Stikstof, fosfor in Nederland, 1986-2013
Verklaring van tekens
Tabeltoelichting
De tabel bestaat uit drie delen. De laatste actualisatie was op 23 oktober 2014.
Het deel ‘Totaalbalans van mineralen’ werd elke vijf jaar geactualiseerd. De aan- en afvoerstromen hierin worden gedomineerd door de internationale handel van allerlei stikstof en fosfor bevattende producten (zoals levensmiddelen, veevoer, kunstmest en ammoniak). Voor alleen stikstof spelen de binding en emissie bij allerlei industriële processen nog een belangrijke rol.
Het deel ‘Mineralenbalans bodem en grondwater’ werd jaarlijks geactualiseerd. De belangrijkste aanvoerstroom hierin is de toediening van dierlijke mest en kunstmest op landbouwgrond. De belangrijkste afvoerstroom is de oogst van gewassen. In deze balans wordt onderscheid gemaakt in landbouwgronden en overige gronden.
Het deel ‘Mineralenbalans zoet oppervlaktewater’ werd jaarlijks geactualiseerd. Naast de doorstroom van stikstof en fosfor via de grote rivieren, vanuit het buitenland richting de zee, gaat het hier vooral om de uit- en afspoeling vanuit de landbouwgronden en overige gronden en de lozingen door industrie, huishoudens en landbouw.
De drie delen tezamen geven informatie over de hoeveelheden stikstof en fosfor die in het milieu terecht komen. Dit kan o.a. leiden tot verzuring en vermesting (eutrofiëring).
Gegevens beschikbaar: 1986, 1990, 1995, 1997-2013
Status van de cijfers: definitief
Wijzigingen per 13 maart 2018:
Geen, deze tabel is stopgezet.
Er zijn elders relevantere cijfers beschikbaar (zie paragraaf 3).
Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Niet meer van toepassing, deze tabel wordt stopgezet.
Toelichting onderwerpen
- Totaalbalans van mineralen
- Dit gedeelte van de tabel laat de balans van stikstof en fosfor zien voor geheel Nederland. Er wordt informatie gegeven over de aanvoer naar en afvoer uit Nederland in producten en via het milieu. Het verschil tussen aanvoer en afvoer geeft aan hoeveel mineralen er uiteindelijk in Nederland achterblijven (accumulatie) in producten en in het milieu. De accumulatie in het milieu wordt berekend in de andere balansen over bodem en water, verderop in deze tabel. Van de overige accumulatie, als sluitpost van de totaalbalans, wordt aangenomen dat de mineralen in omloop zijn in allerlei producten.
- Aanvoer
- De stromen die Nederland binnenkomen vanuit het buitenland, zowel in producten als via het milieu.
- Totaal aanvoer
- De hoeveelheid mineralen die Nederland binnenkomt vanuit het buitenland.
Dit is de som van de invoer in producten en de aanvoer via het milieu met grensoverschrijdende rivieren en luchtstromen uit het buitenland. Bij stikstof telt ook de binding van in de lucht aanwezige stikstof mee als aanvoerpost in de totaalbalans (Luchtstikstofbinding).
- Grensoverschrijdende rivieren
- De hoeveelheid mineralen die met de Rijn, Maas en enkele kleine wateren Nederland binnenstroomt.
- Aanvoer via lucht
- Aanvoer van stikstof via de lucht uit het buitenland.
Van fosfor zijn geen cijfers bekend, maar er kan worden aangenomen dat de hoeveelheden in de lucht gering zijn.
- Luchtstikstofbinding
- Binding van in de lucht aanwezige stikstof.
Hoofdzakelijk industriële stikstofbinding voor de productie van ammoniak, voor de kunstmestindustrie en in mindere mate voor de productie van synthetische materialen zoals melamine en caprolactam.
Daarnaast thermische stikstofbinding bij de verbranding van fossiele brandstoffen waarbij stikstof wordt geoxideerd tot stikstofoxiden, en biologische stikstofbinding door bacteriën.
- Afvoer
- De stromen die Nederland verlaten in producten en via het milieu.
- Afvoer rivierwater en lozingen naar zee
- De hoeveelheid mineralen die via lozingen van afvalwater en met rivieren en uitwateringen naar zee uitstroomt en hiermee Nederland verlaat.
- Mineralenbalans bodem en grondwater
- Stikstof- of fosforbalans van bodem en grondwater. Deze balans bestaat uit een deelbalans voor landbouwgronden en een deelbalans voor overige gronden in Nederland. De deelbalans voor landbouwgronden kan in uitgebreide vorm geraadpleegd worden in een andere StatLinetabel: 'Mineralen op landbouwgrond (bodembalans)'.
- Aanvoer
- Aanvoer van mineralen naar alle gronden in Nederland. Dit is de som van de aanvoer naar 'Landbouwgronden' en 'Overige gronden'.
- Totaal aanvoer
- De totale hoeveelheid mineralen die is aangevoerd naar de Nederlandse bodem, onderverdeeld in 'Landbouwgronden' en 'Overige gronden'.
- Landbouwgronden
- Aanvoer van mineralen op landbouwgronden.
Cijfers komen uit een andere StatLinetabel: 'Mineralen op landbouwgrond (bodembalans)'.- Overige aanvoer
- De hoeveelheid mineralen die op landbouwgronden terechtkomt door het gebruik van bestrijdingsmiddelen en zaai- en pootgoed, maar ook door conserveringsverlies uit gewassen en door biologische stikstofbinding door bacteriën die stikstof uit de lucht binden.
- Overige gronden
- Aanvoer van mineralen op niet-landbouw gronden in Nederland.
- Diffuse aanvoer
- Aanvoer van mineralen op de bodem die niet op een bepaalde plaats gebeurt, maar verspreid over niet-landbouw gronden.
- Depositie (neerslag)
- Aanvoer van mineralen naar niet-landbouw gronden doordat mineralen die in de lucht aanwezig zijn, via neerslag op de bodem terechtkomen.
- Overige diffuse aanvoer
- Aanvoer van mineralen naar niet-landbouw gronden uit diverse soorten compost en door stikstofbinding uit de lucht door bacteriën.
- Mineralenbalans zoet oppervlaktewater
- Stikstof- of fosforbalans van zoet oppervlaktewater in Nederland.
- Aanvoer
- Aanvoer van mineralen naar zoet oppervlaktewater via grensoverschrijdende rivieren, lozing van afvalwater, uit- en afspoeling uit bodems, en via neerslag uit de lucht.
Exclusief lozingen op zee.- Totaal aanvoer
- Grensoverschrijdende rivieren
- De hoeveelheid mineralen die met de Rijn, Maas en enkele kleine wateren Nederland binnenstroomt.
- Landbouwgronden
- Uit- en afspoeling van mineralen uit landbouwgronden naar water.
- Overige gronden
- Uit- en afspoeling van mineralen uit niet-landbouw gronden naar water.
- Depositie (neerslag)
- Aanvoer van mineralen naar zoet oppervlaktewater doordat mineralen die in de lucht aanwezig zijn, via neerslag in het water terechtkomen.
- Afvoer
- Afvoer van mineralen uit zoet oppervlaktewater via rivieren en uitwateringen naar zee en door het uitbaggeren van waterbodems.
Exclusief lozingen op zee.- Naar zee
- Uitstroom van mineralen naar zee via rivieren en uitwateringen.
Exclusief lozingen op zee.