Sociaal cultureel werk; personeel en specifieke activiteiten, 1995

Tabeltoelichting

Toelichting onderwerpen

Aantal accommodaties en instellingen

Gegevens over ondersteuning van het sociaal-cultureel werk en speeltuin-
werk zijn vanwege het afwijkende karakter van de activiteiten niet in het
onderzoek betrokken. Woonwagenwerk, schipperswerk en vluchtelingenwerk
worden door het CBS niet tot het sociaal-cultureel werk gerekend. Ook
verenigingen met lidmaatschapsverplichting vallen buiten het kader van
het onderzoek.

Aantal instellingen

Een instelling is een rechtspersoon of een samenwerkingsverband van
rechtspersonen die voor eigen rekening werkzaam is op het terrein van
maatschappelijk welzijn. Onder de benaming 'instelling' is mede begrepen
de 'stichting', 'dienst', 'vereniging'.

Naar geografisch werkgebied

Het merendeel van de instellingen van het type 'gemeenschapshuis' rekent
een deel van de gemeente tot het werkgebied. Bij de overigen ligt het
zwaartepunt bij de gemeente. Bij het emancipatie- en integratiewerk en
bij jeugd- en jongerenwerk komen relatief veel instellingen voor met een
bovengemeentelijk, waaronder zelfs landelijk, werkgebied.

Provincie/landelijk

Naar doelgroepen

De instellingen is gevraagd of zij bepaalde leeftijdsgroepen tot voor-
naamste doelgroep rekenen, of zich vooral richten op vrouwen, etnische
minderheden of gehandicapten. Ook konden instellingen nog andere speci-
fieke doelgroepen opgeven. Een instelling kon meerdere doelgroepen op-
geven.
De meeste instellingen richten zich allereerst op de algemene
bevolking. Binnen de leeftijdscategorieën zijn de 0-3 jarigen het minste
als doelgroep opgegeven. De andere leeftijdscategorieën zijn door 29
tot 39% van de instellingen als doelgroep genoemd. Vrouwen en etnische
minderheden worden door ongeveer evenveel instellingen als doelgroep
aangemerkt. Gehandicapten zijn het minste genoemd.
Bij de 'andere doelgroepen' zijn de meest genoemde categorieën:
werklozen (± 20% van de gevallen), kansarme jongeren (± 10%) en
asielzoekers (± 10%).
De gemeenschapshuizen richten zich nog vaker dan het gemiddelde op de
algemene bevolking. De club- en buurthuizen hebben alle onderscheiden
categorieën vaak opgegeven. Instellingen van het type emancipatie- en
integratie werken voornamelijk ten behoeve van vrouwen en etnische
minderheden maar ook zijn hier vaak andere specifieke doelgroepen
opgegeven. Jeugd- en jongerenwerk richt zich vooral op jongeren in de
categorie van op 13-25 jarigen. De welzijnsstichtingen hebben nog sterker
dan club-en buurthuizen een breed aanbod: alle onderscheiden categorieën
worden vaak genoemd. Ook 0-3 jarigen scoren hier hoog. Naar verwachting
betreft dit vaak kinderopvang, waaronder peuterspeelzaalwerk.

Bevolking algemeen

Vrouwen

Etnische minderheden

Gehandicapten

Andere doelgroepen

Naar functie

Het begrip functie is afkomstig uit het Gemeenschappelijk Functioneel
Ontwerp Sociaal-Cultureel Werk/Welzijn Ouderen (GFO SCW/WO), uitgebracht
door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten in 1995.
Dit GFO is een geactualiseerde versie van het uit 1991 daterende
GFO Sociaal-Cultureel Werk, waarin bovendien is opgenomen het GFO
Welzijn Ouderen.
Het GFO is een woordenboek met een aantal gegevens die van belang zijn
bij de uitvoering van het sociaal-cultureel werk door instellingen.
Tevens bevordert het de gegevensuitwisseling tussen instellingen en
gemeenten.
Doel van het GFO is het creëren van eenheid van taal. Vandaar dat bij de
uitvoering van dit onderzoek zoveel mogelijk is aangesloten bij
definities uit het GFO-SCW. Dit heeft er toe geleid dat de meting van
het soort sociaal-culturele activiteiten dat instellingen uitvoeren is
geschied aan de hand van de in het GFO-SCW gehanteerde begrippen
'functie' en 'product'.
Elke activiteit heeft tot doel een bepaalde functie te vervullen. In het
GFO-SCW/WO wordt een achttal functies onderscheiden.
Deze functies kunnen door instellingen vaak niet direct gekwantificeerd
worden. Wel kan gevraagd worden of de instelling de functie uitoefent.
Hierbij is het maximum op vier functies bepaald.

Ontmoeting/recreatie

Het bevorderen van contacten tussen individuen en/of groepen, gericht op
ontspanning, gezelligheid en/of kennismaking met door anderen gehanteer
de normen en waarden. Voorbeelden: bridgedrive, jeugdsociëteit, feest
Turkse kinderdag.

Vorming/educatie

Het bevorderen van kennis, inzicht en vaardigheden van individuen en/of
groepen ter wille van een verbetering van het persoonlijk en algemeen
maatschappelijk functioneren. Voorbeelden: VOS-cursus, geheugentraining,
toeleidingsproject, kookcursus voor mannen, cursus administratieve vaar-
digheden voor vrouwen.

Cultuur/creativiteit

Het bevorderen van deelneming van individuen en/of groepen aan cultuur-
uitingen, gericht op creatieve ontplooiing, nietprofessionele kunstbe-
oefening en/of kunstbeleving. Voorbeelden: volksdansclub, cursus klassiek
ballet, toneeluitvoering.

Dienstverlening/voorlichting

Het bevorderen van zelfredzaamheid door het geven van informatie of
advies, het verlenen van concrete diensten en/of het doorverwijzen bij
vragen of problemen van persoonlijke of maatschappelijke aard. Voor-
beelden: spel- en opvoedhuis, ombudsman, warme-maaltijdvoorzieningen,
klussendienst, alarmering.

Belangenbehartiging/activering

Het bevorderen van actieve maatschappelijke participatie, al dan niet in
collectief verband, bij ontwikkelingen in en vormgeving van de samenle-
ving in het algemeen en de eigen leef-, woon- en werksituatie in het
bijzonder. Voorbeelden: contactgroep bewoners saneringsgebied, WAO-plat-
form, praatgroep hoofden éénoudergezin, zelfverdediging.

Opvang

Het besteden van aandacht aan individuen en/of groepen behorend tot bij-
zondere categorieën, gericht op aanvullingen van gesignaleerde (maat-
schappelijke) tekorten. Voorbeelden: kinderopvang, spijbelbus, inloophuis
randgroepjongeren, dagopvang.

Afstemming/coördinatie

Het bevorderen van intersectoraal beleid, door het realiseren van samen-
werking tussen overheden, (zelf)organisaties en specifieke categorieën
en/of groepen. Voorbeelden: samenwerkingsverband onderwijsvoorrangsge-
bied, werkgroep sociale vernieuwing, platform migrantenbeleid.

Signalering

Het bevorderen van inzicht in persoonlijke en maatschappelijke tekorten
en de mogelijkheden om in deze tekorten te voorzien. Voorbeelden: wijk-
signalementen, huisbezoek, actiebijeenkomsten, trendrapportages,
gebruikersenquêtes, probleemrapportage.

Naar product

Het resultaat van de handelingen van de personeelsleden en andere
personen die actief zijn betrokken bij de organisatie en uitvoering van
sociaal-culturele activiteiten wordt door het GFO-SCW een product
genoemd. Een product is meetbaar in tijd, kwaliteit en geld. In het GFO-
SCW/WO wordt een zevental producten onderscheiden. Deze worden hieronder
genoemd. Per product wordt tevens een aantal voorbeelden gegeven.
Het beschikbaarstellen van ruimten, het organiseren van bijeenkomsten
en cursussen, en begeleiding komen het meest voor bij de instellingen.
Nagenoeg alle gemeenschapshuizen stellen ruimten beschikbaar. De helft
van deze instellingen organiseert ook bijeenkomsten. Bij instellingen
van het type emancipatie/integratie komt begeleiding het meeste voor.
Daarnaast verstrekken veel van deze instellingen mondelinge informatie
en organiseren cursussen. Bij het jeugd- en jongerenwerk ligt het accent
ook sterk op begeleiding.
Daarnaast worden door veel van deze instellingen bijeenkomsten en
cursussen georganiseerd. Ook wat de producten betreft is er een grote
gelijkenis tussen de club- en buurthuizen en welzijnsstichtingen. Bij
beiden komt begeleiding op de eerste plaats, direct gevolgd door
cursussen en bijeenkomsten.

Bijeenkomsten

Het verzorgen van mogelijkheden tot samenkomst. Voorbeelden: vakantie-
activiteiten, disco-avond, volksdansclub, kaartclub.

Cursussen

Het verzorgen van een welomschreven aantal lessen, die een samenhangend
geheel vormen. Voorbeelden: VOS-cursus, toeleidingsproject.

Begeleiding

Het verzorgen van (beroepsmatige) organisatorische, inhoudelijke en
strategische ondersteuning van zelfstandig functionerende groepen en
individuen buiten de eigen organisatie.
Voorbeelden: het ondersteunen van een groep huurders, vrijwilligersclub
en zelforganisatie minderheden.

Presentatie

Het verzorgen van een openbare uitvoering van een (verworven) vaardig-
heid. Voorbeelden: toneeluitvoering, interculturele manifestatie,
fotodocumentatie over aanpak buurtbeheer.

Netwerk

Het verzorgen van (samenwerkings)verbanden. Voorbeelden: centraal loket,
jeugdnetwerken buurthulpverlening.