Verkeersprestaties

Wat behelst het onderzoek

Doel

Samenstellen van overzichten over de verkeersprestaties (in voertuigkilometers) per jaar van wegvoertuigen met een Nederlands kenteken, uitgesplitst naar kenmerken van het voertuig.

Doelpopulatie

Er worden verkeersprestaties geschat voor personenauto’s, bestelauto’s, campers, vrachtwagens, trekkers voor oplegger, lijndienstbussen en touringcars. Ook worden er kilometers geschat van motorfietsen, maar de resultaten zijn niet voldoende van kwaliteit om te publiceren.

Het gaat om wegvoertuigen met een geldig Nederlands kenteken die zijn toegelaten tot het verkeer op de openbare weg, inclusief:

• Personenauto’s die in (een deel van) het jaar behoren tot de bedrijfsvoorraad of die (een deel van het jaar) geschorst waren.
• Personenauto’s die slechts een deel van het jaar actief zijn op het wegennet, zoals nieuwe of geïmporteerde voertuigen en voertuigen die gedurende het jaar zijn gesloopt of geëxporteerd.

De doelpopulatie wordt bepaald op basis van de statistiek motorvoertuigenpark op basis van alle voertuigen die actief of geschorst waren, of deel uitmaakten van de bedrijfsvoorraad op 1 januari van het jaar erna, of die gedurende het jaar behoorden tot de uitval.

Statistische eenheid

Wegvoertuigen met een Nederlands kenteken.

Aanvang onderzoek

Het onderzoek op basis van kilometerstandenregistraties is voor het eerst uitgevoerd voor het verslagjaar 2001. Verslagjaar 2001 tot en met 2011 zijn gebaseerd op kilometerstandenregistraties uit de NAP (Nationale AutoPas) en vanaf verslagjaar 2012 op basis van kilometerregistraties uit OKR (Online Kilometer Registratie) en EKI (Erkenning Keurings Instanties) van de RDW (Dienst Wegverkeer).

Vanwege wijzigingen in de populatie van het motorvoertuigenpark start de huidige reeks bij verslagjaar 2018.

Frequentie

Jaarlijks.

Publicatiestrategie

In mei/juni wordt een voorlopige raming gepubliceerd van het meest recente verslagjaar.

In oktober/november worden nader voorlopige cijfers over het meest recente verslagjaar gepubliceerd. Ook wordt het verslagjaar ervoor herzien, deze cijfers krijgen daarmee een definitieve status.

Hoe wordt het uitgevoerd

Soort onderzoek

De populatie van een bepaald verslagjaar bestaat uit alle wegvoertuigen die in dat jaar op de weg kunnen zijn geweest. Deze populatie is afkomstig uit de motorvoertuigenpark statistiek en wordt bepaald op basis van het stand cijfer per 1 januari, inclusief schorsingen, de bedrijfsvoorraad en de uitval van het jaar ervóór. Deze kentekens worden verrijkt met de bijbehorende tellerstanden en registratiedatums uit de OKR (online kilometer registratie) en EKI (erkenning keuringsinstanties) registers van RDW.

Op basis van de verschillen tussen kilometerstanden van twee opeenvolgende registratiemomenten zijn de afgelegde kilometers voor de periode tussen de registratiemomenten berekend. Om het verslagjaar te schatten worden standen voor, tijdens en na het verslagjaar gebruikt. Wanneer de meest recente kilometerstand van een voertuig voor het eind van het verslagjaar of de uitvaldatum van het voertuig ligt, wordt het laatst bekende dagkilometrage geëxtrapoleerd tot het eind van het verslagjaar of de uitvaldatum. Hetzelfde gebeurt bij geïmporteerde voertuigen waarvoor geen kilometerstand beschikbaar is op de importdatum. Het eerstvolgende beschikbare dagkilometrage wordt toegepast vanaf de importdatum.

Voor voertuigen die niet het hele jaar op de weg waren, bijvoorbeeld in verband met import of sloop, wordt aan de hand van de import- of sloopdatum uit het kentekenregister van RDW bepaald hoeveel dagen het voertuig op de weg kan zijn geweest. Alleen voor deze periode worden kilometers geschat. Voor geschorste voertuigen wordt gedurende de schorsingsperiode (bekend vanuit het kentekenregister) het kilometrage op 0 gezet.

Voor alle voertuigen die over voldoende bruikbare tellerstanden beschikken wordt op deze manier een kilometrage geschat. Voor de overige kentekens wordt het jaarkilometrage geïmputeerd.

Waarnemingsmethode

Secundaire waarneming waarbij gebruik wordt gemaakt van de registers van RDW. Het betreft hier het kentekenregister, OKR en EKI. Voor verslagjaar 2011 en eerder werden het kentekenregister en het NAP-register gebruikt.

Berichtgevers

Vanaf 1 januari 2014 is het terugdraaien van de kilometerteller van personenauto’s en lichte bedrijfsvoertuigen strafbaar gesteld bij wet. Hierin is ook geregeld dat bij meer momenten de kilometerstand van een voertuig verplicht moet worden ingevoerd in een tellerstandendatabase. Deze momenten zijn:

• Apk, opname in bedrijfsvoorraad, tenaamstelling verkoop, inbouw van LPG-installaties/ tachografen, alcoholsloten/taxiboordcomputers/export, demontage/sloop en werkplaatsbezoeken met een factuurbedrag vanaf 150 euro (incl. BTW).
• De registratie van kilometerstanden wordt vanaf de invoering van deze wet door de RDW uitgevoerd. Vóór deze datum werden kilometerstanden door de stichting NAP bijgehouden.

Controle- en correctiemethoden

Bij het verwerken van de kilometerstanden wordt gecontroleerd of standen een logische reeks vormen, d.w.z. dat een stand die later geregistreerd is altijd gelijk of hoger moet zijn dan de vorige stand. Niet oplopende standen zijn vaak een gevolg van invoerfouten. Door ze uit te sluiten ontstaat vaak alsnog een oplopende reeks tellerstanden die gebruikt kan worden om een jaarkilometrage te schatten.

Er vindt een uitbijterdetectie plaats om onrealistisch hoge tellerstanden eruit te filteren. Wanneer een dagkilometrage hoger dan 500 of 700 kilometer is (afhankelijk van de voertuigsoort) wordt een tellerstand uitgesloten bij het schatten van het kilometrage.

Steekproefomvang

OKR en EKI zijn integrale registraties van alle tellerstanden die van Nederlandse wegvoertuigen worden geregistreerd. Toch kan het voorkomen dat er onvoldoende tellerstanden beschikbaar zijn voor een voertuig om een schatting te maken. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn omdat het een nieuw voertuig betreft dat na de verkoop nog niet in de garage is geweest en waarvoor dus nog geen tellerstand is geregistreerd. Of een voertuig waarvan wel tellerstanden beschikbaar maar niet bruikbaar zijn, bijvoorbeeld omdat het een onrealistisch hoge of lage stand betreft door een invoerfout.

Voor een deel van deze voertuigen wordt na verloop van tijd alsnog bruikbare kilometerstanden geregistreerd. Daarom worden verslagjaren tot 2 jaar na afloop herzien. De tabel hieronder toont het percentage voertuigen waarvoor een kilometrage kon worden geschat voor verslagjaar 2024.

Imputatie

Voor kentekens waarvoor onvoldoende (bruikbare) standen beschikbaar zijn om een kilometrage te schatten, wordt het jaarkilometrage geïmputeerd. Er wordt gebruik gemaakt van random hot deck imputatie. Kentekens waarvoor geen kilometrage geschat kon worden, krijgen een geïmputeerd kilometrage op basis van een willekeurig ‘donor-kenteken’ uit het bestand. Bij het selecteren van het donor-kenteken wordt gezocht binnen een groep vergelijkbare voertuigen (dezelfde voertuigsoort, vergelijkbaar wat betreft kenmerken zoals leeftijdsklasse, brandstofsoort, type eigenaar etc.).

Tot verslagjaar 2018 werd gebruik gemaakt van ophoging in plaats van imputatie. Doormiddel van ophoging worden de resultaten van de responsaantallen ‘vertaald’ naar de aantallen in het totale voertuigpark.

Onderverdelingen

Voertuigkilometers van Nederlandse wegvoertuigen zijn uitgesplitst naar kilometers afgelegd in Nederland en in het buitenland. Daarnaast zijn er cijfers van de totale afstand afgelegd op Nederlands grondgebied. Hierbij is onderscheid gemaakt naar kilometers afgelegd door Nederlandse (zie hierboven) en buitenlandse voertuigen. Tellerstanden geven geen inzicht in waar kilometers zijn afgelegd, dus hiervoor worden andere bronnen gebruikt die verschillen per voertuigsoort:

• Personenauto’s: meetlusdata grensovergangen, continu vakantieonderzoek, statistiek logiesaccomodaties, reizigersonderzoeken buurlanden
• Campers: continu vakantieonderzoek, statistiek logiesaccomodaties
• Bestelauto’s: wegvervoer enquête bestelauto’s
• Vrachtwagens en trekkers voor oplegger: wegvervoer enquête, wegvervoerdata Eurostat buitenlandse vervoerders per land
• Touringcars: continu vakantieonderzoek, reizigersonderzoeken buurlanden, statistiek logiesaccomodaties
• Lijndienstbussen: webscraping routes en dienstregelingen grensoverschrijdend busverkeer

Wat is de kwaliteit van de uitkomsten

Nauwkeurigheid

Ontbrekende gegevens

Omdat niet voor elk kenteken voldoende tellerstanden beschikbaar zijn om het jaarkilometrage te bepalen, wordt voor een deel van de populatie het jaarkilometrage geïmputeerd. Naarmate het verslagjaar voorbij is, komen er vaak nog tellerstanden beschikbaar waardoor de schatting kan worden verbeterd, daarom worden de cijfers nog herzien en zijn ze pas 2 jaar na afloop van het verslagjaar definitief (zie ook tabel onder het kopje ‘steekproefopvang’).

Voor de verdeling van de kilometers naar grondgebied wordt gebruik gemaakt van verschillende bronnen die ieder hun beperkingen kennen. Het is niet altijd mogelijk om de aandelen binnen-/buitenland te differentiëren naar kenmerken van het voertuig. De schatting van de totale kilometers is dan ook een stuk nauwkeuriger dan de kilometers naar grondgebied.

Aannames bij schatten kilometrages

Behalve marges die ontstaan door ontbrekende gegevens, zijn er ook aannames gedaan bij het schatten van de jaarkilometrages. Zo worden bijvoorbeeld extreem hoge kilometerstanden niet meegenomen en wordt er gecorrigeerd voor kilometerstanden die niet oplopend zijn. Wanneer er onvoldoende tellerstanden beschikbaar zijn om de hele verslagperiode af te dekken wordt er geëxtrapoleerd op basis van de aanname dat het rijgedrag vergelijkbaar is aan de periode daarvoor.

Smoothing effect

Verkeersprestaties berekend op grond van de kilometerstandgegevens zijn onderhevig aan een smoothing effect. Afgelegde kilometers voor één voertuig zijn berekend op basis van de verschillen tussen kilometerstanden van twee opeenvolgende peildata en omgerekend naar een gemiddeld kilometrage per dag. De periode tussen de twee peildata valt echter zelden volledig samen met de verslagperiode (kalenderjaar). Een voorbeeld: als de kilometerstand van een auto wordt opgenomen op 1 juni 2025, 1 juni 2026 en 1 juni 2027, wordt de jaarkilometrage van verslagjaar 2026 deels gevormd door dagkilometrages gebaseerd op de peilstanden tussen 1 juni 2025 en 1 juni 2026 en deels door de dagkilometrages gebaseerd op de peilstanden tussen 1 juni 2026 en 1 juni 2027.

Doordat gemiddelde dagkilometrages worden meegenomen, die berekend zijn op basis van periodes die zich uitstrekken over eerdere en latere jaren dan de verslagperiode treedt een smoothing effect op. De jaarlijkse variatie wordt hierdoor afgevlakt.

Volgtijdelijke vergelijkbaarheid

Tot en met 1999 zijn de verkeersprestaties van personenauto’s bepaald op basis van het jaarlijkse personenautopanel (PAP). Het PAP is gestopt in 1999. De gegevens van 2001 tot en met 2011 zijn gebaseerd op een steekproef uit het NAP-register. Vanaf verslagjaar 2012 zijn de cijfers gebaseerd op het OKR-register met alle kilometerstanden. In verband met het gebruik van nieuwe (integrale) bronbestanden (RDW) voor de jaren 2012 en 2013, is een trendbreuk in de cijfers ontstaan tussen 2011 en 2012. Deze trendbreuk is gecorrigeerd door de historische reeks voor de jaren 1990-2011 aan te passen, waarbij de totale kilometers naar beneden zijn bijgesteld (max. -0,8 procent). In 2026 zijn diverse methodewijzigingen doorgevoerd en is de selectie van de populatie gewijzigd. Deze aanpassingen zijn teruggelegd tot en met verslagjaar 2018.

Definities

Verkeersprestatie

De afgelegde afstand door (motor)voertuigen gedurende een bepaalde periode uitgedrukt in voertuigkilometers.

Voertuigkilometer

De uniforme maateenheid voor de verkeersprestatie overeenkomend met de door één (motor)voertuig afgelegde afstand van één kilometer.