Dierlijke mest; mest en mineralen per bedrijfstype, 1990-2013

Dierlijke mest; mest en mineralen per bedrijfstype, 1990-2013

Bedrijfstype Regio's Perioden Gebruiksnormen dierlijke mest Plaatsingsruimte stikstof (1 000 kg) Gebruiksnormen dierlijke mest Plaatsingsruimte fosfaat (1 000 kg) Gebruiksnormen dierlijke mest Saldo plaatsingsruimte stikstof (1 000 kg) Gebruiksnormen dierlijke mest Saldo plaatsingsruimte stikstof per ha (kg/ha) Gebruiksnormen dierlijke mest Saldo plaatsingsruimte fosfaat (1 000 kg) Gebruiksnormen dierlijke mest Saldo plaatsingsruimte fosfaat per ha (kg/ha)
Landbouwbedrijven totaal Nederland 2013* 379.400 134.900 -43.000 -24 -32.500 -18
Landbouwbedrijven totaal Noord-Nederland (LD) 2013* 114.370 40.940 17.300 33 5.220 10
Landbouwbedrijven totaal Oost-Nederland (LD) 2013* 112.730 40.100 -23.550 -46 -14.490 -28
Landbouwbedrijven totaal West-Nederland (LD) 2013* 87.770 31.230 26.940 64 8.850 21
Landbouwbedrijven totaal Zuid-Nederland (LD) 2013* 64.500 22.660 -63.660 -194 -32.040 -98
Landbouwbedrijven totaal Groningen (PV) 2013* 31.930 11.560 10.010 63 3.460 22
Landbouwbedrijven totaal Friesland (PV) 2013* 52.100 18.720 -1.100 -5 -650 -3
Landbouwbedrijven totaal Drenthe (PV) 2013* 30.330 10.660 8.380 58 2.410 17
Landbouwbedrijven totaal Overijssel (PV) 2013* 45.370 15.870 -13.500 -69 -6.890 -35
Landbouwbedrijven totaal Flevoland (PV) 2013* 15.660 6.120 8.680 100 3.270 38
Landbouwbedrijven totaal Gelderland (PV) 2013* 51.700 18.110 -18.730 -83 -10.870 -48
Landbouwbedrijven totaal Utrecht (PV) 2013* 15.110 5.310 -3.980 -64 -1.970 -31
Landbouwbedrijven totaal Noord-Holland (PV) 2013* 26.360 9.170 9.700 79 3.310 27
Landbouwbedrijven totaal Zuid-Holland (PV) 2013* 25.770 9.210 6.150 52 2.130 18
Landbouwbedrijven totaal Zeeland (PV) 2013* 20.520 7.550 15.070 129 5.380 46
Landbouwbedrijven totaal Noord-Brabant (PV) 2013* 46.960 16.490 -49.430 -210 -23.420 -100
Landbouwbedrijven totaal Limburg (PV) 2013* 17.540 6.170 -14.230 -154 -8.620 -93
Landbouwbedrijven totaal Concentratiegebied Oost 2013* 68.970 23.890 -33.540 -113 -17.320 -58
Landbouwbedrijven totaal Concentratiegebied Zuid 2013* 46.310 16.030 -69.100 -296 -33.810 -145
Landbouwbedrijven totaal Niet-concentratiegebied 2013* 264.080 95.010 59.660 48 18.670 15
Graasdierbedrijven totaal Nederland 2013* 252.000 88.200 -24.900 -24 -9.500 -9
Graasdierbedrijven totaal Noord-Nederland (LD) 2013* 82.920 29.350 -410 -1 30 0
Graasdierbedrijven totaal Oost-Nederland (LD) 2013* 83.530 29.000 -7.980 -23 -3.370 -10
Graasdierbedrijven totaal West-Nederland (LD) 2013* 50.760 17.740 -2.040 -10 -860 -4
Graasdierbedrijven totaal Zuid-Nederland (LD) 2013* 34.780 12.080 -14.440 -93 -5.320 -34
Graasdierbedrijven totaal Groningen (PV) 2013* 16.770 5.880 -760 -11 -260 -4
Graasdierbedrijven totaal Friesland (PV) 2013* 47.160 16.860 -1.830 -10 -470 -2
Graasdierbedrijven totaal Drenthe (PV) 2013* 19.000 6.610 2.190 28 760 10
Graasdierbedrijven totaal Overijssel (PV) 2013* 38.950 13.550 -2.640 -17 -960 -6
Graasdierbedrijven totaal Flevoland (PV) 2013* 3.210 1.130 -1.220 -88 -430 -31
Graasdierbedrijven totaal Gelderland (PV) 2013* 41.370 14.320 -4.120 -24 -1.980 -12
Graasdierbedrijven totaal Utrecht (PV) 2013* 13.630 4.770 -2.220 -40 -850 -15
Graasdierbedrijven totaal Noord-Holland (PV) 2013* 16.790 5.780 1.170 17 370 5
Graasdierbedrijven totaal Zuid-Holland (PV) 2013* 17.180 6.050 -770 -11 -310 -4
Graasdierbedrijven totaal Zeeland (PV) 2013* 3.160 1.140 -220 -15 -70 -5
Graasdierbedrijven totaal Noord-Brabant (PV) 2013* 27.090 9.370 -12.600 -105 -4.630 -39
Graasdierbedrijven totaal Limburg (PV) 2013* 7.680 2.710 -1.840 -52 -700 -20
Graasdierbedrijven totaal Concentratiegebied Oost 2013* 58.110 19.900 -8.750 -37 -3.740 -16
Graasdierbedrijven totaal Concentratiegebied Zuid 2013* 26.440 9.080 -14.140 -119 -5.250 -44
Graasdierbedrijven totaal Niet-concentratiegebied 2013* 167.440 59.190 -1.980 -3 -530 -1
(Sterk gespec.) melkveebedrijven Nederland 2013* 197.400 68.800 -28.100 -35 -9.100 -11
(Sterk gespec.) melkveebedrijven Noord-Nederland (LD) 2013* 69.670 24.700 -5.630 -20 -1.640 -6
(Sterk gespec.) melkveebedrijven Oost-Nederland (LD) 2013* 63.580 21.870 -5.030 -20 -1.610 -6
(Sterk gespec.) melkveebedrijven West-Nederland (LD) 2013* 38.800 13.580 -5.590 -35 -1.840 -12
(Sterk gespec.) melkveebedrijven Zuid-Nederland (LD) 2013* 25.320 8.680 -11.890 -108 -4.040 -37
(Sterk gespec.) melkveebedrijven Groningen (PV) 2013* 13.990 4.950 -1.980 -34 -620 -11
(Sterk gespec.) melkveebedrijven Friesland (PV) 2013* 40.710 14.570 -4.220 -26 -1.270 -8
(Sterk gespec.) melkveebedrijven Drenthe (PV) 2013* 14.970 5.180 570 9 250 4
(Sterk gespec.) melkveebedrijven Overijssel (PV) 2013* 30.850 10.640 -2.920 -23 -920 -7
(Sterk gespec.) melkveebedrijven Flevoland (PV) 2013* 2.940 1.030 -1.080 -86 -360 -29
(Sterk gespec.) melkveebedrijven Gelderland (PV) 2013* 29.790 10.200 -1.030 -9 -320 -3
(Sterk gespec.) melkveebedrijven Utrecht (PV) 2013* 10.930 3.820 -2.180 -50 -740 -17
(Sterk gespec.) melkveebedrijven Noord-Holland (PV) 2013* 12.340 4.250 -780 -16 -230 -5
(Sterk gespec.) melkveebedrijven Zuid-Holland (PV) 2013* 13.390 4.740 -2.130 -39 -710 -13
(Sterk gespec.) melkveebedrijven Zeeland (PV) 2013* 2.140 770 -490 -49 -160 -16
(Sterk gespec.) melkveebedrijven Noord-Brabant (PV) 2013* 20.250 6.900 -10.230 -117 -3.500 -40
(Sterk gespec.) melkveebedrijven Limburg (PV) 2013* 5.080 1.780 -1.660 -73 -540 -23
(Sterk gespec.) melkveebedrijven Concentratiegebied Oost 2013* 43.780 14.820 -4.800 -27 -1.690 -10
(Sterk gespec.) melkveebedrijven Concentratiegebied Zuid 2013* 19.450 6.580 -11.020 -130 -3.780 -44
(Sterk gespec.) melkveebedrijven Niet-concentratiegebied 2013* 134.140 47.440 -12.320 -23 -3.650 -7
Overige melkveebedrijven Nederland 2013*
Overige melkveebedrijven Noord-Nederland (LD) 2013*
Overige melkveebedrijven Oost-Nederland (LD) 2013*
Overige melkveebedrijven West-Nederland (LD) 2013*
Overige melkveebedrijven Zuid-Nederland (LD) 2013*
Overige melkveebedrijven Groningen (PV) 2013*
Overige melkveebedrijven Friesland (PV) 2013*
Overige melkveebedrijven Drenthe (PV) 2013*
Overige melkveebedrijven Overijssel (PV) 2013*
Overige melkveebedrijven Flevoland (PV) 2013*
Overige melkveebedrijven Gelderland (PV) 2013*
Overige melkveebedrijven Utrecht (PV) 2013*
Overige melkveebedrijven Noord-Holland (PV) 2013*
Overige melkveebedrijven Zuid-Holland (PV) 2013*
Overige melkveebedrijven Zeeland (PV) 2013*
Overige melkveebedrijven Noord-Brabant (PV) 2013*
Overige melkveebedrijven Limburg (PV) 2013*
Overige melkveebedrijven Concentratiegebied Oost 2013*
Overige melkveebedrijven Concentratiegebied Zuid 2013*
Overige melkveebedrijven Niet-concentratiegebied 2013*
Overige graasdierbedrijven Nederland 2013* 54.600 19.300 3.300 14 -400 -2
Overige graasdierbedrijven Noord-Nederland (LD) 2013* 13.250 4.650 5.220 95 1.670 30
Overige graasdierbedrijven Oost-Nederland (LD) 2013* 19.950 7.130 -2.950 -34 -1.760 -20
Overige graasdierbedrijven West-Nederland (LD) 2013* 11.960 4.160 3.540 72 980 20
Overige graasdierbedrijven Zuid-Nederland (LD) 2013* 9.450 3.400 -2.540 -57 -1.290 -29
Overige graasdierbedrijven Groningen (PV) 2013* 2.770 930 1.220 106 360 31
Overige graasdierbedrijven Friesland (PV) 2013* 6.450 2.290 2.390 90 800 30
Overige graasdierbedrijven Drenthe (PV) 2013* 4.030 1.430 1.610 94 510 30
Overige graasdierbedrijven Overijssel (PV) 2013* 8.100 2.910 270 8 -30 -1
Overige graasdierbedrijven Flevoland (PV) 2013* 270 100 -140 -117 -60 -52
Overige graasdierbedrijven Gelderland (PV) 2013* 11.580 4.120 -3.080 -61 -1.660 -33
Overige graasdierbedrijven Utrecht (PV) 2013* 2.700 950 -40 -4 -120 -10
Overige graasdierbedrijven Noord-Holland (PV) 2013* 4.450 1.530 1.950 108 600 34
Overige graasdierbedrijven Zuid-Holland (PV) 2013* 3.790 1.310 1.360 89 400 26
Overige graasdierbedrijven Zeeland (PV) 2013* 1.020 370 270 58 90 19
Overige graasdierbedrijven Noord-Brabant (PV) 2013* 6.850 2.480 -2.370 -73 -1.130 -35
Overige graasdierbedrijven Limburg (PV) 2013* 2.610 930 -180 -14 -160 -13
Overige graasdierbedrijven Concentratiegebied Oost 2013* 14.330 5.080 -3.950 -63 -2.050 -33
Overige graasdierbedrijven Concentratiegebied Zuid 2013* 6.990 2.500 -3.120 -93 -1.470 -44
Overige graasdierbedrijven Niet-concentratiegebied 2013* 33.300 11.750 10.330 74 3.120 22
Bron: CBS.
Verklaring van tekens

Tabeltoelichting


De tabel bevat cijfers over de mestproductie en de daarmee uitgescheiden hoeveelheid stikstof en fosfaat. De productie van beide mineralen wordt getoond in klassen (kg per hectare) met daarbij de verdeling van de landbouwbedrijven over deze klassen. Vervolgens wordt in de tabel de mestproductie vergeleken met de plaatsingsruimte volgens de geldende gebruiksnormen. Als achtergrondgegevens bevat de tabel ook het aantal landbouwbedrijven en de oppervlakte bemestbare cultuurgrond.

In de tabel kunnen de gegevens worden bekeken voor verschillende typen bedrijven (standaard bedrijfstypering) en kan het totaal voor Nederland worden uitgesplitst naar landsdelen, provincies en concentratiegebieden.

Gegevens beschikbaar vanaf: 1990.

Status van de cijfers:
- cijfers tot en met 2012 zijn definitief;
- cijfers over 2013 zijn voorlopig. Aangezien deze tabel is stopgezet, worden de gegevens niet meer definitief gemaakt.

Deze tabel wordt opgevolgd door: Dierlijke mest; mestproductie en mineralenuitscheiding per bedrijfstype.

Toelichting onderwerpen

Gebruiksnormen dierlijke mest
De productie van stikstof en fosfaat in dierlijke mest is vergeleken met
de plaatsingsruimte voor dierlijke mest op het bedrijf.
---
Tot 1998 gold alleen een gebruiksnorm voor fosfaat in dierlijke mest. Van
1998 tot en met 2005 (in die periode was het Mineralenaangiftesysteem
Minas van kracht) is de gebruiksnorm dierlijke mest afgeleid uit de som
van het toegestane fosfaatverlies en de fosfaatafvoer met het gewas. Voor stikstof is onder Minas geen gebruiksnorm voor dierlijke mest af te
leiden omdat in het aangiftesysteem de aanvoer van stikstof uit kunstmest is inbegrepen in het toegestane verlies. Met ingang van 2006 geldt een gebruiksnorm voor dierlijke mest van 170 kg N/ha. Voor bedrijven waarvan het areaal voor tenminste 70% uit grasland bestaat, is de gebruiksnorm bij graasdiermest 250 kg N/ha. De gebruiksnorm voor fosfaat wordt geleidelijk aangescherpt. Met ingang van 2010 zijn de gebruiksnormen voor fosfaat gedifferentieerd naar fosfaattoestand van de bodem. Indien geen informatie beschikbaar is over de fosfaattoestand is gerekend met de laagste fosfaatgebruiksnorm (fosfaattoestand hoog).
Plaatsingsruimte stikstof
De plaatsingsruimte voor stikstof wordt berekend door vermenigvuldiging
van de gebruiksnorm voor dierlijke mest (170 kg N/ha) met het beschikbare areaal.
---
Bij bedrijven waarbij de beschikbare cultuurgrond voor minimaal 70% uit
grasland bestaat, is bij toepassing van graasdiermest gerekend met de
verruimde stikstofnorm van 250 kg N/ha. De gebruiksnorm voor stikstof
uit dierlijke mest is ingevoerd in 2006.
Plaatsingsruimte fosfaat
De plaatsingsruimte voor fosfaat wordt berekend door vermenigvuldiging
van de gebruiksnorm met het beschikbare areaal.
---
Voor grasland en bouwland gelden verschillende gebruiksnormen die
geleidelijk worden aangescherpt. Met ingang van 2010 zijn de
gebruiksnormen voor fosfaat gedifferentieerd naar fosfaattoestand van de bodem. Indien geen informatie beschikbaar is over de fosfaattoestand is gerekend met de laagste fosfaatgebruiksnorm (fosfaattoestand hoog).
Van 1998 tot en met 2005 (Mineralenaangiftesysteem Minas) is de
gebruiksnorm dierlijke mest afgeleid uit de som van het toegestane
fosfaatverlies en de fosfaatafvoer met het gewas.
Saldo plaatsingsruimte stikstof
De resterende plaatsingsruimte op bedrijven zonder overschot aan
dierlijke mest minus het stikstofoverschot op bedrijven met overproductie
van mest. Bij een negatief getal is sprake van een tekort aan
plaatsingsruimte.
---
De stikstofproductie in deze tabel is berekend door de
stikstofuitscheiding te verminderen met berekende stikstofverliezen uit
stallen en mestopslagen volgens de rekenmethodiek van de Commissie
Deskundigen Meststoffenwet (CDM). Deze verliezen zijn over het algemeen kleiner dan de forfaitaire verliezen op basis van de mestwetgeving. Bij het gebruik van berekende stikstofverliezen blijft er dus meer stikstof in de mest achter en zal er dus eerder sprake zijn van overproductie ten opzichte van de plaatsingsruimte. Wettelijk gezien is er pas sprake van overproductie als de mineralenuitscheiding gecorrigeerd voor forfaitaire verliezen hoger is dan de plaatsingsruimte.
Saldo plaatsingsruimte stikstof per ha
De resterende plaatsingsruimte op bedrijven zonder overschot aan
dierlijke mest minus het stikstofoverschot op bedrijven met overproductie
van mest. Bij een negatief getal is sprake van een tekort aan
plaatsingsruimte.
---
De stikstofproductie in deze tabel is berekend door de
stikstofuitscheiding te verminderen met berekende stikstofverliezen uit
stallen en mestopslagen volgens de rekenmethodiek van de Commissie
Deskundigen Meststoffenwet (CDM). Deze verliezen zijn over het algemeen kleiner dan de forfaitaire verliezen op basis van de mestwetgeving. Bij het gebruik van berekende stikstofverliezen blijft er dus meer stikstof in de mest achter en zal er dus eerder sprake zijn van overproductie ten opzichte van de plaatsingsruimte. Wettelijk gezien is er pas sprake van overproductie als de mineralenuitscheiding gecorrigeerd voor forfaitaire verliezen hoger is dan de plaatsingsruimte.
Saldo plaatsingsruimte fosfaat
De resterende plaatsingsruimte op bedrijven zonder overschot aan
dierlijke mest minus het fosfaatoverschot op bedrijven met overproductie
van mest. Bij een negatief getal is sprake van een tekort aan
plaatsingsruimte.
---
De stikstofproductie in deze tabel is berekend door de
stikstofuitscheiding te verminderen met berekende stikstofverliezen uit
stallen en mestopslagen volgens de rekenmethodiek van de Commissie
Deskundigen Meststoffenwet (CDM). Deze verliezen zijn over het algemeen kleiner dan de forfaitaire verliezen op basis van de mestwetgeving. Bij het gebruik van berekende stikstofverliezen blijft er dus meer stikstof in de mest achter en zal er dus eerder sprake zijn van overproductie ten opzichte van de plaatsingsruimte. Wettelijk gezien is er pas sprake van overproductie als de mineralenuitscheiding gecorrigeerd voor forfaitaire verliezen hoger is dan de plaatsingsruimte.
Saldo plaatsingsruimte fosfaat per ha
De resterende plaatsingsruimte op bedrijven zonder overschot aan
dierlijke mest minus het fosfaatoverschot op bedrijven met overproductie
van mest. Bij een negatief getal is sprake van een tekort aan
plaatsingsruimte.
---
De stikstofproductie in deze tabel is berekend door de
stikstofuitscheiding te verminderen met berekende stikstofverliezen uit
stallen en mestopslagen volgens de rekenmethodiek van de Commissie
Deskundigen Meststoffenwet (CDM). Deze verliezen zijn over het algemeen kleiner dan de forfaitaire verliezen op basis van de mestwetgeving. Bij het gebruik van berekende stikstofverliezen blijft er dus meer stikstof in de mest achter en zal er dus eerder sprake zijn van overproductie ten opzichte van de plaatsingsruimte. Wettelijk gezien is er pas sprake van overproductie als de mineralenuitscheiding gecorrigeerd voor forfaitaire verliezen hoger is dan de plaatsingsruimte.