Dierlijke mest en mineralen; productie, transport en gebruik 1994-2015

Tabeltoelichting

Toelichting onderwerpen

Gebruik van mest en mineralen

Het gebruik van dierlijke mest en daarin opgenomen mineralen op landbouwbedrijven. Dit gebruik is berekend als de mest- en mineralenproductie op landbouwbedrijven plus de op landbouwbedrijven aangevoerde mest en mineralen minus de van landbouwbedrijven afgevoerde mest en mineralen.

Gebruik mestsoorten

Dunne mest rundvee

Dunne mest rundvee:
Verpompbare mest van rundvee (feces en urine) al dan niet vermengd met mors-, spoel-, reinigings- of regenwater.

Vaste mest vleesrundvee

Vaste mest vleesrundvee:
Niet-verpompbare mest van vleesrundvee (feces en urine) al dan niet vermengd met mors-, spoel-, reinigings- of regenwater.

Dunne mest vleeskalveren

Dunne mest vleeskalveren:
Verpompbare mest van vleeskalveren (feces en urine) al dan niet vermengd met mors-, spoel-, reinigings- of regenwater.

Vaste pluimveemest

Vaste pluimveemest:
Niet-verpompbare (steekvaste) pluimveemest al dan niet vermengd met mors-, spoel-, reinigings- of regenwater.
---
Dit cijfer betreft de mest van pluimvee in stalsystemen waarin vaste mest wordt geproduceerd door bijvoorbeeld geforceerde droging of toevoeging van strooisel.

Dunne pluimveemest

Dunne pluimveemest:
Verpompbare pluimveemest al dan niet vermengd met mors-, spoel-, reinigings- of regenwater.
---
Uitsluitend mest van leghennen in een stalsysteem met dunne mest.

Dunne mest varkens totaal

Dunne varkensmest:
Verpompbare mest van varkens (feces en urine) al dan niet vermengd met mors-, spoel-, reinigings- of regenwater.
---
In deze tabel wordt alle varkensmest berekend als dunne mest.

Dunne mest vleesvarkens

Dunne mest vleesvarkens:
Verpompbare mest van vleesvarkens (feces en urine) al dan niet vermengd met mors-, spoel-, reinigings- of regenwater.

Dunne mest fokvarkens (incl. biggen)

Dunne mest fokvarkens:
Verpompbare mest van fokvarkens (feces en urine) al dan niet vermengd met mors-, spoel-, reinigings- of regenwater.

Mest van overige diersoorten

De stal- en weidemest van paarden, pony's en schapen, en de stalmest van geiten, konijnen, vossen en nertsen.

Bewerkte dunne kalvermest

Restproduct van het zuiveringsproces van dunne stalmest van vleeskalveren dat nog als dierlijke mest moet worden aangemerkt.

Gemengde mest

Gemengde mest bestaat hoofdzakelijk uit mest van varkens.
Na 1997 komt deze mestsoort in de geregistreerde gegevens niet meer voor.

Substraat voor de champignonteelt

Meststof op basis van kippenmest, paardenmest, stro, gips en water.
Met de wijziging van de meststoffenwet per 1-1-2006 worden alle producten waarin dierlijke mest is verwerkt, zoals champignonsubstraat en champost, beschouwd als dierlijke mest.

Champost en overige compost

Champost is de meststof die overblijft na de oogst van de champignons. Dit product wordt afgezet in de akkerbouw of geëxporteerd.
Met de wijziging van de meststoffenwet per 1-1-2006 worden alle producten waarin dierlijke mest is verwerkt, zoals champignonsubstraat en champost, beschouwd als dierlijke mest.

Gebruik mineralen

Stikstofgebruik op landbouwbedrijven

De stikstofuitscheiding, verminderd met gasvormige stikstofverliezen in stal en opslag, plus de stikstof in aangevoerde mest minus de stikstof in afgevoerde mest.

Fosfaatgebruik op landbouwbedrijven

De fosfaatuitscheiding plus het fosfaat in aangevoerde mest minus het fosfaat in afgevoerde mest.

Kaligebruik op landbouwbedrijven

De kali-uitscheiding plus de kali in aangevoerde mest minus de kali in afgevoerde mest.

Gebruik mineralen per hectare

Het gebruik op landbouwbedrijven van bij de mestproductie uitgescheiden mineralen stikstof, fosfaat en kali, per hectare bemestbare cultuurgrond.

Stikstofgebruik per hectare

De stikstofuitscheiding, verminderd met gasvormige stikstofverliezen in stal en opslag, plus de stikstof in aangevoerde mest minus de stikstof in afgevoerde mest per hectare bemestbare cultuurgrond.

Fosfaatgebruik per hectare

De fosfaatuitscheiding plus het fosfaat in aangevoerde mest minus het fosfaat in afgevoerde mest, per hectare bemestbare cultuurgrond.

Kaligebruik per hectare

De kali-uitscheiding plus de kali in aangevoerde mest minus de kali in afgevoerde mest, per hectare bemestbare cultuurgrond.

Gebruiksnormen dierlijke mest

De oppervlakte bemestbare cultuurgrond (cultuurgrond exclusief braakland, natuurlijk grasland en glastuinbouw) vermenigvuldigd met de toegestane hoeveelheid mineraal per hectare (gebruiksnorm) voor dierlijke mest.
---
Tot 1998 gold alleen een gebruiksnorm voor fosfaat in dierlijke mest. Van 1998 tot en met 2005 (in die periode was het Mineralenaangiftesysteem Minas van kracht) is de gebruiksnorm dierlijke mest afgeleid uit de som van het toegestane verlies en de afvoer met het gewas. Voor stikstof is onder Minas geen afzonderlijke gebruiksnorm voor dierlijke mest af te leiden omdat in het aangiftesysteem de aanvoer van stikstof uit kunstmest is inbegrepen in het toegestane verlies. Met ingang van 2006 geldt een gebruiksnorm voor dierlijke mest van 170 kg N/ha. De Europese Commissie staat Nederland verruiming van deze norm toe (derogatie) tot een bemestingsniveau van 250 kg stikstof per hectare. De hogere bemestingsnorm geldt alleen bij het gebruik van graasdiermest. Daarnaast moet het bedrijfsareaal tot en met 2013 voor minstens 70 procent en vanaf 2014 voor minstens 80 procent bestaan uit grasland. De derogatie voor zand- en lösspercelen in de provincies Overijssel, Gelderland, Utrecht, Noord-Brabant en Limburg is vanaf 2014 beperkt tot 230 kg N per hectare.
De gebruiksnorm voor fosfaat wordt geleidelijk aangescherpt. Met ingang van 2010 zijn de gebruiksnormen voor fosfaat gedifferentieerd naar fosfaattoestand van de bodem. Indien geen informatie beschikbaar is over de fosfaattoestand is gerekend met de laagste fosfaatgebruiksnorm (fosfaattoestand hoog).

Plaatsingsruimte stikstof

De plaatsingsruimte voor stikstof geldt vanaf 2006 en wordt berekend door vermenigvuldiging van de gebruiksnorm voor dierlijke mest (170 kg N/ha) met het beschikbare areaal.
---
De Europese Commissie staat Nederland verruiming van deze norm toe (derogatie) tot een bemestingsniveau van 250 kg stikstof per hectare. De hogere bemestingsnorm geldt alleen bij het gebruik van graasdiermest. Daarnaast moet het bedrijfsareaal tot en met 2013 voor minstens 70 procent en vanaf 2014 voor minstens 80 procent bestaan uit grasland. De derogatie voor zand- en lösspercelen in de provincies Overijssel, Gelderland, Utrecht, Noord-Brabant en Limburg is vanaf 2014 beperkt tot 230 kg N per hectare.
Onder Minas (1998-2005) is geen afzonderlijke gebruiksnorm voor dierlijke mest af te leiden omdat in het aangiftesysteem de aanvoer van stikstof uit kunstmest is inbegrepen in het toegestane verlies.

Plaatsingsruimte fosfaat

De plaatsingsruimte voor fosfaat wordt berekend door vermenigvuldiging van de gebruiksnorm met het beschikbare areaal.
---
Voor grasland en bouwland gelden verschillende gebruiksnormen die geleidelijk worden aangescherpt. Met ingang van 2010 zijn de gebruiksnormen voor fosfaat gedifferentieerd naar fosfaattoestand van de bodem. Indien geen informatie beschikbaar is over de fosfaattoestand is gerekend met de laagste fosfaatgebruiksnorm (fosfaattoestand hoog).
Van 1998 tot en met 2005 (Mineralenaangiftesysteem Minas) is de gebruiksnorm dierlijke mest afgeleid uit de som van het toegestane fosfaatverlies en de fosfaatafvoer met het gewas.