasdierbedrijven totaal | Groningen (PV) | 2013* | 16.770 | 5.880 | -760 | -11 | -260 | -4 |
| Graasdierbedrijven totaal | Friesland (PV) | 2013* | 47.160 | 16.860 | -1.830 | -10 | -470 | -2 |
| Graasdierbedrijven totaal | Drenthe (PV) | 2013* | 19.000 | 6.610 | 2.190 | 28 | 760 | 10 |
| Graasdierbedrijven totaal | Overijssel (PV) | 2013* | 38.950 | 13.550 | -2.640 | -17 | -960 | -6 |
| Graasdierbedrijven totaal | Flevoland (PV) | 2013* | 3.210 | 1.130 | -1.220 | -88 | -430 | -31 |
| Graasdierbedrijven totaal | Gelderland (PV) | 2013* | 41.370 | 14.320 | -4.120 | -24 | -1.980 | -12 |
| Graasdierbedrijven totaal | Utrecht (PV) | 2013* | 13.630 | 4.770 | -2.220 | -40 | -850 | -15 |
| Graasdierbedrijven totaal | Noord-Holland (PV) | 2013* | 16.790 | 5.780 | 1.170 | 17 | 370 | 5 |
| Graasdierbedrijven totaal | Zuid-Holland (PV) | 2013* | 17.180 | 6.050 | -770 | -11 | -310 | -4 |
| Graasdierbedrijven totaal | Zeeland (PV) | 2013* | 3.160 | 1.140 | -220 | -15 | -70 | -5 |
| Graasdierbedrijven totaal | Noord-Brabant (PV) | 2013* | 27.090 | 9.370 | -12.600 | -105 | -4.630 | -39 |
| Graasdierbedrijven totaal | Limburg (PV) | 2013* | 7.680 | 2.710 | -1.840 | -52 | -700 | -20 |
| Graasdierbedrijven totaal | Concentratiegebied Oost | 2013* | 58.110 | 19.900 | -8.750 | -37 | -3.740 | -16 |
| Graasdierbedrijven totaal | Concentratiegebied Zuid | 2013* | 26.440 | 9.080 | -14.140 | -119 | -5.250 | -44 |
| Graasdierbedrijven totaal | Niet-concentratiegebied | 2013* | 167.440 | 59.190 | -1.980 | -3 | -530 | -1 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Nederland | 2013* | 197.400 | 68.800 | -28.100 | -35 | -9.100 | -11 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Noord-Nederland (LD) | 2013* | 69.670 | 24.700 | -5.630 | -20 | -1.640 | -6 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Oost-Nederland (LD) | 2013* | 63.580 | 21.870 | -5.030 | -20 | -1.610 | -6 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | West-Nederland (LD) | 2013* | 38.800 | 13.580 | -5.590 | -35 | -1.840 | -12 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Zuid-Nederland (LD) | 2013* | 25.320 | 8.680 | -11.890 | -108 | -4.040 | -37 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Groningen (PV) | 2013* | 13.990 | 4.950 | -1.980 | -34 | -620 | -11 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Friesland (PV) | 2013* | 40.710 | 14.570 | -4.220 | -26 | -1.270 | -8 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Drenthe (PV) | 2013* | 14.970 | 5.180 | 570 | 9 | 250 | 4 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Overijssel (PV) | 2013* | 30.850 | 10.640 | -2.920 | -23 | -920 | -7 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Flevoland (PV) | 2013* | 2.940 | 1.030 | -1.080 | -86 | -360 | -29 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Gelderland (PV) | 2013* | 29.790 | 10.200 | -1.030 | -9 | -320 | -3 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Utrecht (PV) | 2013* | 10.930 | 3.820 | -2.180 | -50 | -740 | -17 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Noord-Holland (PV) | 2013* | 12.340 | 4.250 | -780 | -16 | -230 | -5 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Zuid-Holland (PV) | 2013* | 13.390 | 4.740 | -2.130 | -39 | -710 | -13 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Zeeland (PV) | 2013* | 2.140 | 770 | -490 | -49 | -160 | -16 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Noord-Brabant (PV) | 2013* | 20.250 | 6.900 | -10.230 | -117 | -3.500 | -40 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Limburg (PV) | 2013* | 5.080 | 1.780 | -1.660 | -73 | -540 | -23 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Concentratiegebied Oost | 2013* | 43.780 | 14.820 | -4.800 | -27 | -1.690 | -10 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Concentratiegebied Zuid | 2013* | 19.450 | 6.580 | -11.020 | -130 | -3.780 | -44 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Niet-concentratiegebied | 2013* | 134.140 | 47.440 | -12.320 | -23 | -3.650 | -7 |
| Overige melkveebedrijven | Nederland | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Noord-Nederland (LD) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Oost-Nederland (LD) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | West-Nederland (LD) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Zuid-Nederland (LD) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Groningen (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Friesland (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Drenthe (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Overijssel (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Flevoland (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Gelderland (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Utrecht (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Noord-Holland (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Zuid-Holland (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Zeeland (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Noord-Brabant (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Limburg (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Concentratiegebied Oost | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Concentratiegebied Zuid | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Niet-concentratiegebied | 2013* | ||||||
| Overige graasdierbedrijven | Nederland | 2013* | 54.600 | 19.300 | 3.300 | 14 | -400 | -2 |
| Overige graasdierbedrijven | Noord-Nederland (LD) | 2013* | 13.250 | 4.650 | 5.220 | 95 | 1.670 | 30 |
| Overige graasdierbedrijven | Oost-Nederland (LD) | 2013* | 19.950 | 7.130 | -2.950 | -34 | -1.760 | -20 |
| Overige graasdierbedrijven | West-Nederland (LD) | 2013* | 11.960 | 4.160 | 3.540 | 72 | 980 | 20 |
| Overige graasdierbedrijven | Zuid-Nederland (LD) | 2013* | 9.450 | 3.400 | -2.540 | -57 | -1.290 | -29 |
| Overige graasdierbedrijven | Groningen (PV) | 2013* | 2.770 | 930 | 1.220 | 106 | 360 | 31 |
| Overige graasdierbedrijven | Friesland (PV) | 2013* | 6.450 | 2.290 | 2.390 | 90 | 800 | 30 |
| Overige graasdierbedrijven | Drenthe (PV) | 2013* | 4.030 | 1.430 | 1.610 | 94 | 510 | 30 |
| Overige graasdierbedrijven | Overijssel (PV) | 2013* | 8.100 | 2.910 | 270 | 8 | -30 | -1 |
| Overige graasdierbedrijven | Flevoland (PV) | 2013* | 270 | 100 | -140 | -117 | -60 | -52 |
| Overige graasdierbedrijven | Gelderland (PV) | 2013* | 11.580 | 4.120 | -3.080 | -61 | -1.660 | -33 |
| Overige graasdierbedrijven | Utrecht (PV) | 2013* | 2.700 | 950 | -40 | -4 | -120 | -10 |
| Overige graasdierbedrijven | Noord-Holland (PV) | 2013* | 4.450 | 1.530 | 1.950 | 108 | 600 | 34 |
| Overige graasdierbedrijven | Zuid-Holland (PV) | 2013* | 3.790 | 1.310 | 1.360 | 89 | 400 | 26 |
| Overige graasdierbedrijven | Zeeland (PV) | 2013* | 1.020 | 370 | 270 | 58 | 90 | 19 |
| Overige graasdierbedrijven | Noord-Brabant (PV) | 2013* | 6.850 | 2.480 | -2.370 | -73 | -1.130 | -35 |
| Overige graasdierbedrijven | Limburg (PV) | 2013* | 2.610 | 930 | -180 | -14 | -160 | -13 |
| Overige graasdierbedrijven | Concentratiegebied Oost | 2013* | 14.330 | 5.080 | -3.950 | -63 | -2.050 | -33 |
| Overige graasdierbedrijven | Concentratiegebied Zuid | 2013* | 6.990 | 2.500 | -3.120 | -93 | -1.470 | -44 |
| Overige graasdierbedrijven | Niet-concentratiegebied | 2013* | 33.300 | 11.750 | 10.330 | 74 | 3.120 | 22 |
| Bron: CBS. | ||||||||
Tabeltoelichting
De tabel bevat cijfers over de mestproductie en de daarmee uitgescheiden hoeveelheid stikstof en fosfaat. De productie van beide mineralen wordt getoond in klassen (kg per hectare) met daarbij de verdeling van de landbouwbedrijven over deze klassen. Vervolgens wordt in de tabel de mestproductie vergeleken met de plaatsingsruimte volgens de geldende gebruiksnormen. Als achtergrondgegevens bevat de tabel ook het aantal landbouwbedrijven en de oppervlakte bemestbare cultuurgrond.
In de tabel kunnen de gegevens worden bekeken voor verschillende typen bedrijven (standaard bedrijfstypering) en kan het totaal voor Nederland worden uitgesplitst naar landsdelen, provincies en concentratiegebieden.
Gegevens beschikbaar vanaf: 1990.
Status van de cijfers:
- cijfers tot en met 2012 zijn definitief;
- cijfers over 2013 zijn voorlopig. Aangezien deze tabel is stopgezet, worden de gegevens niet meer definitief gemaakt.
Deze tabel wordt opgevolgd door: Dierlijke mest; mestproductie en mineralenuitscheiding per bedrijfstype.
Toelichting onderwerpen
- Gebruiksnormen dierlijke mest
- De productie van stikstof en fosfaat in dierlijke mest is vergeleken met
de plaatsingsruimte voor dierlijke mest op het bedrijf.
---
Tot 1998 gold alleen een gebruiksnorm voor fosfaat in dierlijke mest. Van
1998 tot en met 2005 (in die periode was het Mineralenaangiftesysteem
Minas van kracht) is de gebruiksnorm dierlijke mest afgeleid uit de som
van het toegestane fosfaatverlies en de fosfaatafvoer met het gewas. Voor stikstof is onder Minas geen gebruiksnorm voor dierlijke mest af te
leiden omdat in het aangiftesysteem de aanvoer van stikstof uit kunstmest is inbegrepen in het toegestane verlies. Met ingang van 2006 geldt een gebruiksnorm voor dierlijke mest van 170 kg N/ha. Voor bedrijven waarvan het areaal voor tenminste 70% uit grasland bestaat, is de gebruiksnorm bij graasdiermest 250 kg N/ha. De gebruiksnorm voor fosfaat wordt geleidelijk aangescherpt. Met ingang van 2010 zijn de gebruiksnormen voor fosfaat gedifferentieerd naar fosfaattoestand van de bodem. Indien geen informatie beschikbaar is over de fosfaattoestand is gerekend met de laagste fosfaatgebruiksnorm (fosfaattoestand hoog).- Plaatsingsruimte stikstof
- De plaatsingsruimte voor stikstof wordt berekend door vermenigvuldiging
van de gebruiksnorm voor dierlijke mest (170 kg N/ha) met het beschikbare areaal.
---
Bij bedrijven waarbij de beschikbare cultuurgrond voor minimaal 70% uit
grasland bestaat, is bij toepassing van graasdiermest gerekend met de
verruimde stikstofnorm van 250 kg N/ha. De gebruiksnorm voor stikstof
uit dierlijke mest is ingevoerd in 2006.
- Plaatsingsruimte fosfaat
- De plaatsingsruimte voor fosfaat wordt berekend door vermenigvuldiging
van de gebruiksnorm met het beschikbare areaal.
---
Voor grasland en bouwland gelden verschillende gebruiksnormen die
geleidelijk worden aangescherpt. Met ingang van 2010 zijn de
gebruiksnormen voor fosfaat gedifferentieerd naar fosfaattoestand van de bodem. Indien geen informatie beschikbaar is over de fosfaattoestand is gerekend met de laagste fosfaatgebruiksnorm (fosfaattoestand hoog).
Van 1998 tot en met 2005 (Mineralenaangiftesysteem Minas) is de
gebruiksnorm dierlijke mest afgeleid uit de som van het toegestane
fosfaatverlies en de fosfaatafvoer met het gewas.
- Saldo plaatsingsruimte stikstof
- De resterende plaatsingsruimte op bedrijven zonder overschot aan
dierlijke mest minus het stikstofoverschot op bedrijven met overproductie
van mest. Bij een negatief getal is sprake van een tekort aan
plaatsingsruimte.
---
De stikstofproductie in deze tabel is berekend door de
stikstofuitscheiding te verminderen met berekende stikstofverliezen uit
stallen en mestopslagen volgens de rekenmethodiek van de Commissie
Deskundigen Meststoffenwet (CDM). Deze verliezen zijn over het algemeen kleiner dan de forfaitaire verliezen op basis van de mestwetgeving. Bij het gebruik van berekende stikstofverliezen blijft er dus meer stikstof in de mest achter en zal er dus eerder sprake zijn van overproductie ten opzichte van de plaatsingsruimte. Wettelijk gezien is er pas sprake van overproductie als de mineralenuitscheiding gecorrigeerd voor forfaitaire verliezen hoger is dan de plaatsingsruimte.
- Saldo plaatsingsruimte stikstof per ha
- De resterende plaatsingsruimte op bedrijven zonder overschot aan
dierlijke mest minus het stikstofoverschot op bedrijven met overproductie
van mest. Bij een negatief getal is sprake van een tekort aan
plaatsingsruimte.
---
De stikstofproductie in deze tabel is berekend door de
stikstofuitscheiding te verminderen met berekende stikstofverliezen uit
stallen en mestopslagen volgens de rekenmethodiek van de Commissie
Deskundigen Meststoffenwet (CDM). Deze verliezen zijn over het algemeen kleiner dan de forfaitaire verliezen op basis van de mestwetgeving. Bij het gebruik van berekende stikstofverliezen blijft er dus meer stikstof in de mest achter en zal er dus eerder sprake zijn van overproductie ten opzichte van de plaatsingsruimte. Wettelijk gezien is er pas sprake van overproductie als de mineralenuitscheiding gecorrigeerd voor forfaitaire verliezen hoger is dan de plaatsingsruimte.
- Saldo plaatsingsruimte fosfaat
- De resterende plaatsingsruimte op bedrijven zonder overschot aan
dierlijke mest minus het fosfaatoverschot op bedrijven met overproductie
van mest. Bij een negatief getal is sprake van een tekort aan
plaatsingsruimte.
---
De stikstofproductie in deze tabel is berekend door de
stikstofuitscheiding te verminderen met berekende stikstofverliezen uit
stallen en mestopslagen volgens de rekenmethodiek van de Commissie
Deskundigen Meststoffenwet (CDM). Deze verliezen zijn over het algemeen kleiner dan de forfaitaire verliezen op basis van de mestwetgeving. Bij het gebruik van berekende stikstofverliezen blijft er dus meer stikstof in de mest achter en zal er dus eerder sprake zijn van overproductie ten opzichte van de plaatsingsruimte. Wettelijk gezien is er pas sprake van overproductie als de mineralenuitscheiding gecorrigeerd voor forfaitaire verliezen hoger is dan de plaatsingsruimte.
- Saldo plaatsingsruimte fosfaat per ha
- De resterende plaatsingsruimte op bedrijven zonder overschot aan
dierlijke mest minus het fosfaatoverschot op bedrijven met overproductie
van mest. Bij een negatief getal is sprake van een tekort aan
plaatsingsruimte.
---
De stikstofproductie in deze tabel is berekend door de
stikstofuitscheiding te verminderen met berekende stikstofverliezen uit
stallen en mestopslagen volgens de rekenmethodiek van de Commissie
Deskundigen Meststoffenwet (CDM). Deze verliezen zijn over het algemeen kleiner dan de forfaitaire verliezen op basis van de mestwetgeving. Bij het gebruik van berekende stikstofverliezen blijft er dus meer stikstof in de mest achter en zal er dus eerder sprake zijn van overproductie ten opzichte van de plaatsingsruimte. Wettelijk gezien is er pas sprake van overproductie als de mineralenuitscheiding gecorrigeerd voor forfaitaire verliezen hoger is dan de plaatsingsruimte.