Gezonde levensverwachting; vanaf 1981

Tabeltoelichting

Toelichting onderwerpen

LV zonder psychische klachten (MHI-5)

De levensverwachting zonder psychische klachten is het aantal jaren dat een persoon van een bepaalde leeftijd naar verwachting (nog) zal leven zonder psychische klachten. Cijfers over deze variant van gezonde levensverwachting worden vanaf statistiekjaar 2024 niet meer gegeven.
Als maat voor het hebben van psychische klachten is tot en met 2023 gebruik gemaakt van de Mental Health Inventory (MHI-5). De MHI-5 meet de algemene psychische gezondheidstoestand in een bevolking. Dit wordt bepaald door de balans tussen de mate van positieve en negatieve gevoelens. De MHI-5 bevat de volgende vragen:
1. Voelde u zich erg zenuwachtig?
2. Zat u zo erg in de put dat niets u kon opvrolijken?
3. Voelde u zich kalm en rustig?
4. Voelde u zich neerslachtig en somber?
5. Voelde u zich gelukkig?
Bij deze vragen wordt een referentieperiode van 4 weken gehanteerd
De antwoordmogelijkheden bevatten de categorieën 'voortdurend',
'meestal', 'vaak', 'soms', 'zelden' en 'nooit'. Bij de positief geformuleerde vragen (vraag 3 en 5) zijn voor de categorieën in volgorde de waarden 5, 4, 3, 2, 1, en 0 toegekend. Bij de negatief geformuleerde vragen (vraag 1, 2 en 4) zijn precies de omgekeerde waarden toegekend.
Vervolgens zijn per persoon de somscores berekend en zijn deze vermenigvuldigd met 4, zodat de minimale somscore van een persoon 0 (zeer ongezond)en de maximale score 100 (perfect gezond) kan bedragen.
Een score van 60 of meer betekent dat een respondent geen psychische klachten heeft. Een score van minder dan 60 betekent dat iemand wel psychische klachten heeft.
Deze vragen maken deel uit van de Gezondheidsenquête van het CBS.
De vragen over psychische klachten zijn alleen gesteld aan personen van 12 jaar of ouder. In de berekening van de levensverwachting zonder psychische klachten is aangenomen dat de prevalentie van psychische klachten van personen jonger dan 12 jaar gelijk is aan die van de aangrenzende leeftijdscategorie.
Tot 2023 werd, in plaats van ‘levensverwachting zonder psychische klachten’, de term ‘levensverwachting in goede geestelijke gezondheid’ gebruikt.
Onderzoekers van het Trimbos-instituut hebben in 2024 een herijking van de MHI uitgevoerd en daarbij vastgesteld dat het afkappunt van 60 zoals eerder gebruikt, om een aantal redenen niet langer voldeed. Ook is vastgesteld dat de indicator ‘psychische klachten’ beter plaats kan maken voor de indicator ‘angst- of depressiegevoelens’, waarbij een MHI-somscore van 76 of lager bepalend is voor het hebben van die gevoelens. Met ingang van 10 september 2024 vervangt de indicator “angst- of depressiegevoelens in de afgelopen 4 weken” daarom de indicator “psychische klachten in de afgelopen 4 weken”. Meer informatie over herijking van de MHI is te vinden in een factsheet van het Trimbos-Instituut (zie tabeltoelichting). De variabele ‘Psychische klachten, afgelopen 4 weken’ zal daarom niet meer worden aangevuld vanaf 2024. Daardoor zal ook de indicator over levensverwachting zonder psychische klachten vanaf statistiekjaar 2024 niet meer worden aangevuld. Het CBS zal op basis van de variabele “Angst- of depressiegevoelens in de afgelopen 4 weken’’ geen gezonde levensverwachting berekenen.