Kosten en financiering; natuur- en landschapsbeheer
Verklaring van tekens
Tabeltoelichting
Deze tabel geeft informatie over de jaarlijkse kosten voor verwerving, inrichting en beheer van natuurterreinen en het behoud van natuurwaarden van het landschap.
De kosten van de eigen activiteiten op het gebied van natuur en landschap worden in principe voor elke economische sector afzonderlijk bepaald. Daarnaast worden ook de financiële overdrachten tussen sectoren apart waargenomen. Dit geeft de mogelijkheid om de totale (netto) financiële lasten voor een sector te bepalen. De sectoren die worden waargenomen zijn de lokale overheid, rijksoverheid, de provinciale natuurbeschermingsorganisaties met of zonder terrein in eigendom, de overige natuurbeschermingsorganisaties, nijverheid en particuliere bosbouw.
Van 2001 t/m 2013 worden de kosten en financiering van het natuur- en landschapsbeheer van de sectoren in Nederland eens in de twee jaar gepubliceerd (oneven jaren), vanaf 2013 worden deze jaarlijks gepubliceerd.
Vanaf 2013 worden alleen de door het Rijk als natuur- en landschapsbeheer geoormerkte overdrachten buitenland meegenomen.
Vanaf 2023 worden de totale bruto kosten van het Rijk voor het natuur- en landschapsbeheer niet meer uitgesplitst naar activiteit.
Gegevens beschikbaar vanaf: 1999.
Status van de cijfers:
De cijfers zijn definitief.
Gewijzigd per 19 december 2025:
De definitieve cijfers over 2023 zijn toegevoegd.
In voorgaande jaren is een abusievelijke aanname gedaan over de kosten en financiering van de landbouwsector voor de jaren 2016-2022, op basis van geactualiseerde gegevens over de ANLb-subsidie is dit aangepast. Dit heeft weerslag op de bruto kosten (aan inrichting en beheer), netto kosten, en ontvangen overdrachten van de landbouwsector, en de bijbehorende (sub)totalen particulieren en bedrijven en particuliere boseigenaren. De financiering van deze kosten is verschoven van het Rijk naar de provincies en EU. Dit heeft weerslag op de betaalde overdrachten en netto lasten van het Rijk, de provincies, en het bijbehorende (sub)totaal overheid.
Wanneer komen er nieuwe cijfers?
De definitieve cijfers over 2024 worden in december 2026 gepubliceerd.
Toelichting onderwerpen
- Natuur- en landschapskosten
- Alle jaarlijkse kosten die gepaard gaan met activiteiten waarmee nagestreefd wordt de toestand van natuur en landschap te beschermen, herstellen of verbeteren. Het gaat vooral om verwerving, inrichting en beheer van natuurterreinen en het behoud van natuurwaarden van het landschap. De kosten hebben betrekking op de eigen activiteiten van alle economische sectoren die zich met natuur- en landschapsbeheer bezighouden. In deze publicatie worden uitgaven voor inrichting, beheer en verwerving als jaarlijkse kosten weergegeven. De reden hiervoor is dat er wordt uitgegaan van de manier waarop de rijksoverheid haar uitgaven verantwoordt. Er wordt bij de rijksoverheid uitgegaan van het kasstelsel, waarbij uitgaven in het jaar dat zij worden gedaan worden verantwoord als jaarlijkse kosten.
- Totaal natuur- en landschapskosten
- Bruto kosten
- De totale natuur- en landschapskosten van de eigen activiteiten van de economische sectoren.
- Bruto kosten naar kostensoort
- De totale natuur- en landschapskosten van de eigen activiteiten van de economische sectoren uitgesplitst naar kostensoort, zoals personeelskosten en goederen en diensten.
- Goederen en diensten
- De kosten voor goederen en diensten zijn inclusief de kosten voor de verwerving (aanschaf) van natuurterreinen.
- Overheid
- De volgende overheidsonderdelen zijn actief in natuur- en landschapsbeheer: het Rijk, provincies, waterschappen en gemeenten.
- Bruto kosten
- Bruto kosten naar kostensoort
- Goederen en diensten
- De kosten voor goederen en diensten zijn inclusief de kosten voor de verwerving (aanschaf) van natuurterreinen.
- Rijk
- Het gaat hier om de natuur- en landschapskosten van de ministeries.
- Bruto kosten
- Bruto kosten naar kostensoort
- Goederen en diensten
- De kosten voor goederen en diensten zijn inclusief de kosten voor de verwerving (aanschaf) van natuurterreinen.
- Particulieren
- Onder particulieren vallen bedrijven, particuliere boseigenaren en particuliere natuurbeschermingsorganisaties. Bij bedrijven en particuliere boseigenaren wordt de nijverheid exclusief bouwnijverheid en particuliere bosbouw bedoeld. Bij de nijverheid gaat het om bedrijven behorend tot de bedrijfstakken delfstoffenwinning, industrie en openbare nutsbedrijven. Bij de particuliere bosbouw zijn alleen bedrijven met meer dan 5 hectare bos meegenomen. Particuliere natuurbeschermingsorganisaties zijn organisaties, die zich inzetten voor natuurbescherming in Nederland. De gemaakte kosten gaan gepaard met activiteiten waarmee wordt nagestreefd om de toestand van natuur en landschap te beschermen, herstellen of verbeteren. Er zijn terreinbeherende natuurbeschermingsorganisaties en niet-terreinbeherende natuurbeschermingsorganisaties. Tot de terreinbeherende organisaties (deze hebben natuurterrein in eigendom) worden de Stichtingen Provinciale Landschappen en de Vereniging tot behoud van Natuurmonumenten gerekend. Tot de niet-terreinbeherende organisaties (deze hebben geen natuurterrein in eigendom) worden de Stichtingen Provinciaal Landschapsbeheer gerekend. Tenslotte zijn er de overige natuurbeschermingsorganisaties, zoals het Wereld Natuur Fonds (WNF).
- Bruto kosten
- Bruto kosten naar kostensoort
- Goederen en diensten
- De kosten voor goederen en diensten zijn inclusief de kosten voor de verwerving (aanschaf) van natuurterreinen.