Mestproductie en mineralenuitscheiding; bedrijfstype, regio, 1994 - 2009

Tabeltoelichting

Toelichting onderwerpen

Mineralenproductie en gebruiksnormen

Mineralenproductie is de productie van stikstof en fosfaat in dierlijke
mest op een landbouwbedrijf. De stikstofproductie wordt afwijkend
gedefinieerd van de stikstofuitscheiding. Stikstofuitscheiding betreft de
uitgescheiden hoeveelheid stikstof en stikstofverbindingen (als N-totaal),
dus inclusief de gasvormige stikstofverbindingen (NH3, N2, NO, N2O) die
vervluchtigen tijdens bewaring van de mest in stal en opslag.
Stikstofproductie heeft betrekking op de hoeveelheid stikstof in bewaarde
mest, dus exclusief de gasvormige stikstofverliezen die optreden in stal
en opslag, plus de stikstofuitscheiding tijdens beweiding van graasdieren.
Het gaat dus om stikstof in de mest op het moment van feitelijk gebruik
(tijdens het weiden) of bij mogelijk gebruik (bewaarde mest). In de
mestwetgeving wordt deze stikstofproductie getoetst aan gebruiksnormen.
Fosfaatuitscheiding betreft de hoeveelheid fosfaat (als P2O5) in de
geproduceerde dierlijke mest. Er zijn bij fosfaat geen gasvormige
verliezen.
Bemestbare cultuurgrond is beteelbare cultuurgrond waarop dierlijke mest
kan worden toegepast. Dit omvat alle cultuurgrond behalve cultuurgrond die
braak ligt of gebruikt wordt voor de teelt van snelgroeiend hout
en groenbemestingsgewassen. De oppervlakte is in gemeten maat, dat wil
zeggen de netto beteelbare oppervlakte, inclusief voren en paden die voor
de teelt noodzakelijk zijn.

Geldende gebruiksnormen dierlijke mest

Vergelijking van de mineralenproductie in dierlijke mest met de
geldende gebruiksnorm voor dierlijke mest.
Tot 1998 gold alleen een gebruiksnorm voor fosfaat in dierlijke mest. Van
1998 tot en met 2005 (in die periode was het Mineralenaangiftesysteem
Minas van kracht) is de gebruiksnorm dierlijke mest afgeleid uit de som
van het toegestane fosfaatverlies en de fosfaatafvoer met het gewas. Voor
stikstof is onder Minas geen gebruiksnorm voor dierlijke mest af te leiden
omdat in het aangiftesysteem de aanvoer van stikstof uit kunstmest is
inbegrepen in het toegestane verlies. Met ingang van 2006 geldt een
gebruiksnorm voor dierlijke mest van 170 kg N/ha. Voor bedrijven waarvan
het areaal voor tenminste 70% uit grasland bestaat, is de gebruiksnorm
250 kg N/ha. De gebruiksnorm voor fosfaat wordt geleidelijk aangescherpt.
In 1994 bedroeg de gebruiksnorm voor dierlijke mest 200 kg P2O5 per
hectare grasland en 125 kg P205 per hectare bouwland. In 2008 mag nog
100 kg P2O5 per hectare grasland en 85 kg P2O5 per hectare bouwland
worden toegepast.

Bedrijven zonder overproductie mineralen

Bedrijven waarbij de stikstof- en fosfaatproductie niet groter is dan de
plaatsingsruimte op basis van de gebruiksnorm. De plaatsingsruimte wordt
berekend door de beschikbare oppervlakte bemestbare cultuurgrond te
vermenigvuldigen met de geldende gebruiksnormen voor stikstof en fosfaat
in dierlijke mest.
Van 1998 tot en met 2005 (Mineralenaangiftesysteem Minas) is de geldende
gebruiksnorm afgeleid uit de som van het toegestane fosfaatverlies en de
fosfaatafvoer met het gewas.
Bij de bepaling van de (resterende) plaatsingsruimte zijn andere factoren
zoals de acceptatie van dierlijke mest in de praktijk, buiten beschouwing
gelaten.

Aandeel bedrijven zonder overproductie

De bedrijven zonder overproductie van stikstof en fosfaat, als percentage
van het totale aantal landbouwbedrijven.

Resterende plaatsingsruimte stikstof

Het verschil tussen plaatsingsruimte en stikstofproductie op bedrijven met
een stikstof- en fosfaatproductie die onder de geldende gebruiksnormen
blijven. In theorie kan op die bedrijven nog stikstof worden aangevoerd.
Bij de bepaling van de resterende plaatsingsruimte zijn andere factoren
zoals de acceptatie van dierlijke mest in de praktijk, buiten beschouwing
gelaten.

Resterende plaatsingsruimte fosfaat

Het verschil tussen plaatsingsruimte en fosfaatproductie op bedrijven met
een fosfaat- en stikstofproductie die onder de geldende gebruiksnormen
blijven. In theorie kan op die bedrijven nog fosfaat worden aangevoerd.
Bij de bepaling van de resterende plaatsingsruimte zijn andere factoren
zoals de acceptatie van dierlijke mest in de praktijk, buiten beschouwing
gelaten.

Bedrijven met overproductie mineralen

Bedrijven waarbij de stikstof- of fosfaatproductie groter is dan de
plaatsingsruimte op basis van de gebruiksnorm. Deze bedrijven zullen het
overschot moeten afvoeren naar bedrijven zonder overproductie. Andere
mogelijkheden zijn mestverwerking en uitvoer van mest.
Bij de bepaling van de (resterende) plaatsingsruimte zijn andere factoren
zoals de acceptatie van dierlijke mest in de praktijk, buiten beschouwing
gelaten.

Aandeel bedrijven met overproductie

De bedrijven met overproductie van stikstof of fosfaat, als percentage
van het totale aantal landbouwbedrijven.

Stikstofoverschot

De stikstofproductie minus de plaatsingsruimte voor stikstof op bedrijven
met overproductie van stikstof.
Het kan voorkomen dat de plaatsingsruimte voor stikstof niet overschreden
wordt, maar wel die van fosfaat. In dat geval moet toch mest worden
afgevoerd en wordt het 'stikstofoverschot' bepaald door de verhouding
tussen stikstof en fosfaat in de af te voeren mest.

Fosfaatoverschot

De fosfaatproductie minus de plaatsingsruimte voor fosfaat op bedrijven
met overproductie van fosfaat.
Het kan voorkomen dat de plaatsingsruimte voor fosfaat niet wordt
overschreden, maar wel die van stikstof. In dat geval moet toch mest
worden afgevoerd en wordt het 'fosfaatoverschot' bepaald door de
verhouding tussen stikstof en fosfaat in de af te voeren mest.

Gebruiksnormen dierlijke mest 2015

Vergelijking van de mineralenproductie in dierlijke mest met de
gebruiksnorm in 2015.
In 2015 zijn de normen voor fosfaat gebaseerd op evenwichtsbemesting, wat
wil zeggen dat er niet meer fosfaat op het land mag worden gebracht dan
door het gewas wordt opgenomen.
Voor stikstof is uitgegaan van de aanname dat de gebruiksnorm dierlijke
mest, met inbegrip van de mogelijkheid om gebruik te maken van
een ruimere stikstofnorm, niet verandert ten opzichte van 2006.
Voor de jaren 1994 tot en met 1998 zijn alleen gasvormige
stikstofverliezen in de vorm van ammoniak berekend. Vanaf 1999 zijn ook
overige stikstofverliezen berekend (NO, N2O en N2). De aan de
gebruiksnorm getoetste stikstofproductie (stikstofuitscheiding minus
gasvormige verliezen) voor de periode 1994-1998 is dus niet zondermeer
vergelijkbaar met de berekende stikstofproductie vanaf 1999. Door
alleen te corrigeren voor ammoniakverliezen ontstaat een te negatief
beeld bij de toetsing aan gebruiksnormen.

Bedrijven zonder overproductie mineralen

Bedrijven waarbij de stikstof- en fosfaatproductie niet groter zijn dan de
plaatsingsruimte op basis van de gebruiksnormen voor stikstof en fosfaat.
De plaatsingsruimte wordt berekend door de beschikbare oppervlakte
bemestbare cultuurgrond te vermenigvuldigen met de vanaf 2015 geldende
gebruiksnormen voor stikstof en fosfaat in dierlijke mest.

Aandeel bedrijven zonder overproductie

De bedrijven zonder overproductie van stikstof en fosfaat als percentage
van het totale aantal landbouwbedrijven.

Resterende plaatsingsruimte stikstof

Het verschil tussen plaatsingsruimte en stikstofproductie op bedrijven met
een stikstof- en fosfaatproductie die onder de geldende gebruiksnormen
blijven. In theorie kan op die bedrijven nog stikstof worden aangevoerd.
Bij de bepaling van de resterende plaatsingsruimte zijn andere factoren
zoals de acceptatie van dierlijke mest in de praktijk, buiten beschouwing
gelaten.

Resterende plaatsingsruimte fosfaat

Het verschil tussen plaatsingsruimte en fosfaatproductie op bedrijven met
een fosfaat- en stikstofproductie die onder de geldende gebruiksnormen
blijven. In theorie kan op die bedrijven nog fosfaat worden aangevoerd.
Bij de bepaling van de resterende plaatsingsruimte zijn andere factoren
zoals de acceptatie van dierlijke mest in de praktijk, buiten beschouwing
gelaten.

Bedrijven met overproductie mineralen

Bedrijven waarbij de stikstof- of de fosfaatproductie groter is dan de
plaatsingsruimte op basis van de gebruiksnormen voor stikstof en fosfaat.
Deze bedrijven zullen het overschot af moeten voeren naar bedrijven zonder
overproductie. Andere mogelijkheden zijn mestverwerking en uitvoer van
mest.
De plaatsingsruimte wordt berekend door de beschikbare oppervlakte
bemestbare cultuurgrond te vermenigvuldigen met de vanaf 2015 geldende
gebruiksnormen voor stikstof en fosfaat in dierlijke mest.

Aandeel bedrijven met overproductie

De bedrijven met overproductie van stikstof of fosfaat, als percentage
van het totale aantal landbouwbedrijven.

Stikstofoverschot

De stikstofproductie minus de plaatsingsruimte voor stikstof op bedrijven
met overproductie van stikstof.
Als de plaatsingsruimte voor stikstof niet wordt overschreden maar wel die
van fosfaat, dan moet toch mest worden afgevoerd. In zulke gevallen wordt
het "stikstofoverschot" bepaald door de verhouding tussen stikstof en
fosfaat in de af te voeren mest.

Fosfaatoverschot

De fosfaatproductie minus de plaatsingsruimte voor fosfaat op bedrijven
met overproductie van fosfaat.
Als niet de plaatsingsruimte voor fosfaat wordt overschreden maar wel die
van stikstof, dan moet toch mest worden afgevoerd. In zulke gevallen wordt
het "fosfaatoverschot" bepaald door de verhouding tussen stikstof en
fosfaat in de af te voeren mest.