Stikstof, fosfor in Nederland, 1986-2013
Verklaring van tekens
Tabeltoelichting
De tabel bestaat uit drie delen. De laatste actualisatie was op 23 oktober 2014.
Het deel ‘Totaalbalans van mineralen’ werd elke vijf jaar geactualiseerd. De aan- en afvoerstromen hierin worden gedomineerd door de internationale handel van allerlei stikstof en fosfor bevattende producten (zoals levensmiddelen, veevoer, kunstmest en ammoniak). Voor alleen stikstof spelen de binding en emissie bij allerlei industriële processen nog een belangrijke rol.
Het deel ‘Mineralenbalans bodem en grondwater’ werd jaarlijks geactualiseerd. De belangrijkste aanvoerstroom hierin is de toediening van dierlijke mest en kunstmest op landbouwgrond. De belangrijkste afvoerstroom is de oogst van gewassen. In deze balans wordt onderscheid gemaakt in landbouwgronden en overige gronden.
Het deel ‘Mineralenbalans zoet oppervlaktewater’ werd jaarlijks geactualiseerd. Naast de doorstroom van stikstof en fosfor via de grote rivieren, vanuit het buitenland richting de zee, gaat het hier vooral om de uit- en afspoeling vanuit de landbouwgronden en overige gronden en de lozingen door industrie, huishoudens en landbouw.
De drie delen tezamen geven informatie over de hoeveelheden stikstof en fosfor die in het milieu terecht komen. Dit kan o.a. leiden tot verzuring en vermesting (eutrofiëring).
Gegevens beschikbaar: 1986, 1990, 1995, 1997-2013
Status van de cijfers: definitief
Wijzigingen per 13 maart 2018:
Geen, deze tabel is stopgezet.
Er zijn elders relevantere cijfers beschikbaar (zie paragraaf 3).
Wanneer komen er nieuwe cijfers?
Niet meer van toepassing, deze tabel wordt stopgezet.
Toelichting onderwerpen
- Totaalbalans van mineralen
- Dit gedeelte van de tabel laat de balans van stikstof en fosfor zien voor geheel Nederland. Er wordt informatie gegeven over de aanvoer naar en afvoer uit Nederland in producten en via het milieu. Het verschil tussen aanvoer en afvoer geeft aan hoeveel mineralen er uiteindelijk in Nederland achterblijven (accumulatie) in producten en in het milieu. De accumulatie in het milieu wordt berekend in de andere balansen over bodem en water, verderop in deze tabel. Van de overige accumulatie, als sluitpost van de totaalbalans, wordt aangenomen dat de mineralen in omloop zijn in allerlei producten.
- Accumulatie
- De netto hoeveelheid mineralen die na activiteiten door bedrijven en huishoudens in Nederland achterblijft (ophoopt). Dit is het saldo van Totaal aanvoer en Totaal afvoer in de totaalbalans van mineralen.
- Overige gronden en grondwater
- De hoeveelheid mineralen die achterblijft (ophoopt) in niet-landbouw gronden en grondwater. Dit is de sluitpost (aanvoer minus afvoer) in de mineralenbalans van overige gronden, als onderdeel van de mineralenbalans van bodem en grondwater.
- Mineralenbalans bodem en grondwater
- Stikstof- of fosforbalans van bodem en grondwater. Deze balans bestaat uit een deelbalans voor landbouwgronden en een deelbalans voor overige gronden in Nederland. De deelbalans voor landbouwgronden kan in uitgebreide vorm geraadpleegd worden in een andere StatLinetabel: 'Mineralen op landbouwgrond (bodembalans)'.
- Aanvoer
- Aanvoer van mineralen naar alle gronden in Nederland. Dit is de som van de aanvoer naar 'Landbouwgronden' en 'Overige gronden'.
- Landbouwgronden
- Aanvoer van mineralen op landbouwgronden.
Cijfers komen uit een andere StatLinetabel: 'Mineralen op landbouwgrond (bodembalans)'.- Overige aanvoer
- De hoeveelheid mineralen die op landbouwgronden terechtkomt door het gebruik van bestrijdingsmiddelen en zaai- en pootgoed, maar ook door conserveringsverlies uit gewassen en door biologische stikstofbinding door bacteriën die stikstof uit de lucht binden.
- Overige gronden
- Aanvoer van mineralen op niet-landbouw gronden in Nederland.
- Totaal overige gronden
- De totale hoeveelheid mineralen die op niet-landbouw gronden terechtkomt door lokale stortingen en via diffuse aanvoer.
- Lokale stortingen
- Aanvoer van mineralen op niet-landbouw gronden door plaatselijk storten of opslag van afvalwaterzuiveringsslib, baggerspecie en overig afval.
- Overig afval
- Huishoudelijk afval en fosforslak (t/m 2012) die als bijproduct ontstaat bij de productie van thermisch fosfor uit fosfaaterts. Sinds de sluiting van de fosforfabriek Thermphos worden er geen fosforslakken meer gebruikt in Nederland.
- Diffuse aanvoer
- Aanvoer van mineralen op de bodem die niet op een bepaalde plaats gebeurt, maar verspreid over niet-landbouw gronden.
- Overige diffuse aanvoer
- Aanvoer van mineralen naar niet-landbouw gronden uit diverse soorten compost en door stikstofbinding uit de lucht door bacteriën.
- Afvoer
- Afvoer van mineralen uit alle gronden in Nederland. Dit is de som van de afvoer uit 'Landbouwgronden' en 'Overige gronden'.
- Overige gronden uit- en afspoeling
- Het doorsijpelen of afspoelen van mineralen die in niet-landbouw gronden zitten, naar grondwater en/of oppervlaktewater.
- Accumulatie
- Accumulatie van mineralen in bodem en grondwater. Dit is het saldo van Totaal aanvoer en Totaal afvoer in de balans van bodem en grondwater; cijfers zijn niet gecorrigeerd voor de hoeveelheid stikstof die in de vorm van lachgas (N2O) en stikstofgas (N2) naar de lucht verdwijnt als gevolg van afbraak van nitraat (NO3) door bacteriën in de bodem.
- Overige gronden
- Accumulatie van mineralen in niet-landbouw gronden en grondwater.
- Mineralenbalans zoet oppervlaktewater
- Stikstof- of fosforbalans van zoet oppervlaktewater in Nederland.
- Aanvoer
- Aanvoer van mineralen naar zoet oppervlaktewater via grensoverschrijdende rivieren, lozing van afvalwater, uit- en afspoeling uit bodems, en via neerslag uit de lucht.
Exclusief lozingen op zee.- Overige gronden
- Uit- en afspoeling van mineralen uit niet-landbouw gronden naar water.