Van bereidheid tot bruikbare energiedata
Officiële statistiek vraagt in toenemende mate om tijdige en gedetailleerde informatie over huishoudelijk energiegebruik. Naast administratieve slimme-meterinfrastructuur biedt datadonatie een aanvullende aanpak: individuen delen op basis van informed consent actief kopieën van hun eigen digitale data met onderzoekers. Dit paper rapporteert een haalbaarheidsstudie in het LISS-panel (N = 2.600; respons 72,7%), waarin gekeken werd naar (i) de toegang tot energieverbruiksinzichten (apps, websites, in-huisdisplays, e-mails en zelfregistratie), (ii) de bereidheid om deze inzichten te doneren onder gerandomiseerde vergoedingen (€5/€10/€15), en (iii) de volledigheid en minimale bruikbaarheid van het gedoneerde materiaal. De meeste respondenten gaven aan toegang te hebben tot een vorm van energie-inzicht; slechts 19,7% had geen toegang. Van de respondenten met ten minste één inzichtmethode gaf 35,5% aan bereid te zijn te doneren, en deze bereidheid nam toe bij hogere vergoedingen. Wel trad aanzienlijke uitval op tussen bereidheid, succesvolle donatie en het aanleveren van data die aan de minimumeisen voldeden (ten minste zeven dagen met minimaal dagelijkse frequentie), wat resulteerde in 270 minimaal bruikbare donaties. Hiervan leverde 87,8% verbruik in energie-eenheden aan (kWh voor elektriciteit; m3 voor gas), terwijl de rest waarden in euro's aanleverde, en bij twee derde moesten waarden uit grafieken worden afgeleid. Onder bezitters van een slimme meter gaf 27,1% aan bereid te zijn een dongle te installeren (hypothetisch scenario), zonder aanwijsbaar effect van de gevraagde periode of vergoeding. De bevindingen illustreren een centrale uitdaging bij datadonatie voor officiële statistiek: deelname is slechts de eerste horde; succesvolle donatie en bruikbare metingen vereisen gerichte ontwerpkeuzes, ondersteuning van respondenten en kwaliteitscontrole.
Kompier, M.E., Bakker, J., Mulder, J. & Kieruj, N. (2026). From willingness to usable energy data: a feasibility study of energy insight data donation in a probability‐based panel. Discussion paper, Statistics Netherlands, Heerlen.