Dierlijke mest; mest en mineralen per bedrijfstype, 1990-2013
| Bedrijfstype | Regio's | Perioden | Gebruiksnormen dierlijke mest Bedrijven zonder overproductie mineralen Aandeel bedrijven zonder overproductie (%) | Gebruiksnormen dierlijke mest Bedrijven zonder overproductie mineralen Resterende plaatsingsruimte stikstof (1 000 kg) | Gebruiksnormen dierlijke mest Bedrijven zonder overproductie mineralen Resterende plaatsingsruimte fosfaat (1 000 kg) | Gebruiksnormen dierlijke mest Bedrijven met overproductie mineralen Aandeel bedrijven met overproductie (%) | Gebruiksnormen dierlijke mest Bedrijven met overproductie mineralen Stikstofoverschot (1 000 kg) | Gebruiksnormen dierlijke mest Bedrijven met overproductie mineralen Fosfaatoverschot (1 000 kg) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Landbouwbedrijven totaal | Nederland | 2013* | 65 | 140.100 | 51.100 | 35 | 183.000 | 83.600 |
| Landbouwbedrijven totaal | Noord-Nederland (LD) | 2013* | 65 | 38.510 | 14.140 | 35 | 21.210 | 8.920 |
| Landbouwbedrijven totaal | Oost-Nederland (LD) | 2013* | 61 | 34.570 | 12.950 | 39 | 58.120 | 27.440 |
| Landbouwbedrijven totaal | West-Nederland (LD) | 2013* | 76 | 42.020 | 15.170 | 24 | 15.080 | 6.320 |
| Landbouwbedrijven totaal | Zuid-Nederland (LD) | 2013* | 59 | 24.980 | 8.860 | 41 | 88.640 | 40.900 |
| Landbouwbedrijven totaal | Groningen (PV) | 2013* | 70 | 15.620 | 5.780 | 30 | 5.610 | 2.320 |
| Landbouwbedrijven totaal | Friesland (PV) | 2013* | 55 | 9.110 | 3.450 | 45 | 10.200 | 4.100 |
| Landbouwbedrijven totaal | Drenthe (PV) | 2013* | 75 | 13.780 | 4.910 | 25 | 5.400 | 2.500 |
| Landbouwbedrijven totaal | Overijssel (PV) | 2013* | 56 | 9.150 | 3.310 | 44 | 22.650 | 10.190 |
| Landbouwbedrijven totaal | Flevoland (PV) | 2013* | 81 | 11.470 | 4.610 | 19 | 2.790 | 1.340 |
| Landbouwbedrijven totaal | Gelderland (PV) | 2013* | 61 | 13.950 | 5.030 | 39 | 32.670 | 15.900 |
| Landbouwbedrijven totaal | Utrecht (PV) | 2013* | 50 | 2.390 | 880 | 50 | 6.370 | 2.850 |
| Landbouwbedrijven totaal | Noord-Holland (PV) | 2013* | 79 | 12.370 | 4.330 | 21 | 2.670 | 1.030 |
| Landbouwbedrijven totaal | Zuid-Holland (PV) | 2013* | 77 | 10.430 | 3.760 | 23 | 4.280 | 1.630 |
| Landbouwbedrijven totaal | Zeeland (PV) | 2013* | 91 | 16.830 | 6.200 | 9 | 1.760 | 820 |
| Landbouwbedrijven totaal | Noord-Brabant (PV) | 2013* | 55 | 16.560 | 5.910 | 45 | 65.990 | 29.330 |
| Landbouwbedrijven totaal | Limburg (PV) | 2013* | 69 | 8.420 | 2.960 | 31 | 22.650 | 11.580 |
| Landbouwbedrijven totaal | Concentratiegebied Oost | 2013* | 53 | 14.210 | 5.050 | 47 | 47.750 | 22.370 |
| Landbouwbedrijven totaal | Concentratiegebied Zuid | 2013* | 54 | 15.150 | 5.220 | 46 | 84.250 | 39.030 |
| Landbouwbedrijven totaal | Niet-concentratiegebied | 2013* | 73 | 110.710 | 40.860 | 27 | 51.050 | 22.190 |
| Graasdierbedrijven totaal | Nederland | 2013* | 52 | 35.500 | 12.800 | 48 | 60.400 | 22.300 |
| Graasdierbedrijven totaal | Noord-Nederland (LD) | 2013* | 56 | 10.960 | 4.020 | 44 | 11.370 | 4.000 |
| Graasdierbedrijven totaal | Oost-Nederland (LD) | 2013* | 56 | 12.800 | 4.630 | 44 | 20.780 | 7.990 |
| Graasdierbedrijven totaal | West-Nederland (LD) | 2013* | 51 | 7.680 | 2.680 | 49 | 9.720 | 3.540 |
| Graasdierbedrijven totaal | Zuid-Nederland (LD) | 2013* | 40 | 4.060 | 1.440 | 60 | 18.490 | 6.760 |
| Graasdierbedrijven totaal | Groningen (PV) | 2013* | 54 | 2.120 | 740 | 46 | 2.890 | 1.010 |
| Graasdierbedrijven totaal | Friesland (PV) | 2013* | 51 | 4.920 | 1.880 | 49 | 6.750 | 2.360 |
| Graasdierbedrijven totaal | Drenthe (PV) | 2013* | 70 | 3.910 | 1.400 | 30 | 1.720 | 630 |
| Graasdierbedrijven totaal | Overijssel (PV) | 2013* | 56 | 5.230 | 1.930 | 44 | 7.880 | 2.880 |
| Graasdierbedrijven totaal | Flevoland (PV) | 2013* | 20 | 180 | 70 | 80 | 1.400 | 490 |
| Graasdierbedrijven totaal | Gelderland (PV) | 2013* | 57 | 7.390 | 2.640 | 43 | 11.500 | 4.620 |
| Graasdierbedrijven totaal | Utrecht (PV) | 2013* | 44 | 1.500 | 550 | 56 | 3.730 | 1.410 |
| Graasdierbedrijven totaal | Noord-Holland (PV) | 2013* | 61 | 3.250 | 1.110 | 39 | 2.080 | 740 |
| Graasdierbedrijven totaal | Zuid-Holland (PV) | 2013* | 49 | 2.380 | 810 | 51 | 3.150 | 1.120 |
| Graasdierbedrijven totaal | Zeeland (PV) | 2013* | 53 | 540 | 200 | 47 | 760 | 270 |
| Graasdierbedrijven totaal | Noord-Brabant (PV) | 2013* | 38 | 2.870 | 1.010 | 62 | 15.470 | 5.640 |
| Graasdierbedrijven totaal | Limburg (PV) | 2013* | 49 | 1.190 | 430 | 51 | 3.030 | 1.130 |
| Graasdierbedrijven totaal | Concentratiegebied Oost | 2013* | 52 | 8.390 | 2.930 | 48 | 17.140 | 6.670 |
| Graasdierbedrijven totaal | Concentratiegebied Zuid | 2013* | 36 | 2.730 | 930 | 64 | 16.880 | 6.180 |
| Graasdierbedrijven totaal | Niet-concentratiegebied | 2013* | 56 | 24.360 | 8.910 | 44 | 26.350 | 9.440 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Nederland | 2013* | 32 | 11.800 | 4.600 | 68 | 39.900 | 13.700 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Noord-Nederland (LD) | 2013* | 36 | 4.120 | 1.700 | 64 | 9.750 | 3.330 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Oost-Nederland (LD) | 2013* | 40 | 4.940 | 1.840 | 60 | 9.970 | 3.450 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | West-Nederland (LD) | 2013* | 27 | 1.950 | 770 | 73 | 7.540 | 2.610 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Zuid-Nederland (LD) | 2013* | 15 | 740 | 290 | 85 | 12.640 | 4.330 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Groningen (PV) | 2013* | 30 | 630 | 270 | 70 | 2.610 | 890 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Friesland (PV) | 2013* | 30 | 1.730 | 760 | 70 | 5.950 | 2.040 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Drenthe (PV) | 2013* | 59 | 1.750 | 660 | 41 | 1.180 | 410 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Overijssel (PV) | 2013* | 38 | 2.020 | 780 | 62 | 4.930 | 1.700 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Flevoland (PV) | 2013* | 13 | 100 | 40 | 87 | 1.180 | 400 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Gelderland (PV) | 2013* | 44 | 2.820 | 1.030 | 56 | 3.860 | 1.340 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Utrecht (PV) | 2013* | 22 | 430 | 180 | 78 | 2.610 | 910 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Noord-Holland (PV) | 2013* | 38 | 890 | 340 | 62 | 1.670 | 570 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Zuid-Holland (PV) | 2013* | 24 | 490 | 190 | 76 | 2.620 | 910 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Zeeland (PV) | 2013* | 30 | 140 | 60 | 70 | 630 | 220 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Noord-Brabant (PV) | 2013* | 14 | 530 | 190 | 86 | 10.750 | 3.690 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Limburg (PV) | 2013* | 24 | 220 | 110 | 76 | 1.880 | 640 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Concentratiegebied Oost | 2013* | 35 | 2.970 | 1.020 | 65 | 7.770 | 2.710 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Concentratiegebied Zuid | 2013* | 11 | 410 | 140 | 89 | 11.440 | 3.920 |
| (Sterk gespec.) melkveebedrijven | Niet-concentratiegebied | 2013* | 36 | 8.370 | 3.450 | 64 | 20.690 | 7.100 |
| Overige melkveebedrijven | Nederland | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Noord-Nederland (LD) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Oost-Nederland (LD) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | West-Nederland (LD) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Zuid-Nederland (LD) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Groningen (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Friesland (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Drenthe (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Overijssel (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Flevoland (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Gelderland (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Utrecht (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Noord-Holland (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Zuid-Holland (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Zeeland (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Noord-Brabant (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Limburg (PV) | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Concentratiegebied Oost | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Concentratiegebied Zuid | 2013* | ||||||
| Overige melkveebedrijven | Niet-concentratiegebied | 2013* | ||||||
| Overige graasdierbedrijven | Nederland | 2013* | 70 | 23.700 | 8.200 | 30 | 20.500 | 8.600 |
| Overige graasdierbedrijven | Noord-Nederland (LD) | 2013* | 80 | 6.840 | 2.330 | 20 | 1.620 | 660 |
| Overige graasdierbedrijven | Oost-Nederland (LD) | 2013* | 68 | 7.860 | 2.790 | 32 | 10.810 | 4.540 |
| Overige graasdierbedrijven | West-Nederland (LD) | 2013* | 72 | 5.730 | 1.910 | 28 | 2.180 | 930 |
| Overige graasdierbedrijven | Zuid-Nederland (LD) | 2013* | 58 | 3.310 | 1.150 | 42 | 5.860 | 2.430 |
| Overige graasdierbedrijven | Groningen (PV) | 2013* | 80 | 1.500 | 470 | 20 | 280 | 110 |
| Overige graasdierbedrijven | Friesland (PV) | 2013* | 81 | 3.190 | 1.120 | 19 | 800 | 320 |
| Overige graasdierbedrijven | Drenthe (PV) | 2013* | 79 | 2.150 | 740 | 21 | 540 | 230 |
| Overige graasdierbedrijven | Overijssel (PV) | 2013* | 73 | 3.220 | 1.150 | 27 | 2.940 | 1.180 |
| Overige graasdierbedrijven | Flevoland (PV) | 2013* | 39 | 80 | 30 | 61 | 220 | 90 |
| Overige graasdierbedrijven | Gelderland (PV) | 2013* | 65 | 4.560 | 1.610 | 35 | 7.650 | 3.280 |
| Overige graasdierbedrijven | Utrecht (PV) | 2013* | 68 | 1.070 | 380 | 32 | 1.110 | 490 |
| Overige graasdierbedrijven | Noord-Holland (PV) | 2013* | 77 | 2.360 | 770 | 23 | 410 | 170 |
| Overige graasdierbedrijven | Zuid-Holland (PV) | 2013* | 71 | 1.890 | 620 | 29 | 530 | 210 |
| Overige graasdierbedrijven | Zeeland (PV) | 2013* | 68 | 400 | 140 | 32 | 130 | 50 |
| Overige graasdierbedrijven | Noord-Brabant (PV) | 2013* | 57 | 2.350 | 820 | 43 | 4.710 | 1.950 |
| Overige graasdierbedrijven | Limburg (PV) | 2013* | 63 | 970 | 320 | 37 | 1.140 | 480 |
| Overige graasdierbedrijven | Concentratiegebied Oost | 2013* | 66 | 5.420 | 1.910 | 34 | 9.370 | 3.970 |
| Overige graasdierbedrijven | Concentratiegebied Zuid | 2013* | 55 | 2.320 | 790 | 45 | 5.440 | 2.260 |
| Overige graasdierbedrijven | Niet-concentratiegebied | 2013* | 76 | 15.990 | 5.460 | 24 | 5.660 | 2.340 |
| Bron: CBS. | ||||||||
Tabeltoelichting
De tabel bevat cijfers over de mestproductie en de daarmee uitgescheiden hoeveelheid stikstof en fosfaat. De productie van beide mineralen wordt getoond in klassen (kg per hectare) met daarbij de verdeling van de landbouwbedrijven over deze klassen. Vervolgens wordt in de tabel de mestproductie vergeleken met de plaatsingsruimte volgens de geldende gebruiksnormen. Als achtergrondgegevens bevat de tabel ook het aantal landbouwbedrijven en de oppervlakte bemestbare cultuurgrond.
In de tabel kunnen de gegevens worden bekeken voor verschillende typen bedrijven (standaard bedrijfstypering) en kan het totaal voor Nederland worden uitgesplitst naar landsdelen, provincies en concentratiegebieden.
Gegevens beschikbaar vanaf: 1990.
Status van de cijfers:
- cijfers tot en met 2012 zijn definitief;
- cijfers over 2013 zijn voorlopig. Aangezien deze tabel is stopgezet, worden de gegevens niet meer definitief gemaakt.
Deze tabel wordt opgevolgd door: Dierlijke mest; mestproductie en mineralenuitscheiding per bedrijfstype.
Toelichting onderwerpen
- Gebruiksnormen dierlijke mest
- De productie van stikstof en fosfaat in dierlijke mest is vergeleken met
de plaatsingsruimte voor dierlijke mest op het bedrijf.
---
Tot 1998 gold alleen een gebruiksnorm voor fosfaat in dierlijke mest. Van
1998 tot en met 2005 (in die periode was het Mineralenaangiftesysteem
Minas van kracht) is de gebruiksnorm dierlijke mest afgeleid uit de som
van het toegestane fosfaatverlies en de fosfaatafvoer met het gewas. Voor stikstof is onder Minas geen gebruiksnorm voor dierlijke mest af te
leiden omdat in het aangiftesysteem de aanvoer van stikstof uit kunstmest is inbegrepen in het toegestane verlies. Met ingang van 2006 geldt een gebruiksnorm voor dierlijke mest van 170 kg N/ha. Voor bedrijven waarvan het areaal voor tenminste 70% uit grasland bestaat, is de gebruiksnorm bij graasdiermest 250 kg N/ha. De gebruiksnorm voor fosfaat wordt geleidelijk aangescherpt. Met ingang van 2010 zijn de gebruiksnormen voor fosfaat gedifferentieerd naar fosfaattoestand van de bodem. Indien geen informatie beschikbaar is over de fosfaattoestand is gerekend met de laagste fosfaatgebruiksnorm (fosfaattoestand hoog).- Bedrijven zonder overproductie mineralen
- Bedrijven waar de stikstof- en fosfaatproductie niet groter is dan de
plaatsingsruimte op basis van de gebruiksnorm dierlijke mest.
Bij de bepaling van de (resterende) plaatsingsruimte zijn andere factoren
zoals de acceptatie van dierlijke mest in de praktijk, buiten beschouwing
gelaten.
---
De stikstofproductie in deze tabel is berekend door de
stikstofuitscheiding te verminderen met berekende stikstofverliezen uit
stallen en mestopslagen volgens de rekenmethodiek van de Commissie
Deskundigen Meststoffenwet (CDM). Deze verliezen zijn over het algemeen kleiner dan de forfaitaire verliezen op basis van de mestwetgeving. Bij het gebruik van berekende stikstofverliezen blijft er dus meer stikstof in de mest achter en zal er dus eerder sprake zijn van overproductie ten opzichte van de plaatsingsruimte. Wettelijk gezien is er pas sprake van overproductie als de mineralenuitscheiding gecorrigeerd voor forfaitaire verliezen hoger is dan de plaatsingsruimte.- Aandeel bedrijven zonder overproductie
- Bedrijven zonder overproductie van stikstof en fosfaat, als percentage
van het totale aantal landbouwbedrijven.
---
De stikstofproductie in deze tabel is berekend door de
stikstofuitscheiding te verminderen met berekende stikstofverliezen uit
stallen en mestopslagen volgens de rekenmethodiek van de Commissie
Deskundigen Meststoffenwet (CDM). Deze verliezen zijn over het algemeen kleiner dan de forfaitaire verliezen op basis van de mestwetgeving. Bij het gebruik van berekende stikstofverliezen blijft er dus meer stikstof in de mest achter en zal er dus eerder sprake zijn van overproductie ten opzichte van de plaatsingsruimte. Wettelijk gezien is er pas sprake van overproductie als de mineralenuitscheiding gecorrigeerd voor forfaitaire verliezen hoger is dan de plaatsingsruimte.
- Resterende plaatsingsruimte stikstof
- Het verschil tussen plaatsingsruimte en stikstofproductie op bedrijven
met een stikstof- en fosfaatproductie die onder de geldende
gebruiksnormen blijven. Er kan op deze bedrijven nog dierlijke mest
worden aangevoerd. Bij de bepaling van de resterende plaatsingsruimte
zijn andere factoren zoals de acceptatie van dierlijke mest in de
praktijk, buiten beschouwing gelaten.
- Resterende plaatsingsruimte fosfaat
- Het verschil tussen plaatsingsruimte en fosfaatproductie op bedrijven met
een fosfaat- en stikstofproductie die onder de geldende gebruiksnormen
blijven. Er kan op deze bedrijven nog dierlijke mest worden aangevoerd.
Bij de bepaling van de resterende plaatsingsruimte zijn andere factoren
zoals de acceptatie van dierlijke mest in de praktijk, buiten beschouwing
gelaten.
- Bedrijven met overproductie mineralen
- Bedrijven waar de stikstof- of fosfaatproductie groter is dan de
plaatsingsruimte op basis van de gebruiksnorm.
---
De stikstofproductie in deze tabel is berekend door de
stikstofuitscheiding te verminderen met berekende stikstofverliezen uit
stallen en mestopslagen volgens de rekenmethodiek van de Commissie
Deskundigen Meststoffenwet (CDM). Deze verliezen zijn over het algemeen kleiner dan de forfaitaire verliezen op basis van de mestwetgeving. Bij het gebruik van berekende stikstofverliezen blijft er dus meer stikstof in de mest achter en zal er dus eerder sprake zijn van overproductie ten opzichte van de plaatsingsruimte. Wettelijk gezien is er pas sprake van overproductie als de mineralenuitscheiding gecorrigeerd voor forfaitaire verliezen hoger is dan de plaatsingsruimte.- Aandeel bedrijven met overproductie
- Bedrijven met overproductie van stikstof of fosfaat, als percentage
van het totale aantal landbouwbedrijven.
---
De stikstofproductie in deze tabel is berekend door de
stikstofuitscheiding te verminderen met berekende stikstofverliezen uit
stallen en mestopslagen volgens de rekenmethodiek van de Commissie
Deskundigen Meststoffenwet (CDM). Deze verliezen zijn over het algemeen kleiner dan de forfaitaire verliezen op basis van de mestwetgeving. Bij het gebruik van berekende stikstofverliezen blijft er dus meer stikstof in de mest achter en zal er dus eerder sprake zijn van overproductie ten opzichte van de plaatsingsruimte. Wettelijk gezien is er pas sprake van overproductie als de mineralenuitscheiding gecorrigeerd voor forfaitaire verliezen hoger is dan de plaatsingsruimte.
- Stikstofoverschot
- De stikstofproductie minus de plaatsingsruimte voor stikstof op bedrijven
met overproductie van stikstof. Het kan voorkomen dat de plaatsingsruimte voor stikstof niet overschreden wordt, maar wel die van fosfaat. In dat geval moet toch mest worden afgevoerd en wordt het 'stikstofoverschot' bepaald door de verhouding tussen stikstof en fosfaat in de af te voeren mest.
---
De stikstofproductie in deze tabel is berekend door de
stikstofuitscheiding te verminderen met berekende stikstofverliezen uit
stallen en mestopslagen volgens de rekenmethodiek van de Commissie
Deskundigen Meststoffenwet (CDM). Deze verliezen zijn over het algemeen kleiner dan de forfaitaire verliezen op basis van de mestwetgeving. Bij het gebruik van berekende stikstofverliezen blijft er dus meer stikstof in de mest achter en zal er dus eerder sprake zijn van overproductie ten opzichte van de plaatsingsruimte. Wettelijk gezien is er pas sprake van overproductie als de mineralenuitscheiding gecorrigeerd voor forfaitaire verliezen hoger is dan de plaatsingsruimte.
- Fosfaatoverschot
- De fosfaatproductie minus de plaatsingsruimte voor fosfaat op bedrijven
met overproductie van fosfaat. Het kan voorkomen dat de plaatsingsruimte voor fosfaat niet wordt overschreden, maar wel die van stikstof. In dat geval moet toch mest worden afgevoerd en wordt het 'fosfaatoverschot' bepaald door de verhouding tussen stikstof en fosfaat in de af te voeren mest.
---
De stikstofproductie in deze tabel is berekend door de
stikstofuitscheiding te verminderen met berekende stikstofverliezen uit
stallen en mestopslagen volgens de rekenmethodiek van de Commissie
Deskundigen Meststoffenwet (CDM). Deze verliezen zijn over het algemeen kleiner dan de forfaitaire verliezen op basis van de mestwetgeving. Bij het gebruik van berekende stikstofverliezen blijft er dus meer stikstof in de mest achter en zal er dus eerder sprake zijn van overproductie ten opzichte van de plaatsingsruimte. Wettelijk gezien is er pas sprake van overproductie als de mineralenuitscheiding gecorrigeerd voor forfaitaire verliezen hoger is dan de plaatsingsruimte.